Examkin

Soru

Zorluk: ZorGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 5. maddesinde yer alan "Bu Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerine uygulanır." hükmü uyarınca, genel nitelikli hükümlerin Türk özel hukuk sistemi içerisindeki uygulama alanı ve yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri, diğer özel hukuk dallarındaki uyuşmazlıklarda doğrudan değil; ancak ilgili ilişkinin mahiyetiyle bağdaştığı ölçüde ve o konuda özel bir düzenleme bulunmaması şartıyla tamamlayıcı olarak uygulanır.Cevap
  2. B
    Türk Medeni Kanunu'nun genel hükümleri diğer tüm özel kanunlar karşısında hiyerarşik olarak üstün olduğundan, özel kanunlarda aksine bir hüküm bulunsa dahi her uyuşmazlıkta öncelikle Medeni Kanun hükümleri esas alınır.
  3. C
    Madde metninde geçen 'genel nitelikli hükümler' ifadesi sadece Türk Medeni Kanunu'nun ilk yedi maddesini kapsamakta olup, Borçlar Kanunu'ndaki sözleşme genel ilkeleri bu kapsamın dışında tutulmuştur.
  4. D
    Diğer özel hukuk disiplinleri (örneğin Türk Ticaret Kanunu) kendi içinde tam ve kapalı bir sistem teşkil ettiği için, Medeni Kanun hükümlerinin bu alanlara sirayet etmesi ancak anayasal bir zorunluluk halinde mümkündür.
  5. E
    "Uygun düştüğü ölçüde" ibaresi, genel hükümlerin diğer özel hukuk alanlarına uygulanmasının tamamen hakimin takdir yetkisine bırakıldığını ve kanuni bir bağlayıcılığı olmadığını ifade eder.

Cevap

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri, diğer özel hukuk dallarındaki uyuşmazlıklarda ancak ilgili ilişkinin mahiyetiyle bağdaştığı ölçüde ve o konuda özel bir düzenleme bulunmaması şartıyla tamamlayıcı olarak uygulanır.
Doğru ifade, TMK m. 5'in özünü yansıtmaktadır. Bu madde uyarınca, genel hükümler diğer özel hukuk ilişkilerine doğrudan değil, bir süzgeçten (uygunluk denetimi) geçirilerek ve özel kanunda boşluk olması durumunda tamamlayıcı olarak dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
TMK m. 5'in metni analiz edilmelidir.
Kanun koyucunun Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu genel hükümlerini tüm özel hukuk için 'ortak payda' olarak belirlediği görülür.
Özel hukuk dalları arasındaki kopukluğu önlemek ve sistem bütünlüğünü sağlamak amaçlanmıştır.
2
'Uygun düştüğü ölçüde' kriteri değerlendirilmelidir.
Genel hükmün, uygulanacağı özel alanın (örneğin deniz ticareti veya iş hukuku) doğasına, ruhuna ve amacına aykırı olmaması gerekir.
Her özel hukuk dalının kendine has dinamikleri vardır; genel hükümler bu dinamikleri bozmamalıdır.
3
Genel kanun - özel kanun ilişkisi kurulmalıdır.
Özel bir kanunda (örneğin TTK veya İş Kanunu) uyuşmazlığa dair spesifik bir kural varsa, genel hüküm devre dışı kalır.
Özel kural, genel kurala göre önceliklidir (Lex specialis).

Anahtar Kavram

Özel Hukukun Birliği ve TMK m. 5 Atfı

Daha Fazla Pratik

Bu konuyu pekiştirmek için Ticaret Kanunu'nun 1. maddesindeki 'ticari hükümler' sıralaması ile TMK m. 5 arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bu konudan daha fazla soru