Soru

Zorluk: OrtaHizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları (Kamu Kurumları)

İdare hukukunda teknik uzmanlık ve yöntem gerektiren kamu hizmetlerinin, merkezi idarenin hiyerarşisi dışına çıkarılarak özerk bir yapıda yürütülmesi 'hizmet yerinden yönetim' ilkesinin bir sonucudur.

Bu ilke doğrultusunda kurulan kamu kurumları (hizmet yerinden yönetim kuruluşları) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Merkezi idare ile aralarındaki hukuki denetim bağı, idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca hiyerarşi değil, idari vesayet denetimi ile sağlanır.Cevap
  2. B
    Karar organları, mahalli idarelerde olduğu gibi doğrudan bölge halkı veya seçmenler tarafından belirlenerek demokratik meşruiyet kazanır.
  3. C
    Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile aynı statüde olup, hizmetten yararlananların kuruma zorunlu üyeliği esasına dayanırlar.
  4. D
    Ayrı bir kamu tüzel kişilikleri bulunmadığı için devlet tüzel kişiliği içerisinde valilik makamının hiyerarşik denetimine tabidirler.
  5. E
    Kurum içinde çalışan personel ile kurum yönetimi arasındaki denetim ilişkisi, farklı tüzel kişilikler söz konusu olduğu için idari vesayet olarak adlandırılır.

Cevap

Merkezi idare ile aralarındaki hukuki denetim bağı, idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca hiyerarşi değil, idari vesayet denetimi ile sağlanır.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları, devletten ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları için merkezi idarenin hiyerarşi alanı dışındadırlar. Ancak idarenin bütünlüğünü sağlamak adına merkezi idare (bakanlıklar), bu özerk kuruluşlar üzerinde kanunla belirlenmiş sınırlar dahilinde 'idari vesayet' denetimi yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluşun hukuki statüsünü belirleyin.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (üniversiteler, TRT, SGK vb.), devlet tüzel kişiliğinden ayrı, bağımsız kamu tüzel kişiliklerine sahiptir.
Anayasa'nın 123. maddesindeki idarenin bütünlüğü ilkesi gereği bu ayrılık kabul edilmiştir.
2
Denetim türünü teşhis edin.
Farklı kamu tüzel kişileri (örneğin Milli Eğitim Bakanlığı ile bir Üniversite) arasındaki denetim ilişkisi 'idari vesayet'tir.
Hiyerarşi sadece aynı tüzel kişilik içindeki üst-alt ilişkisinde (Örn: Bakan-Müsteşar) geçerlidir.
3
Diğer yerinden yönetim türleriyle farkını ortaya koyun.
Bu kuruluşlar hizmet odaklıdır (fonksiyonel), mahalli idareler gibi coğrafi/demokratik veya meslek kuruluşları gibi üyelik odaklı değildir.
Kuruluş amacının teknik veya bilimsel bir uzmanlık hizmetini yürütmek olması bu farkı yaratır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Hizmet Yerinden Yönetim İlişkisi

İpuçları

1
Denetimin 'hiyerarşi' mi yoksa 'idari vesayet' mi olduğunu anlamak için tarafların aynı tüzel kişilik içinde olup olmadığına bakın.
2
Üniversiteler, TRT ve SGK gibi kurumların devletten ayrı birer 'kişi' (tüzel kişi) olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamlarının bu kuruluşlar üzerindeki yetkilerinin (işlemi iptal etme, onama, geri gönderme vb.) sınırlarını inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla