Examkin

Soru

Zorluk: Orta1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet Dönemi

1876 Kanun-i Esasi'nin ilk metninde yürütme organı olan Heyet-i Vükela (Bakanlar Kurulu), doğrudan Padişah'a karşı sorumlu iken ve üyeleri Padişah tarafından atanırken; 1909 değişiklikleri ile bu yapıda köklü bir değişikliğe gidilmiştir.

Buna göre, 1909 Anayasa değişiklikleri neticesinde hükümetin kuruluşu ve sorumluluğu ile ilgili getirilen yeni düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sadrazam ve Şeyhülislam Padişah tarafından, diğer bakanlar ise Sadrazam tarafından seçilir; hükümet Meclis-i Mebusan'a karşı sorumludur.Cevap
  2. B
    Hükümet üyelerinin tamamı Meclis-i Mebusan içinden salt çoğunlukla seçilir ve sadece Padişah'a karşı siyasi sorumluluğu bulunur.
  3. C
    Sadrazam doğrudan Meclis-i Ayan tarafından atanır ve hükümet hem Padişah'a hem de Meclis-i Ayan'a karşı ortaklaşa sorumludur.
  4. D
    Bakanlar kurulu kolektif bir sorumluluğa sahip olmayıp, her bakan kendi icraatından dolayı münferiden Padişah'a karşı sorumludur.
  5. E
    Hükümet, Kanun-i Esasi'de yapılan değişiklikle tamamen Padişah'ın denetiminden çıkarılmış ve yalnızca Meclis-i Ayan'ın güvenoyuna tabi kılınmıştır.

Cevap

1909 değişikliklerine göre Sadrazam ve Şeyhülislam Padişah tarafından, diğer bakanlar Sadrazam tarafından seçilir ve hükümet Meclis-i Mebusan'a karşı sorumludur.
1909 Anayasa değişiklikleri ile Kanun-i Esasi'nin 27. ve 30. maddeleri yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre Padişah, yürütme organının başı olarak sadece Sadrazam ve Şeyhülislam'ı seçme yetkisine sahip kılınmış, diğer bakanların seçimi ise Sadrazam'a bırakılmıştır. En kritik değişim ise hükümetin artık Padişah'a değil, halkın temsilcilerinden oluşan Meclis-i Mebusan'a karşı siyasi olarak sorumlu hale getirilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
1876 Anayasası'nın ilk hali ile 1909 revizyonu arasındaki 'sorumluluk' farkını belirle.
1876'da sorumluluk Padişah'a; 1909'da ise Meclis-i Mebusan'adır.
Bu değişim, mutlak monarşiden parlamenter monarşiye geçişin temel göstergesidir.
2
Hükümet üyelerinin (vükela) atanma usulündeki değişikliği analiz et.
Padişah sadece Sadrazam ve Şeyhülislam'ı atar, kabinenin geri kalanını Sadrazam belirler.
Başbakanlık makamının (Sadaret) güçlenmesi ve hükümetin uyumlu çalışması hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

1909 Değişiklikleri ile Parlamenter Sisteme Geçiş ve Hükümetin Sorumluluğu

İpuçları

1
1909 değişiklikleri, Osmanlı sistemini 'Meşruti Monarşi'den 'Parlamenter Monarşi'ye dönüştürmüştür.
2
Padişah'ın bakan seçme yetkisinin sadece iki makamla (Sadrazam ve Şeyhülislam) sınırlandırıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

1909 değişikliklerinde Padişah'ın 'fesih yetkisi'nin hangi şartlara bağlandığını ve Meclis-i Ayan'ın bu süreçteki rolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet Dönemi

Bu konudan daha fazla soru