Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

Hukuki bir meselenin çözümlenmesi aşamasında, ihtilafı ilgilendiren yazılı kurallar arasında bazı zıtlıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Durum incelendiğinde; yürürlükte bulunan bir kanun maddesi ile kişi hak ve hürriyetlerine dair, usulünce onaylanmış milletlerarası bir antlaşma kuralının birbiriyle uyumsuz olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, aynı konuda çıkarılmış olan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin de mevcut kanun kuralına aykırı bir düzenleme barındırdığı görülmektedir.

Güncel hukuk sistemimizde geçerli olan kuralların kademelenmesi (hiyerarşisi) esas alındığında, söz konusu ihtilafın çözümünde uygulanacak yöntemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Uyuşmazlığa doğrudan kişi hak ve hürriyetlerine dair milletlerarası antlaşma hükmü uygulanır; kararname ile kanun arasındaki zıtlıkta ise kanun maddesine üstünlük tanınır.Cevap
  2. B
    İç hukuk kurallarının önceliği prensibi gereğince uyuşmazlığa kanun maddesi tatbik edilmeli, kanun ile kararname arasındaki uyumsuzlukta ise çözüm makamı takdir yetkisine başvurmalıdır.
  3. C
    Yazılı kuralların aynı konuda birbiriyle çelişmesi durumunda kural içi boşluk doğacağından, meselenin çözümü örf ve adet hukukuna veya hakimin hukuk yaratmasına bırakılmalıdır.
  4. D
    Kişi haklarına dair antlaşmalar ile kanunlar aynı hiyerarşik basamakta yer aldığından, bu tür zıtlıklarda ihtilafı inceleyen merci olayın özelliklerine göre takdir yetkisini kullanarak karar verir.
  5. E
    Kanun ile kararnamenin uyuşmaması halinde güncel yürütme iradesini yansıtan kararname tercih edilir; antlaşma ile çelişki durumunda ise hukuki boşluk kuralları işletilir.

Cevap

Uyuşmazlığın çözümünde, Anayasa gereği kanunlara üstün tutulan kişi haklarına dair milletlerarası antlaşma hükmünün uygulanması ve kararname ile kanun arasındaki ihtilafta kanuna üstünlük tanınması gerektiğini belirten ifadedir.
Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi gereği, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca temel hak ve hürriyetlere ilişkin milletlerarası antlaşmalar, aynı konuda farklı hüküm içeren kanunlara karşı üstün konumdadır. Dolayısıyla olaydaki antlaşma kuralı doğrudan uyuşmazlığa uygulanır. Öte yandan Anayasa'nın 104. maddesi gereği, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunların farklı hükümler içermesi halinde ise kanun hükümleri esas alınmak zorundadır. Bu hiyerarşik sıralama sabittir ve takdir yetkisine yer bırakmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kişi haklarına dair antlaşma ile kanun arasındaki çatışmayı Anayasa'nın 90. maddesi bağlamında değerlendirmek.
Milletlerarası antlaşma hükmünün kanuna üstün olduğuna karar verilir.
Anayasa'ya göre kişi hak ve hürriyetlerini düzenleyen usulüne uygun yürürlüğe konulmuş antlaşmalar, kanunlarla çeliştiğinde doğrudan antlaşma hükümleri esas alınır.
2
Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki çatışmayı Anayasa'nın 104. maddesi bağlamında değerlendirmek.
Kanun hükmünün kararnameye üstün olduğuna karar verilir.
Anayasa gereğince kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin farklı hükümler içermesi durumunda her zaman yasa koyucunun iradesi olan kanun kuralları uygulanır.
3
Uyuşmazlığın çözümünde başvurulacak kuralların hiyerarşik olarak kesin sırasını belirlemek.
Antlaşma kuralı uyuşmazlığa doğrudan uygulanır, kararname ise kanun karşısında geçersiz sayılır.
Normlar hiyerarşisindeki bu kesin üstünlük sıralaması; takdir yetkisine, hukuk boşluğu kurallarına veya örf ve adete başvurulmasını engeller.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisinde Antlaşma ve Kanun Çatışması
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Yazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

Bu konudan daha fazla soru