Examkin

Soru

Zorluk: OrtaCumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet

Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal düzeninde, yürütme erkinin tek temsilcisi olan Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir sebeple boşalması halinde devlet işleyişinin aksamaması için belirli usuller öngörülmüştür. 2017 anayasa değişiklikleriyle bu süreçte hem vekâlet makamı hem de seçim takvimi yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel seçimlerinin normal zamanında yapılmasına iki yıl kala Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda işletilecek anayasal süreç aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

  1. A
    Makama TBMM Başkanı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.
  2. B
    Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü Cumhurbaşkanlığı seçimi ile TBMM seçimleri birlikte yenilenir.
  3. Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.Cevap
  4. D
    Makama TBMM Başkanı vekâlet eder; boşalmayı takip eden altmışıncı günden sonraki ilk pazar günü Cumhurbaşkanlığı seçimi ile TBMM seçimleri birlikte yapılır.
  5. E
    Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden altmışıncı günden sonraki ilk pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.

Cevap

Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.
1982 Anayasası'nın 2017 değişiklikleri ile güncellenen hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yenisi seçilene kadar bu makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder. Genel seçime bir yıldan fazla bir süre kalmışsa (sorudaki iki yıl gibi), makamın boşaldığı günden sonraki kırk beş gün içindeki son pazar günü Cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleştirilir. Bu durumda TBMM genel seçimleri yenilenmez, yani meclis seçimi ile birlikte yapılmaz; sadece Cumhurbaşkanı seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Boşalan makama kimin vekâlet edeceğini belirleme.
2017 anayasa değişiklikleri uyarınca makama TBMM Başkanı değil, Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.
Yürütme organı içinde oluşan boşluk, yasama organı başkanı yerine doğrudan yürütme içindeki yetkili (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) tarafından doldurulur.
2
Yeni seçim takviminin belirlenmesi için genel seçimlere kalan süreyi tespit etme.
Soruda seçimlere iki yıl kaldığı belirtilmiştir. Bu durum anayasadaki 'genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa' şartını karşılamaktadır.
Anayasamız, seçime kalan sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre iki farklı seçim takvimi öngörmektedir.
3
Bir yıldan fazla süre kalması koşuluna bağlı anayasal usulü uygulama.
Boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır. Yeni seçilen kişi, normal seçim dönemine kadar görevine devam eder.
Meclisin süresi dolmadığı ve seçime bir yıldan fazla olduğu için TBMM seçimleri yenilenmez, münferit (tek) seçim yapılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Vekâlet ve Seçim Usulleri
Bu soruyu puanla

Konular

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet

Bu konudan daha fazla soru