Examkin

Soru

Zorluk: ZorHukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanacak ne yazılı bir hüküm ne de örf ve âdet hukuku kuralı bulunmadığını tespit etmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca bu durumda hâkimin 'hukuk yaratma' yetkisine başvurması gerekmektedir.

Buna göre, hâkimin hukuk yaratma yetkisini kullanması ve oluşturacağı kuralın niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Hâkimin oluşturduğu kural; genel, soyut ve objektif nitelikte olmalı, sadece somut olayı değil benzer tüm uyuşmazlıkları kapsayacak şekilde kurgulanmalıdır.Cevap
  2. B
    Hâkimin bu yetkisi, kanun koyucunun bilerek bıraktığı ve hâkime hareket serbestisi tanıdığı 'kural içi boşluk' hallerinde başvurulan takdir yetkisidir.
  3. C
    Hâkimin oluşturduğu kural sadece davanın tarafları için bağlayıcı olan sübjektif bir çözüm niteliğinde olup, benzer uyuşmazlıklarda uygulanma kabiliyeti bulunmayan münferit bir karardır.
  4. D
    Hukuk yaratma yetkisi, sadece 'açık boşluk' (kanun boşluğu) tespit edildiği anda başlar; örf ve âdet hukuku kuralının varlığı bu yetkinin kullanımına bir engel teşkil etmez.
  5. E
    Hâkim hukuk yaratırken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanmakla yükümlü değildir; zira bu kaynaklar sadece kural içi boşlukların doldurulmasında önem arz eder.

Cevap

Hâkimin hukuk yaratırken oluşturduğu kuralın genel, soyut ve objektif nitelikte olması ve benzer uyuşmazlıkları da kapsayacak şekilde kurgulanması gerekir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrasına göre, hâkimin hukuk yaratırken 'kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse' ona göre karar vermesi gerekir. Doktrinde bu ifadeden hareketle, hâkimin sadece o davayı çözen sübjektif bir çözüm değil, benzer olaylara da uygulanabilecek genel, soyut ve objektif bir hukuk kuralı (norm) oluşturması gerektiği kabul edilir. Ayrıca bu kuralın hukuk düzeninin bütününe ve anayasal ilkelere uygun olması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Uygulanacak yazılı bir hüküm olup olmadığının denetlenmesi.
Yazılı hüküm bulunmaması durumu 'kanun boşluğu' olarak nitelendirilir.
TMK m. 1/1 uyarınca kanun öncelikli kaynaktır.
2
Yazılı hüküm yoksa örf ve âdet hukuku kuralının araştırılması.
Örf ve âdet kuralı da yoksa 'hukuk boşluğu' tespit edilir.
Hâkimin hukuk yaratabilmesi için her iki asli kaynağın da sessiz kalması gerekir.
3
Hâkimin 'kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse' o kuralı koyması.
Genel, soyut ve objektif bir norm oluşturulması.
Hâkim kazaî bir karar verirken kuralı 'kanun koyucu' sıfatıyla belirlediği için kuralın yasa niteliğinde genel olması gerekir.

Anahtar Kavram

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Hâkimin kural içi boşluklarda kullandığı takdir yetkisi ile hukuk yaratma yetkisi arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Bu konudan daha fazla soru