Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında yer alan 'hizmet yerinden yönetim kuruluşları' (kamu kurumları) ile 'mahalli idareler' ve 'kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları' arasındaki hukuki statü, kuruluş esasları ve merkezi idare ile olan denetim ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AHizmet yerinden yönetim kuruluşları, devlet tüzel kişiliğinin hiyerarşik yapısı içerisinde yer aldıkları için merkezi idare ile aralarında hiyerarşi ilişkisi bulunur; oysa mahalli idareler ayrı tüzel kişiliğe sahip olduklarından idari vesayet denetimine tabidirler.
- BKamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, yürüttükleri faaliyetin niteliği gereği birer hizmet yerinden yönetim kuruluşu olarak kabul edilirler ve bu nedenle üniversiteler veya devlet bankaları ile aynı anayasal ve yasal statüye sahiptirler.
- Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ile mahalli idarelerin ortak yönü her ikisinin de devlet tüzel kişiliğinden ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip olmasıdır; ancak mahalli idareler coğrafi esasa, hizmet yerinden yönetim kuruluşları ise belirli bir hizmetin uzmanlık esasına göre örgütlenmesine dayanır.Cevap
- DAnayasal çerçevede hizmet yerinden yönetim kuruluşları yalnızca kanunla kurulabilirken, mahalli idare birimleri ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile de ihdas edilebilirler.
- EMerkezi idarenin hizmet yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki idari vesayet yetkisi, bu kurumların tüm kararlarını yerindelik açısından denetleme ve gerektiğinde bu kurumların yerine geçerek bizzat yeni bir işlem tesis etme yetkisini de kapsayan geniş bir hiyerarşik yetkidir.
Cevap
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ve mahalli idarelerin her ikisinin de ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip olması ortak özellikleri iken; mahalli idarelerin coğrafi (yer yönünden), hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının ise fonksiyonel (hizmet yönünden) uzmanlık esasına dayanması temel farklarıdır.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (fonksiyonel yerinden yönetim) ile mahalli idareler (yer yönünden yerinden yönetim) arasındaki temel benzerlik, her ikisinin de devlet tüzel kişiliği dışında ayrı birer kamu tüzel kişiliğine ve dolayısıyla merkezi idare karşısında özerkliğe sahip olmalarıdır. Bu özerklik nedeniyle merkezi idare bu birimler üzerinde ancak kanunla sınırlı bir 'idari vesayet' denetimi yapabilir. Temel fark ise kuruluş felsefeleridir; mahalli idareler yerel bir topluluğun ortak ihtiyaçlarını (coğrafi esas), hizmet yerinden yönetim kuruluşları ise tüm ülke çapında veya belirli bir alanda teknik uzmanlık gerektiren bir hizmeti (fonksiyonel esas) yürütmek için kurulur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Yerinden Yönetim Ayrımı ve İdari Vesayet
Daha Fazla Pratik
İdari vesayet makamının yetkilerini (iptal, onay, geri gönderme) ve hiyerarşi ile olan teknik farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s