Soru

Zorluk: Çok zorKamu Hizmetlerinin Görülüş Usulleri: İltizam ve Ruhsat (İzin) Usulü

İdare hukukunda kamu hizmetlerinin özel kişilere gördürülme usulleri arasında yer alan iltizam ve ruhsat (izin) usulleri karşılaştırıldığında; bu iki yöntemi birbirinden ayıran en temel doktrinal fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Ruhsat usulünde faaliyetin devletin tekelinde bulunmayan bir alanla ilgili olması ve icrasına tek taraflı bir idari işlemle cevaz verilmesiCevap
  2. B
    İltizam usulünde işletme riskinin idare tarafından üstlenilmesi, ruhsat usulünde ise riskin tamamen özel kişiye ait olması
  3. C
    Ruhsat usulünde idarenin özel kişi üzerindeki denetim yetkisinin bir hiyerarşi denetimi niteliği taşıması
  4. D
    İltizam usulünün sadece bedelsizlik (meccanilik) ilkesinin geçerli olduğu hizmetlerde uygulanma zorunluluğu
  5. E
    Ruhsat usulünde faaliyetin dayanağının 'idari sözleşme' olması, iltizam usulünde ise 'şart-işlem' niteliğinde olması

Cevap

Ruhsat usulünde faaliyetin devletin tekelinde bulunmayan bir alanla ilgili olması ve icrasına tek taraflı bir idari işlemle cevaz verilmesidir.
Ruhsat usulü, devletin tekelinde olmayan ancak düzenleme ve denetim yetkisi kapsamında özel kişilere izin verdiği faaliyetleri (eczane, özel okul vb.) kapsar ve bu ilişki tek taraflı bir idari işlemle kurulur. İltizamda ise hizmet genellikle bir tekel niteliğindedir ve dayanağı bir idari sözleşmedir.

Adım Adım Çözüm

1
İltizam usulünün hukuki doğası tanımlanır.
İltizam, idarenin bir kamu hizmetini veya gelir kaynağını (genellikle tekel niteliğindeki) bir bedel karşılığında ve sözleşme ile özel kişiye (mültezim) devretmesidir.
Yöntemin sözleşmeye dayalı ve tekel/ayrıcalık içeren niteliğini anlamak için gereklidir.
2
Ruhsat usulünün hukuki doğası tanımlanır.
Ruhsat, devletin tekelinde bulunmayan ancak kamu yararı gereği denetlenen bir faaliyetin, şartları sağlayan özel kişilere tek taraflı bir izinle (ruhsat) gördürülmesidir.
Yöntemin tek taraflı işlem ve tekel dışı alan özelliğini saptamak için gereklidir.
3
İki yöntem arasındaki farklar karşılaştırılır.
İltizam sözleşmesel bir ilişki iken ruhsat tek taraflı işlemdir; iltizamda genellikle tekel konusu olan bir hak devredilirken ruhsatta serbest faaliyetlerin denetimi söz konusudur.
Doğru ayrım ölçütünü belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İltizam ve Ruhsat Usullerinin Hukuki Niteliği ve Tekel Kavramı
Bu soruyu puanla