Examkin

Soru

Zorluk: ZorIslahat Fermanı (1856)

XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda gerçekleştirilen hukuki reformlar, iç dinamiklerin yanı sıra uluslararası diplomasinin de bir sonucudur. Nitekim Kırım Savaşı'nın ardından toplanan barış konferansı devam ederken, Avrupalı devletlerin azınlık hakları kisvesi altında imparatorluğun iç işlerine müdahale etmesini diplomatik yollarla engellemek amacıyla yeni bir siyasi belge ilan edilmiştir. Söz konusu irade-i seniyyenin içeriği, 1856 tarihli uluslararası antlaşma metninde zikredilerek teyit edilmiş; ancak antlaşmada, bu atıf nedeniyle yabancı devletlere Osmanlı'nın egemenlik haklarına karışma yetkisi verilmeyeceği bilhassa vurgulanmıştır.

Buna göre, diplomatik ve siyasi arka planı verilen ferman ile Osmanlı hukuk sistemine dâhil edilen yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Müslüman olmayan tebaaya da liyakat esasına göre devlet memuriyetine girebilme ve il idare meclislerinde temsil edilme hakkının tanınmasıCevap
  2. B
    Ceza yargılamasında kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesinin benimsenerek, hiç kimsenin mahkeme kararı olmadan cezalandırılamayacağının hüküm altına alınması
  3. C
    Müsadere usulünün tamamen yasaklanarak tebaanın mülkiyet hakkının ve miras bırakabilme hürriyetinin devlet teminatı altına alınması
  4. D
    Askerlik hizmetinin yalnızca belirli bir zümrenin yükümlülüğü olmaktan çıkarılıp, tüm Osmanlı tebaası için mecburi bir vatan görevi olarak yeniden düzenlenmesi
  5. E
    Yerel güç odakları olan ayanların varlığının padişah tarafından hukuken tanınması suretiyle merkezi idarenin yetkilerinin ilk kez kısıtlanması

Cevap

Müslüman olmayan tebaaya da liyakat esasına göre devlet memuriyetine girebilme ve il idare meclislerinde temsil edilme hakkının tanınması
Soru kökünde bahsedilen siyasi belge, 1856 tarihli Islahat Fermanı'dır. Bu ferman, 1856 Paris Barış Antlaşması'na eklenmiş ve Avrupalı devletlerin Osmanlı'nın iç işlerine karışmasını önleme stratejisinin bir parçası olmuştur. Islahat Fermanı'nın en önemli yeniliklerinden biri, daha önce devlet hizmetinde istihdam edilmeyen Müslüman olmayan tebaaya (gayrimüslimlere), liyakat şartlarını taşımaları hâlinde devlet memuru olabilme, sivil ve askeri okullara girebilme ile il ve sancak meclislerinde temsil edilme hakkı tanımasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki diplomatik ve tarihi ipuçlarını analiz et.
Kırım Savaşı sonrası toplanan barış konferansı, 1856 tarihi ve azınlık haklarına vurgu yapılması, metinde bahsedilen fermanın 1856 Islahat Fermanı olduğunu ve zikredilen uluslararası antlaşmanın 1856 Paris Barış Antlaşması olduğunu gösterir.
Soruda hangi anayasal belgenin sorulduğunu tespit etmek, doğru hükmü bulmanın ön koşuludur.
2
Seçeneklerdeki hukuki düzenlemelerin hangi tarihi belgelere ait olduğunu belirle.
Ayanların tanınması (Sened-i İttifak); kanunsuz ceza olmaması, müsaderenin kaldırılması ve askerliğin vatan hizmeti olması (Tanzimat Fermanı); gayrimüslimlerin memur olabilmesi ve meclislerde temsili (Islahat Fermanı).
Tarihi metinlerin içeriklerini eşleştirerek yanlış seçenekleri elemek için bu gereklidir.
3
Islahat Fermanı'na ait olan doğru hükmü seç.
Gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmesi ve idare meclislerinde temsil edilmesi Islahat Fermanı'nın en belirgin özelliklerindendir.
Fermanın temel amacı olan 'gayrimüslimleri Müslüman tebaa ile eşitleme' hedefine doğrudan hizmet eden düzenleme budur.

Anahtar Kavram

Islahat Fermanı'nın Hukuki ve Siyasi Sonuçları
Bu soruyu puanla

Konular

Islahat Fermanı (1856)

Bu konudan daha fazla soru