Türk Medeni Kanunu'nun . maddesi uyarınca hakim, uyuşmazlığın çözümünde öncelikle yürürlükteki kanun hükümlerini uygulamakla yükümlüdür. Yazılı kaynakların uygulanmasında gözetilmesi gereken "normlar hiyerarşisi" ilkesi ve güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, mahkemenin önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulayacağı hukuk kurallarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ATemel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda, sonraki tarihli olan kanun hükmü esas alınarak uyuşmazlık çözülür.
- BKanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile farklı bir düzenleme yapılmışsa, yürütmenin düzenleme yetkisi kapsamında kararnamedeki hüküm uygulanır.
- Bir uyuşmazlıkta uygulanacak kanun hükmü ile yönetmelik hükmünün çelişmesi durumunda, yönetmelik hükmü ihmal edilerek doğrudan üst norm olan kanun hükmü esas alınmalıdır.Cevap
- DHiyerarşik olarak alt basamakta yer alan bir yönetmeliğin kanuna aykırı olduğu durumlarda hakim, kanunda hüküm yokmuş gibi davranarak hukuk yaratma yetkisini kullanır.
- EAnayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmediği sürece, Anayasa hükümlerinin mahkemeler tarafından kanunlara aykırı durumlarda doğrudan uygulanma yetkisi bulunmamaktadır.
Cevap
Bir uyuşmazlıkta uygulanacak kanun hükmü ile yönetmelik hükmünün çelişmesi durumunda, yönetmelik hükmü ihmal edilerek doğrudan üst norm olan kanun hükmünün esas alınması doğru bir uygulamadır.
Türk hukuk sisteminde 'üst normun üstünlüğü' ilkesi geçerlidir. Kanunlar hiyerarşik olarak yönetmeliklerin üzerinde yer alır. Bir uyuşmazlıkta hem kanunda hem de yönetmelikte hüküm varsa ve bu hükümler çelişiyorsa, mahkeme hiyerarşik olarak üstte bulunan kanun hükmünü esas almak zorundadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Normlar Hiyerarşisi ve Üst Normun Üstünlüğü (Lex Superior)