4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, uyuşmazlığa uygulanacak yazılı bir hüküm ile örf ve adet hukuku kuralının bulunmadığı bir durumda hâkimin "hukuk yaratma" yetkisinin niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AHâkimin yarattığı kural, sadece uyuşmazlık konusu somut olayın tarafları için bağlayıcı olup genel ve soyut bir karakter taşımaz.
- Hâkim, hukuk yaratırken kendisini kanun koyucu yerine koymalı; koyacağı kuralın benzer nitelikteki tüm uyuşmazlıklara uygulanabilecek şekilde objektif, genel ve soyut olmasına özen göstermelidir.Cevap
- CHâkimin hukuk yaratma yetkisi, kanun koyucunun kavramları bilerek esnek bıraktığı "kural içi boşluk" hallerinde davanın şartlarına göre takdir yetkisini kullanmasıdır.
- DHâkimin hukuk yaratırken oluşturduğu kural, kanun koyucunun iradesine aykırı olamayacağı için sadece kıyas yoluyla mevcut kanun hükümlerinin genişletilmesinden ibarettir.
- EHâkim, hukuk yaratırken tamamen kendi kişisel vicdani kanaatine ve adalet duygusuna dayanmalı; doktrindeki görüşlerden ve yargı kararlarından bağımsız hareket etmelidir.
Cevap
Hâkimin hukuk yaratırken kanun koyucu gibi hareket ederek genel, soyut ve objektif kural koyması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrası, hâkime hukuk boşluğu durumunda 'kanun koyucu gibi' hareket etme yetkisi verir. Bu yetki çerçevesinde hâkimin koyacağı kural, tıpkı bir kanun hükmü gibi genel (herkese uygulanabilir) ve soyut (tek bir olaya değil, benzer tüm olaylara uygulanabilir) nitelikte olmalıdır. Bu, hukuk güvenliği ve eşitlik ilkelerinin bir gereğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi (MK m. 1)