Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 5.5. maddesinde düzenlenen "genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı" ilkesi uyarınca, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerinin diğer özel hukuk ilişkilerine uygulanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri; Ticaret Hukuku, İş Hukuku gibi diğer özel hukuk dallarında bir boşluk bulunması halinde, ilgili özel kanunda bu yönde açık bir atıf (gönderme) bulunmasa dahi, uyuşmazlığın niteliğine aykırı düşmedikçe doğrudan uygulanır.Cevap
  2. B
    Genel nitelikli hükümlerin özel hukuk ilişkilerine uygulanabilmesi için, uyuşmazlık konusu özel kanunda bu yönde mutlaka emredici bir atıf bulunması zorunludur; aksi halde hâkimin kıyas yoluyla hukuk yaratması gerekir.
  3. C
    Genel hükümlerin uygulama alanı sadece Borçlar Kanunu'nun 1−181.1-181. maddeleri arasındaki hükümlerle sınırlıdır; Medeni Kanun'un başlangıç hükümleri bu ilke kapsamında yer almaz.
  4. D
    Hâkim, genel nitelikli hükümleri özel hukuk alanlarına uygularken "uygun düştüğü ölçüde" kriterini dikkate almaz; genel hükümler tüm özel hukuk uyuşmazlıklarında içerik değişikliği yapılmadan aynen uygulanır.
  5. E
    Genel nitelikli hükümler, niteliğine bakılmaksızın Ceza Hukuku ve İdare Hukuku gibi kamu hukuku alanlarında da Medeni Kanun’un 5.5. maddesi uyarınca öncelikle uygulanır.

Cevap

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri, özel kanunlarda açık bir atıf bulunmasa dahi, niteliğine aykırı düşmediği sürece tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesi, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerini tüm özel hukuk için bir "üst kurallar bütünü" veya "ortak hukuk" olarak tanımlar. Bu nedenle, Ticaret Hukuku veya İş Hukuku gibi alanlarda bir kural eksikliği olduğunda, ilgili kanunda Medeni Kanun'a özel bir gönderme yapılmış olmasına bakılmaksızın, bu genel hükümler uyuşmazlığın niteliğiyle bağdaştığı sürece uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
TMK Madde 5'in metnini ve hukuki niteliğini analiz etmek.
Bu maddenin bir "genel atıf" hükmü olduğu ve Medeni Kanun ile Borçlar Kanunu'nu tüm özel hukukun "ortak hukuku" haline getirdiği saptanır.
Uygulama şartlarını belirlemek için temel dayanağı anlamak gerekir.
2
Atıf gerekliliği ve uygulama şartlarını değerlendirmek.
Uygulama için özel kanunda atıf yapılmasına gerek olmadığı, ancak "uygun düşme" (bağdaşma) kriterinin zorunlu olduğu belirlenir.
Hangi durumlarda genel hükümlere başvurulabileceğini kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Genel Atıf İlkesi ve Ortak Hukuk Niteliği

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken TMK m. 5'in bir 'tamamlayıcı hukuk' kaynağı olduğunu ve özel kanunların öncelikle uygulanacağını (lex specialis derogat legi generali), ancak özel kanun sustuğunda genel hükümlerin 'ortak hukuk' sıfatıyla devreye gireceğini hatırlamak çözümü kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bu konudan daha fazla soru