Examkin

Soru

Zorluk: ZorCezanın Belirlenmesi: Artırım ve İndirim Sırası

Sanık hakkında 'silahla kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçundan yargılama yapan mahkeme, cezanın bireyselleştirilmesi ve sonuç cezanın tayini aşamasında sırasıyla şu işlemleri gerçekleştirmiştir:

1. Suçun silahla işlenmesi nedeniyle kanunda öngörülen nitelikli hal doğrultusunda temel cezayı artırmıştır.
2. Eylemin haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddetin etkisi altında işlendiğini kabul ederek haksız tahrik indirimi uygulamıştır.
3. Mağdurun elinden kaçması neticesinde eylemin tamamlanamadığı gerekçesiyle teşebbüs indirimi yapmıştır.
4. Suç tarihinde on yedi yaşında olan sanık hakkında yaş küçüklüğü indirimi tatbik etmiştir.
5. Sanığın geçmişi ve yargılama sürecindeki pişmanlığını dikkate alarak takdiri indirim uygulamıştır.

Yargıtay, kurulan bu hükmü cezanın belirlenmesi kurallarına aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle bozmuştur.

Buna göre, mahkemenin ceza belirleme sürecinde yaptığı usule aykırılık aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Suçun nitelikli haline dayalı ceza artırımının, eylemin teşebbüs aşamasında kalması nedeniyle yapılacak indirimden önce hesaplanması
  2. B
    Sanığın yaş küçüklüğüne bağlı ceza indiriminin, haksız tahrik indiriminden sonraki bir sıraya bırakılması
  3. Teşebbüs nedeniyle yapılacak indirimin, haksız tahrik hükümlerinden sonraki bir aşamada tatbik edilmesiCevap
  4. D
    Cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin, failin kusur yeteneğini etkileyen yaş küçüklüğü indiriminden sonra değerlendirilmesi
  5. E
    Eylemin teşebbüs aşamasında kalması sebebiyle yapılan indirimin, yaş küçüklüğü indiriminden önceki bir sırada uygulanması

Cevap

Doğru seçenek, teşebbüs indiriminin haksız tahrik indiriminden sonraki bir aşamada uygulanmasının hatalı olduğunu belirten ifadedir.
TCK m. 61/5 uyarınca cezaların artırılması ve indirilmesinde uyulması gereken kanuni sıralama; teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şahsi sebepler ve takdiri indirim şeklindedir. Mahkeme, teşebbüs indirimini haksız tahrik indiriminden sonra uygulayarak bu emredici kuralı ihlal etmiştir. Hukuka uygun olan uygulama, önce teşebbüs indiriminin yapılması, ardından ulaşılan miktar üzerinden haksız tahrik indirimine geçilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
TCK m. 61/5'te düzenlenen cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi sıralamasını hatırlamak.
Kanuni sıra: Teşebbüs, İştirak, Zincirleme Suç, Haksız Tahrik, Yaş Küçüklüğü, Akıl Hastalığı, Şahsi Sebepler, Takdiri İndirim.
Ceza hesaplamasındaki hukuka aykırılığı tespit edebilmek için kanundaki emredici sıralamanın kesin olarak bilinmesi gerekir.
2
Mahkemenin somut olayda uyguladığı indirim ve artırım sıralamasını analiz etmek.
Mahkemenin sırası: Nitelikli Hal (1) -> Haksız Tahrik (2) -> Teşebbüs (3) -> Yaş Küçüklüğü (4) -> Takdiri İndirim (5).
Yargıtay'ın bozma nedenini bulmak için mahkemenin fiili işlemlerini adım adım listelemek şarttır.
3
Kanuni sıra ile mahkemenin uyguladığı sırayı karşılaştırarak hatayı tespit etmek.
Mahkemenin, teşebbüs indirimini (3. Adım) haksız tahrik indiriminden (2. Adım) önce yapması gerekirken sırayı tersine çevirdiği tespit edilir.
Oransal indirimlerin sırasının değişmesi, ulaşılan sonuç cezayı etkileyebileceğinden, bu tür bir sıralama hatası mutlak usule aykırılık ve bozma nedenidir.

Anahtar Kavram

Cezanın Belirlenmesi ve Bireyselleştirilmesi Sırası (TCK m. 61)
Bu soruyu puanla

Konular

Cezanın Belirlenmesi: Artırım ve İndirim Sırası

Bu konudan daha fazla soru