Soru

Zorluk: OrtaSorumluluğu Kaldıran Haller: Mücbir Sebep ve Beklenmeyen Hal

İdarenin tazminat sorumluluğunu kaldıran veya azaltan haller incelendiğinde; olayın 'dışsallık' (idareye yabancılık) unsuru taşıyıp taşımaması, mücbir sebep ve beklenmeyen hal ayrımında temel belirleyicidir. Buna göre, bu iki kavramın niteliği ve idarenin sorumluluğuna etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Mücbir sebep idarenin faaliyetine tamamen yabancı ve dışsal bir olayken; beklenmeyen hal idarenin yürüttüğü hizmetin bünyesinden veya faaliyetin içinden kaynaklanan bir olaydır.Cevap
  2. B
    Beklenmeyen hal, idarenin kusursuz sorumluluk (risk ilkesi) kapsamındaki mali yükümlülüğünü her durumda tamamen ortadan kaldıran dışsal bir faktördür.
  3. C
    Mücbir sebep sadece kusura dayalı (hizmet kusuru) sorumlulukta etkiliyken; beklenmeyen hal sadece kusursuz sorumluluk hallerinde sorumluluğu kaldırır.
  4. D
    Her iki kavram da özü itibarıyla idarenin faaliyet alanının tamamen dışında gerçekleşen, öngörülemez ve önlenemez nitelikteki olayları ifade eder.
  5. E
    Mücbir sebep olay ile zarar arasındaki illiyet bağını kesmezken; beklenmeyen hal bu bağı kesin olarak kopararak idareyi sorumluluktan kurtarır.

Cevap

Mücbir sebep idarenin faaliyetine tamamen yabancı bir olayken, beklenmeyen hal idarenin hizmetinin bünyesinden kaynaklanan bir olaydır.
Doğru ifade, mücbir sebep ile beklenmeyen hal arasındaki temel farkın 'kaynak' (dışsallık) olduğunu belirtir. Mücbir sebep idarenin faaliyet alanı dışından gelen (deprem, sel, savaş gibi) bir olayken; beklenmeyen hal idarenin yürüttüğü hizmetin içinden kaynaklanan (hizmet aracının lastiğinin patlaması gibi) bir olaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Zarara yol açan olayın kaynağını (idareye göre konumu) analiz edin.
Olay idareye tamamen yabancıysa (dışsal) mücbir sebep, idarenin faaliyetinin bir parçasıysa (içsel) beklenmeyen hal olarak tanımlanır.
Dışsallık kriteri, bu iki kavramı birbirinden ayıran en temel hukuksal ölçüttür.
2
Olayın illiyet bağı üzerindeki etkisini değerlendirin.
Mücbir sebep, dışsallığı ve önlenemezliği nedeniyle illiyet bağını keser ve sorumluluğu kaldırır. Beklenmeyen hal ise hizmetin içinden kaynaklandığı için risk ilkesinde illiyet bağını kesmeyebilir.
Hukuki sorumluluğun varlığı, olay ile zarar arasındaki bağın (illiyet) devam etmesine bağlıdır.

Anahtar Kavram

Mücbir sebep ve beklenmeyen hal ayrımında 'dışsallık' (externality) unsuru.

Daha Fazla Pratik

İdarenin kusursuz sorumluluk hallerinden 'risk ilkesi' ile 'sosyal risk ilkesi' arasındaki farkları inceleyerek sorumluluk hukukunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla