1876 Kanun-i Esasi'nin ilk metninde Padişah'a tanınan geniş yetkiler, 1909 anayasa değişiklikleriyle önemli ölçüde sınırlandırılmış; hem parlamenter sisteme geçişin adımları atılmış hem de temel hak ve hürriyetlerin anayasal güvencesi artırılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, 1909 değişiklikleriyle Padişah'ın yetkilerinde yapılan daraltmalardan biri olup doğrudan "kişi güvenliği" hakkını güvence altına alma amacı taşımaktadır?
- Polis tahkikatına dayanarak kişileri yargı kararı olmaksızın memleket dışına sürgün etme yetkisinin kaldırılmasıCevap
- BMeclis tarafından kabul edilen kanunlar üzerindeki mutlak veto yetkisinin kaldırılarak geciktirici vetoya dönüştürülmesi
- CMeclis-i Mebusan'ı hiçbir şarta bağlı olmaksızın, tek taraflı iradeyle feshetme yetkisinin zorlaştırılarak sınırlandırılması
- DMebusların kanun teklifi verebilmesi için önceden Padişah'tan izin alma zorunluluğunun anayasadan çıkarılması
- EYabancı devletlerle akdedilen antlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için Meclis onayının zorunlu hale getirilmesi
Cevap
Padişah'ın polis tahkikatına dayanarak kişileri yargı kararı olmaksızın memleket dışına sürgün etme yetkisinin kaldırılması, kişi güvenliğini doğrudan sağlayan 1909 değişikliğidir.
1876 Kanun-i Esasi'nin meşhur 113. maddesi, Padişah'a hükümetin güvenliğini bozduğu iddia edilen kişileri sadece polis raporlarına dayanarak, mahkeme kararı olmaksızın memleketten sürgün etme yetkisi veriyordu. 1909 değişiklikleriyle temel hak ve hürriyetler genişletilirken atılan en önemli adımlardan biri bu idari sürgün yetkisinin anayasadan çıkarılmasıdır. Bu değişiklik, keyfi idari cezalandırmayı önleyerek kişi güvenliği hakkını ve kişi hürriyetini doğrudan hukuki güvence altına almıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1909 Anayasa Değişikliklerinin Hak ve Özgürlüklere Etkisi