Mirasbırakan (M), sağlığında sahip olduğu donanımlı sera işletmesini, ziraat mühendisi olan oğlu (O)'ya mesleki faaliyetini yürütmesi ve kendi işini kurması amacıyla bedelsiz olarak devretmiştir. (M)'nin vefatı sonrasında, geride yasal mirasçı olarak (O) ile birlikte kızı (K) ve eşi (E) kalmıştır. (M), söz konusu devri yaparken işlemin miras payından mahsup edilmeyeceğine veya denkleştirmeden muaf tutulduğuna dair herhangi bir irade açıklamasında bulunmamıştır.
Buna göre, (O)'ya yapılan bu kazandırmanın miras paylaşımındaki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Söz konusu kazandırma bir altsoya kuruluş sermayesi olarak yapıldığı için kanun gereği denkleştirmeye tabidir; geri verme yükümlüsü olan (O) dilerse serayı aynen terekeye iade eder, dilerse değerini miras payından mahsup ettirir.Cevap
- BMurisin sağlığında yaptığı bu kazandırma mutlak surette geçerli bir sağlararası işlem olduğundan, diğer mirasçılar ancak saklı paylarının ihlal edildiğini ispatlayarak tenkis davası açabilirler.
- CDevir işlemi murisin vefatından önce tamamlanmış bir kazandırma niteliği taşıdığından, mirasçıların bu işleme karşı ancak ehliyetsizlik veya şekil noksanlığına dayanarak iptal davası açma hakkı bulunur.
- DSağ kalan eş (E)'nin miras payı zümre sistemine göre değiştiği için, denkleştirme işlemi yalnızca altsoyun kendi arasındaki paylaşımda dikkate alınır, eşin payı bu hesaba dahil edilmez.
- EMurisin ölümüyle birlikte tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti kendiliğinden oluşacağından, (O)'nun seranın değerini ödeyerek iade yapma seçimlik hakkı bulunmaz, işletme zorunlu olarak miras ortaklığına döner.
Cevap
Kazandırmanın kanun gereği denkleştirmeye tabi olduğu ve geri verme yükümlüsünün aynen iade veya değerinden mahsup ettirme konusunda seçimlik hakkı bulunduğu ifade edilen seçenektir.
Türk Medeni Kanunu madde 669 uyarınca; mirasbırakanın kuruluş sermayesi vermek veya bir malvarlığını devretmek gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmiş olmadıkça yasal karine gereği denkleştirmeye (iadeye) tabidir. İadenin nasıl yapılacağı ise TMK madde 671'de düzenlenmiş olup, kanun bu hakkı iade yükümlüsüne vermiştir: Denkleştirme yükümlüsü dilerse malı aynen terekeye iade eder, dilerse payından fazla olsa bile değerini öder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Altsoya Yapılan Kazandırmalarda Denkleştirme Karinesi ve İade Usulü