Mert, maliki olduğu taşınmazı Nilüfer'e devretmek üzere anlaşır. Ancak devir işleminden kısa bir süre önce, taşınmazla ilgili olarak Orhan lehine sözleşmeden doğan bir önalım hakkının tapuya şerh verilmesi için gerekli belgelerle tapu müdürlüğüne başvurulmuş ve bu talep sıralı olarak yevmiye defterine kaydedilmiştir. Tapu memurunun iş yoğunluğu nedeniyle söz konusu şerh işlemi henüz tapu kütüğüne işlenmemiştir. Bu esnada sadece tapu kütüğünü inceleyen ve kütükte herhangi bir takyidat (sınırlama) görmeyen Nilüfer, taşınmazı devralarak adına tescil ettirir. Daha sonra durumu öğrenen Orhan, önalım hakkını Nilüfer'e karşı ileri sürmek ister; Nilüfer ise kütüğe güvenen iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu ve yevmiye defterini incelemek zorunda olmadığını iddia eder.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun tapu sicili teşkilatı ve sicile egemen olan ilkelere ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu uyuşmazlıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- Yevmiye defteri, tapu sicilini oluşturan ana sicillerden biri olup aleniyet ilkesi kapsamında yer aldığından, Nilüfer'in yevmiye defterindeki kaydı bilmediğine yönelik iyiniyet iddiası dinlenmez ve şerh işlemi tamamlandığında etkisi yevmiye defterine kayıt tarihinden itibaren hüküm ifade eder.Cevap
- BYevmiye defteri, sadece tapu idaresinin günlük iç işleyişini gösteren yardımcı bir sicil niteliğinde olduğundan, Nilüfer'in bu defteri inceleme yükümlülüğü yoktur ve tapu siciline güven ilkesi gereği taşınmazı önalım hakkından ari olarak kazanır.
- CSözleşmeden doğan önalım hakkı gibi kişisel hakların üçüncü kişilere karşı ayni etki doğurabilmesi için tapu kütüğünün 'şerhler' sütununa değil, açıklayıcı işleve sahip 'beyanlar' sütununa kaydedilmesi gerektiğinden, Orhan'ın yevmiye defterindeki talebi baştan itibaren geçersizdir.
- DAyni hakların kazanılmasında dürüstlük kuralı (objektif iyiniyet) esas alındığından, tapu kütüğünün temiz olduğuna güvenen Nilüfer'den ayrıca tapu dairesinde bekleyen talepleri araştırması beklenemez ve bu durum hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında değerlendirilir.
- EÖnalım hakkının yevmiye defterine kaydedilmesiyle birlikte tescilden önce kazanım ilkesi devreye girdiğinden, Orhan mülkiyet üzerinde doğrudan doğruya ayni bir hakka sahip olur ve Nilüfer'in adına yapılan tescil yolsuz tescil sayılarak iptal edilir.