Examkin

Soru

Zorluk: OrtaCezanın Belirlenmesi: Artırım ve İndirim Sırası

Bir ceza davasında yargılama yapan mahkeme heyeti, sanığın işlediği hırsızlık suçuna ilişkin temel cezayı belirlemiştir. Dosya kapsamındaki delillerden, temel ceza üzerinden uygulanması gereken şu hususlar tespit edilmiştir:

I. Eylemin gece vakti işlenmesinden kaynaklanan artırım nedeni
II. Eylemin elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icrasına başlanıp tamamlanamaması nedeniyle teşebbüs hükümleri
III. Suçun, mağdurun sanığa yönelik haksız bir fiilinin meydana getirdiği hiddet etkisi altında işlenmesi nedeniyle haksız tahrik indirimi
IV. Sanığın suç tarihinde 1616 yaşında olması nedeniyle yaş küçüklüğü indirimi

Türk Ceza Kanunu'nun yaptırımlara ve cezanın bireyselleştirilmesine ilişkin kurallarına göre, mahkemenin temel cezadan sonra izlemesi gereken uygulama sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. I - II - III - IVCevap
  2. B
    I - III - II - IV
  3. C
    II - I - III - IV
  4. D
    I - II - IV - III
  5. E
    III - II - I - IV

Cevap

Mahkeme, sırasıyla nitelikli hal artırımını, teşebbüs indirimini, haksız tahrik indirimini ve son olarak yaş küçüklüğü indirimini uygulamalıdır.
Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükmüne (m. 61) göre, cezanın belirlenmesinde emredici bir sıra öngörülmüştür. Temel ceza belirlendikten sonra sırasıyla; olası kast/bilinçli taksir, nitelikli haller, teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve takdiri indirim nedenleri uygulanır. Olayımızdaki unsurlar dikkate alındığında mahkeme; önce eylemin gece vakti işlenmesinden doğan nitelikli hali (I), ardından teşebbüs hükümlerini (II), sonrasında haksız tahriki (III) ve en son yaş küçüklüğünü (IV) uygulamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Temel cezanın belirlenmesinin ardından uygulanacak ilk kanuni adımı tespit etme
Temel ceza üzerinden öncelikle suçun temel şekline göre cezayı artıran veya indiren nitelikli haller (I. adım) uygulanır.
Kanun koyucu, eylemin ağırlığını belirleyen maddi unsurları (örneğin gece vakti işlenmesi) kusurluluk veya şahsi hallerden önce değerlendirir.
2
Nitelikli hal uygulandıktan sonraki adımı belirleme
Nitelikli hal ile belirlenen ceza miktarı üzerinden suça teşebbüs (II. adım) hükümleri uygulanarak indirim yapılır.
Teşebbüs, suçun özel görünüş şeklidir ve şahsa bağlı indirim nedenlerinden önce hesaplanması emredilmiştir.
3
Teşebbüs indiriminden sonra kusurluluğu etkileyen halleri sıralama
Teşebbüsten sonra failin kusurunu azaltan haksız tahrik (III. adım) hükümleri uygulanır.
Kanuni sıralamada iştirak ve zincirleme suçtan hemen sonra (veya bu olayda onlar olmadığı için doğrudan) haksız tahrik dikkate alınır.
4
Son adımı belirleme
Haksız tahrikten sonra failin kusur yeteneğini etkileyen yaş küçüklüğü (IV. adım) indirim konusu yapılır.
Yaş küçüklüğü, haksız tahrik indiriminden sonra, takdiri indirim nedenlerinden ise önce uygulanmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Cezanın Belirlenmesi ve Bireyselleştirilmesinde Kanuni Sıra (TCK m. 61)
Bu soruyu puanla

Konular

Cezanın Belirlenmesi: Artırım ve İndirim Sırası