Soru

Zorluk: KolayHukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanacak ne yazılı bir hüküm ne de örf ve âdet hukuku kuralı bulamayan ("hukuk boşluğu") bir hâkimin izlemesi gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Somut olayı sadece hakkaniyet kurallarına dayanarak ve kendi vicdani kanaatiyle çözümlemek
  2. Kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vermekCevap
  3. C
    Uyuşmazlığın çözümü için ilgili konuda yasama organı tarafından yeni bir kanun yapılmasını beklemek
  4. D
    Yazılı kural bulunmadığı gerekçesiyle uyuşmazlığın esası hakkında karar vermekten kaçınmak
  5. E
    Üst mahkemelerin benzer konulardaki içtihatlarını doğrudan kanun hükmü gibi kabul ederek uygulamak

Cevap

Hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vererek uyuşmazlığı çözmelidir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrası, hâkimin uyuşmazlığa uygulanacak ne yazılı bir kural ne de örf ve âdet hukuku kuralı bulabildiği durumları 'hukuk boşluğu' olarak tanımlar ve hâkime 'kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verme' görevini yükler. Bu durum hâkimin hukuk yaratması olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı ve yazısız kaynakların kontrol edilmesi
Hâkim uyuşmazlığa uygulanacak ne bir kanun hükmü (yazılı) ne de örf-âdet hukuku kuralı (yazısız) bulabilmiştir.
Hukukun uygulanmasında sırasıyla yazılı ve yazısız kaynaklara başvurulması zorunludur.
2
Hukuk boşluğunun tespiti ve doldurulması
Hâkim, Medeni Kanun'un 1. maddesi uyarınca kendisine tanınan 'hukuk yaratma' yetkisini kullanır.
Yazılı ve yazısız kaynaklarda hüküm bulunmaması durumu 'hukuk boşluğu'dur ve hâkim bu boşluğu kanun koyucu gibi hareket ederek doldurur.

Anahtar Kavram

Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi (TMK m. 1)

İpuçları

1
Medeni Kanun'un ilk maddesinde yer alan sırayı (Kanun -> Örf ve Âdet -> Hâkim) hatırlayın.
2
Hâkimin, uyuşmazlığa uygulanacak hiçbir kural bulamadığında bir 'yasakoyucu' gibi düşünmesi istenir.

Daha Fazla Pratik

Gerçek boşluk ile kural içi boşluk arasındaki farkı ve hâkimin bu durumlardaki yetkilerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla