Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bir uyuşmazlığın çözümünde, ilgili özel kanunda (örneğin Türk Ticaret Kanunu veya İş Kanunu) doğrudan bir düzenleme bulunmadığı veya genel hukuk ilkelerinin somut olaya dahil edilmesi gerektiği durumlarda, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun "genel nitelikli" kuralları devreye girmektedir. Bu kuralların diğer özel hukuk dalları üzerindeki etkisi ve uygulama sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu hükümler, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde, herhangi bir ayrım yapılmaksızın tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanma kabiliyetine sahiptir.Cevap
  2. B
    Genel nitelikli hükümler sadece Medeni Kanun'un ilk dört kitabında yer alan konularla sınırlı olup, bağımsız diğer özel kanunlardaki uyuşmazlıklara taşınamaz.
  3. C
    Söz konusu hükümlerin diğer özel hukuk dallarına uygulanabilmesi için, uyuşmazlığın tabi olduğu özel kanunda bu hükümlere açıkça atıf yapılmış olması zorunludur.
  4. D
    Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri, işçi-işveren ilişkileri gibi zayıfın korunduğu alanlarda emredici kurallarla çatıştığı için hiçbir şekilde uygulama alanı bulamaz.
  5. E
    Bu hükümlerin diğer özel hukuk dallarında uygulanması, hakimin uyuşmazlığı bir "hukuk boşluğu" olarak kabul edip yeni bir kural yaratması anlamına gelir.

Cevap

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde, tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesi, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerinin, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanacağını hükme bağlar. Bu düzenleme sayesinde, Ticaret Hukuku veya İş Hukuku gibi alanlarda bir kural eksikliği olduğunda veya genel bir ilkeye ihtiyaç duyulduğunda, temel kanunlardaki genel hükümler doğrudan uygulama alanı bulur. Burada tek kısıtlama, uygulanacak hükmün söz konusu özel hukuk ilişkisinin niteliğine aykırı düşmemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal dayanağın tespit edilmesi
Türk Medeni Kanunu'nun 5.5. maddesi (Genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı).
Bu madde, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin diğer özel hukuk alanlarındaki geçerliliğini düzenleyen temel kuraldır.
2
Kapsamın belirlenmesi
Hükümlerin sadece kendi kanunları içinde değil, Ticaret Hukuku, İş Hukuku gibi "tüm özel hukuk ilişkilerinde" uygulanabileceği sonucuna varılması.
Kanun koyucu, özel hukuk sisteminde birliği sağlamak amacıyla bu kuralları çatı hüküm olarak tasarlamıştır.
3
Uygulama şartının analizi
"Uygun düştüğü ölçüde" (niteliklerine uygunluk) kriterinin kontrol edilmesi.
Genel hükümlerin, uygulandığı özel alanın (örneğin İş Hukuku) karakteristik yapısına ve emredici kurallarına aykırı olmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Özel Hukukun Bütünlüğü ve Genel Hükümlerin Yaygın Uygulanabilirliği

Daha Fazla Pratik

Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin (Madde 11-182182) kapsamını ve bu hükümlerin Türk Ticaret Kanunu'nun başlangıç hükümleriyle ilişkisini incelemek faydalı olabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bu konudan daha fazla soru