Soru

Zorluk: Çok zorİdarenin Kanuniliği ve Takdir Yetkisi

İdare hukukunda takdir yetkisi ve bu yetkinin yargısal denetimi ile ilgili olarak; hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan 'idarenin her türlü eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olması' kuralı ile 19821982 Anayasası'nın 125125. maddesinde düzenlenen 'idari yargı yetkisinin yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağı' kuralı arasındaki denge göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi takdir yetkisinin yargısal denetimi sırasında mahkemenin yetki sınırlarını aşarak 'yerindelik denetimi' yapması anlamına gelir?

  1. İdareye tanınan takdir yetkisi kapsamında, idarenin birden fazla hukuka uygun seçenek arasından birini tercih ettiği ve bu tercihin kanunun öngördüğü kamu yararı amacına yöneldiği durumlarda; yargı merciinin bu tercihin yönetsel etkinlik veya idari rasyonellik bakımından en isabetli seçenek olmadığını ileri sürerek işlemi iptal etmesiCevap
  2. B
    İdarenin takdir yetkisini kullanırken dayandığı maddi olayların gerçekte var olmadığını veya bu olayların hukuki nitelendirmesinin hatalı yapıldığını tespit eden mahkemenin, işlemi sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bularak iptal etmesi
  3. C
    İdareye tanınan yetkinin, kanunda öngörülen kamu yararı amacı dışında, idarenin kişisel veya siyasi bir amaç gütmesi sonucu kullanıldığının saptanması üzerine mahkemenin yetki saptırması nedeniyle iptal kararı vermesi
  4. D
    İdarenin ağır ve bariz bir şekilde ölçülülük ilkesini ihlal ederek, elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin katlandığı külfet arasında aşırı bir dengesizlik yarattığı durumlarda mahkemenin müdahale ederek işlemi iptal etmesi
  5. E
    Takdir yetkisinin sıfıra indiği (Ermessensreduzierung auf Null) hallerde, idarenin tek bir hukuka uygun seçeneği uygulamakla yükümlü olmasına rağmen başka bir yönde işlem tesis etmesinin yargı organı tarafından kanunilik ilkesine aykırı bulunması

Cevap

İdareye tanınan birden fazla hukuka uygun seçenek içinden yapılan tercihin yönetsel isabetlilik veya etkinlik bakımından denetlenmesi yerindelik denetimi teşkil eder.
İdari yargı mercilerinin görevi, idarenin işlemlerinin kanuna ve hukuka uygunluğunu denetlemektir. İdarenin kanunen sahip olduğu takdir yetkisini kullanarak kamu yararına uygun birden fazla seçenekten birini seçmesi durumunda, mahkemenin 'bu seçenekten ziyade şu seçenek daha verimli olurdu' diyerek iptal kararı vermesi, idarenin yerine geçip takdir yetkisini bizzat kullanması anlamına gelir. Bu durum 'yerindelik denetimi' (opportunité) yasağının ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Takdir yetkisinin hukuki mahiyetini belirleme.
Takdir yetkisi, idarenin hukuktan bağımsız olması değil, kanunun çizdiği sınırlar içinde birden fazla çözüm yolundan birini seçebilme serbestisidir.
Yargısal denetimin sınırlarını belirlemek için yetkinin kaynağını anlamak gerekir.
2
Hukuka uygunluk denetimi ile yerindelik denetimi ayrımını analiz etme.
Hukuka uygunluk denetimi işlemin unsurlarını (yetki, şekil, sebep, konu, amaç) kapsarken; yerindelik denetimi idarenin yerine geçerek 'en uygun' olanın seçilmesidir.
Anayasa m. 125 gereği yargı yerleri idarenin yerine geçerek karar alamaz.
3
Seçeneklerdeki denetim türlerini tasnif etme.
Maddi olay denetimi, amaç denetimi ve ölçülülük denetimi hukukilik denetimi kapsamında kalırken, isabetlilik (en iyi seçenek) denetimi yerindelik denetimidir.
Yerindelik denetimi yasağının ihlal edildiği spesifik durumu saptamak için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

Yerindelik Denetimi Yasağı
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla