Bir ilin belediye meclisi, il sınırları içerisindeki seyyar satıcıların faaliyet gösterebileceği alanları ve uymaları gereken kuralları belirleyen genel bir karar almıştır. Bu kurallara uymayan bir seyyar satıcının tezgâhına belediye zabıtası tarafından müdahale edilmiştir. Öte yandan, aynı ilde vali, kış aylarında yaşanabilecek olumsuz hava koşulları nedeniyle il genelindeki tüm ticari araçların kar lastiği takmasını zorunlu kılan bir genel emir yayımlamıştır. Bu emre aykırı davranan bir minibüs şoförüne ise trafik polisi tarafından idari para cezası tutanağı düzenlenmiştir.
Buna göre, senaryoda yer alan idari kolluk makamları, personeli ve kolluk işlemleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Valinin yayımladığı genel emir genel idari kolluk makamınca tesis edilen düzenleyici bir işlemken, belediye meclisinin aldığı karar mahalli idari kolluk makamınca tesis edilen düzenleyici bir işlemdir.Cevap
- BBelediye zabıtası ve trafik polisi idari kolluk teşkilatında karar almaya yetkili birer kolluk makamı olup, tesis ettikleri müdahale ve tutanak düzenleme işlemleri düzenleyici niteliktedir.
- CValinin yayımladığı genel emir ve belediye meclisinin aldığı karar, sadece o il sınırları içinde geçerli olduklarından idare hukukunda bireysel (sübjektif) kolluk işlemi olarak kabul edilir.
- DTrafik polisinin, vali yerine geçerek il genelinde uyulması gereken bir genel emir yayımlaması halinde, yürütme organı içinde yer alan birimler arasındaki bu yetki aşımı fonksiyon gaspı olarak adlandırılır.
- EBelediye meclisinin aldığı kararın hukuken geçerli olabilmesi için, merkezi idarenin taşradaki en üst temsilcisi olan valinin hiyerarşik denetiminden geçerek onaylanması şarttır.
Cevap
Valinin yayımladığı genel emrin genel idari kolluk makamınca tesis edilen düzenleyici bir işlem, belediye meclisinin aldığı kararın ise mahalli idari kolluk makamınca tesis edilen düzenleyici bir işlem olduğunu ifade eden seçenektir.
İdare hukukunda idari kolluk yetkisi genel ve özel (mahalli) olarak ayrılır. Vali, il sınırları içinde devleti temsil eden genel idari kolluk makamıdır ve yayımladığı genel emir, muhatapları önceden tek tek belli olmayan genel bir kural koyduğu için düzenleyici işlemdir. Belediye meclisi ise yerel bir kamu tüzel kişiliğinin (belediyenin) karar organı olarak mahalli (özel) idari kolluk makamıdır. Seyyar satıcıların uyacağı kuralları belirlediği meclis kararı da genel ve soyut kurallar içerdiğinden aynı şekilde düzenleyici işlem niteliğindedir. Zabıta ve polis ise makam değil, sadece personeldir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Kolluk Makamları ve Bireysel-Düzenleyici İşlem Ayrımı