Soru

Zorluk: OrtaKolluk Yetkisinin Sınırları ve Ölçülülük İlkesi

Bir ilçede son dönemde artan asayiş olaylarını ve mala karşı işlenen suçları önlemek amacıyla ilçe kaymakamlığı, hava karardıktan sonra ilçedeki tüm fırın ve nöbetçi eczanelerin faaliyetlerini durdurmasına karar vermiştir. Ancak bu ticari işletmelerin kapalı tutulmasının suç oranlarını düşürmeye yönelik nesnel hiçbir katkı sağlamadığı; aksine caddelerin daha ıssız ve karanlık hale gelerek güvenlik zafiyetinin artmasına yol açtığı saptanmıştır.

Kolluk makamının kamu düzenini sağlamak için başvurduğu bu aracın, ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye objektif olarak uygun olmaması ve amaca hizmet etme yeteneğinden yoksun bulunması, kolluk yetkisinin sınırlarına ilişkin aşağıdaki kavramlardan öncelikle hangisinin ihlal edildiğini gösterir?

  1. Ölçülülük ilkesi kapsamında elverişlilikCevap
  2. B
    Ölçülülük ilkesi kapsamında gereklilik
  3. C
    Ölçülülük ilkesi kapsamında dar anlamda orantılılık
  4. D
    İdari işlemlerin sebep unsurunda yasallık
  5. E
    Adli kolluk makamlarının münhasır görev alanı

Cevap

Doğru yanıt, kolluk makamının başvurduğu tedbirin ulaşılmak istenen amaca objektif olarak uygun olmamasını ve amaca hizmet etme yeteneğinden yoksun bulunmasını ifade eden 'Ölçülülük ilkesi kapsamında elverişlilik' seçeneğidir.
Kolluk yetkisinin sınırlarını tayin eden en önemli anayasal güvencelerden biri olan ölçülülük ilkesi üç alt unsurdan oluşur: Elverişlilik, gereklilik (lüzumluluk) ve dar anlamda orantılılık. Elverişlilik, idarenin başvurduğu tedbirin (aracın), ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye nesnel olarak uygun (elverişli) olması demektir. Olayda fırın ve eczanelerin kapatılması suç oranını düşürmeye hiçbir katkı sağlamamış, tam tersine güvenlik zafiyeti doğurmuştur. Bu durumda idarenin seçtiği aracın en başından beri amaca hizmet etme yeteneği (elverişliliği) bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki idari tedbiri ve hedeflenen amacı belirleme
Tedbir: Fırın ve eczanelerin kapatılması. Amaç: Asayiş olaylarını önlemek ve güvenliği sağlamak.
Kolluk işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemek için öncelikle kullanılan araç ve ulaşılmak istenen amaç tespit edilmelidir.
2
Araç ile amaç arasındaki uygunluk ve nedensellik bağını değerlendirme
Ticari işletmelerin kapanması suç oranlarını düşürmemiş, aksine sokakları daha ıssız hale getirerek asayiş riskini artırmıştır.
Alınan kararın amaca ulaşmaya en baştan uygun bir araç olup olmadığının saptanması, ölçülülük ilkesinin ilk alt basamağıdır.
3
İlgili hukuki kuralı olaya uygulama
Seçilen tedbirin ulaşılmak istenen amaca hizmet etme kabiliyetinin bulunmaması, ölçülülük ilkesinin alt unsurlarından elverişliliğin açıkça ihlal edildiğini kanıtlar.
Elverişlilik, bir kolluk tedbirinin meşru amacı gerçekleştirmeye nesnel ve niteliksel olarak elverişli olması zorunluluğunu ifade eder.

Anahtar Kavram

Ölçülülük İlkesi ve Elverişlilik Alt Unsuru
Bu soruyu puanla