Examkin

Soru

Zorluk: ZorIslahat Fermanı (1856)

Bir anayasa hukuku akademisyeni, Osmanlı anayasacılık hareketleri üzerine verdiği bir konferansta şu değerlendirmeyi yapmıştır:

'Bu tarihi belge, içeriği itibarıyla önceki fermanların genel eşitlik vaatlerini somutlaştırmış ve bilhassa müslüman olmayan tebaanın statüsünü yükselterek idari yapıya entegrasyonunu sağlamıştır. Üstelik Paris Barış Antlaşması'na derç edilmesiyle iç hukuka ait bir metin uluslararası bir boyut kazanmış, ancak Batılı devletlerin Osmanlı'nın egemenlik haklarına müdahale aracı olarak kullanılması antlaşma metniyle hukuken engellenmek istenmiştir.'

Akademisyenin özelliklerini vurguladığı bu hukuki belgenin getirdiği düzenlemeler kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

  1. Gayrimüslim tebaaya sivil ve askerî okullara girme ile devlet memuru olabilme hakkının tanınması ve askerlik bedeli (bedel-i askerî) usulünün ihdas edilmesiCevap
  2. B
    Müslim ve gayrimüslim tüm tebaanın can, mal, ırz ve namus emniyetinin sağlanacağının padişah iradesiyle ilk defa resmi bir belgeyle ilan edilmesi
  3. C
    Ölen kişilerin mallarına devletçe el konulması anlamına gelen müsadere usulünün kaldırılarak miras bırakma hakkının teminat altına alınması
  4. D
    Taşradaki yerel güç unsurları olan ayanların varlıklarının ve hukuki statülerinin, padişaha sadakat yeminine karşılık merkezi otorite tarafından resmen tanınması
  5. E
    Açık yargılama yapılmadan hiç kimsenin cezalandırılmayacağı kuralının getirilerek keyfi cezalandırmaların önüne geçilmesi

Cevap

Gayrimüslim tebaaya sivil ve askerî okullara girme ile devlet memuru olabilme hakkının tanınması ve askerlik bedeli (bedel-i askerî) usulünün ihdas edilmesi
Paragrafta özellikleri anlatılan hukuki metin 1856 tarihli Islahat Fermanı'dır. Islahat Fermanı, Kırım Savaşı sonrasında Avrupalı devletlerin baskısını kırmak amacıyla ilan edilmiş ve Paris Antlaşması metninde atıf yapılarak uluslararası bir hüviyet kazanmıştır. Bu fermanla, Tanzimat Fermanı'nın genel eşitlik vaadi somutlaştırılarak gayrimüslimlere devlet memuru olabilme, sivil ve askerî okullara girebilme ile cizyenin kaldırılarak yerine bedel-i askerî (askerlik bedeli) ödeyebilme hakkı tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde bahsedilen hukuki belgenin tespit edilmesi
Belgenin Islahat Fermanı (1856) olduğu belirlenir.
Paris Barış Antlaşması'na dâhil edilmesi ve gayrimüslim tebaanın idari yapıya entegrasyonunu sağlaması (memuriyet vb.) doğrudan Islahat Fermanı'nın özellikleridir.
2
Seçeneklerdeki düzenlemelerin hangi hukuki metinlere ait olduğunun ayrıştırılması
Doğru yanıt dışındaki seçeneklerin Tanzimat Fermanı ve Sened-i İttifak'a ait olduğu tespit edilir.
Can, mal, namus güvenliği, müsadere yasağı ve kanunsuz ceza olmaz ilkeleri Tanzimat Fermanı (1839); ayanların tanınması ise Sened-i İttifak (1808) ile ilgilidir.
3
Islahat Fermanı'na ait doğru düzenlemenin seçilmesi
Gayrimüslimlerin memur olması ve bedelli askerlik uygulamasının yer aldığı seçeneğe ulaşılır.
Islahat Fermanı, Tanzimat'ın soyut eşitlik ilkesini, gayrimüslimlere somut haklar (memuriyet, okul, askerlik bedeli, il genel meclislerine üyelik) vererek pekiştirmiştir.

Anahtar Kavram

Islahat Fermanı'nın gayrimüslimlere getirdiği somut haklar ve Paris Barış Antlaşması ile ilişkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Islahat Fermanı (1856)

Bu konudan daha fazla soru