Examkin

Soru

Zorluk: ZorIslahat Fermanı (1856)

1856 yılında ilan edilen Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı'nın (1839) genel nitelikli eşitlik ilkelerini somutlaştırmış ve özellikle Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gayrimüslim tebaanın idari, mali ve hukuki statüsünde köklü değişiklikler öngörmüştür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı ile getirilen yeniliklerden biridir?

  1. A
    Müsadere usulünün kaldırılarak, mülkiyet hakkının devlet güvencesi altına alınması ve yargısız infazın yasaklanması
  2. B
    Müslümanlar ile gayrimüslimler arasındaki tüm hukuki uyuşmazlıkların çözümünde Şer'i mahkemelerin tek yetkili merci olarak belirlenmesi
  3. C
    Yabancı devlet vatandaşlarına (ecnebilere), Osmanlı tebaası ile eşit siyasi haklar tanınarak eyalet meclislerine üye olabilme yolunun açılması
  4. Gayrimüslim tebaanın devlet memuriyetine kabul edilmesi ve cizye vergisinin kaldırılarak askerlik yükümlülüğüne karşılık 'bedel-i nakdi' ödeme imkânının getirilmesiCevap
  5. E
    Osmanlı uyruğundaki herkesin kanun önünde eşit sayılacağı ilkesinin ilk kez anayasal bir metinle güvence altına alınması

Cevap

Gayrimüslim tebaanın devlet memuriyetine kabul edilmesi ve cizye vergisinin kaldırılarak askerlik yükümlülüğüne karşılık 'bedel-i nakdi' ödeme imkânının getirilmesi
Islahat Fermanı, gayrimüslim tebaanın devlete bağlılığını artırmak ve Avrupa devletlerinin iç işlerine karışmasını önlemek amacıyla onlara devlet memuru olma ile sivil ve askeri okullara girme hakkı tanımıştır. Mali ve idari alandaki en büyük değişikliklerden biri ise gayrimüslimlerden alınan 'cizye' vergisinin tamamen kaldırılması, askerlik hizmetinin teoride herkes için mecburi hale getirilmesi ancak pratikte gayrimüslimler için 'bedel-i nakdi' (askerlik bedeli ödeme) usulü getirilerek bir muafiyet imkânı yaratılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan hukuki ve idari düzenlemelerin hangi döneme veya ferman/anayasaya ait olduğu analiz edilir.
Seçeneklerin Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve Kanun-i Esasi dönemlerine ait farklı bilgiler içerdiği görülür.
Soruda özel olarak 1856 Islahat Fermanı'nın getirdiği bir yeniliğin tespit edilmesi istenmektedir.
2
Müsadere yasağı, yargısız infaz yasağı ve anayasal güvence gibi kavramlar elenir.
Müsadere ve yargısız infaz yasağının 1839 Tanzimat Fermanı'na, ilk anayasal güvencenin ise 1876 Kanun-i Esasi'ye ait olduğu tespit edilerek ilgili seçenekler elenir.
Tarihsel belgelerin karakteristik özelliklerini birbirine karıştırmamak gerekir.
3
Kalan seçenekler arasında gayrimüslim tebaa ile yabancı (ecnebi) statüsü arasındaki fark değerlendirilir.
Yabancılara siyasi hak verilmediği, yalnızca mülk edinme hakkı tanındığı hatırlanarak ilgili yanlış seçenek elenir.
Islahat Fermanı'nın odak noktasının yabancılar değil, gayrimüslim Osmanlı vatandaşları (tebaa) olduğunu bilmek esastır.
4
Doğru düzenlemeyi içeren seçenek belirlenir.
Gayrimüslimlerin memur olabilmesi, sivil/askeri okullara girebilmesi, cizye vergisinin kaldırılarak askerlik yükümlülüğü karşılığında nakdi bedel ödeme usulünün getirilmesi Islahat Fermanı'nın temel hükümleridir.
Bu hükümler, klasik millet sisteminden vatandaşlık esasına geçişin en somut adımlarını oluşturur.

Anahtar Kavram

Islahat Fermanı'nın idari, mali ve yargısal alanda gayrimüslimlere getirdiği somut haklar (memuriyet, bedel-i askeri, karma mahkemeler).
Bu soruyu puanla

Konular

Islahat Fermanı (1856)

Bu konudan daha fazla soru