Examkin

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet

7 soru

Soru 1Soru →

Mevcut Cumhurbaşkanının sağlık nedenleriyle görevinden ayrılması üzerine makam boşalmıştır. Yapılan incelemede, makamın boşaldığı tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisinin olağan genel seçimine tam on beş ay kaldığı anlaşılmıştır.

1982 Anayasası'nın mevcut hükümlerine göre, bu durum üzerine işletilecek usul ve usulün sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; kırk beş gün içindeki son Pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır ve seçilen kişi TBMM'nin seçim döneminin sonuna kadar görev yapar.

Cevap

Makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; kırk beş gün içindeki son Pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır ve seçilen kişi TBMM'nin seçim döneminin sonuna kadar görev yapar.
1982 Anayasası'nın mevcut hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde yenisi seçilene kadar makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder. Anayasa'nın seçim usulüne ilişkin amir hükmü gereğince, genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa (sorudaki senaryoda 15 ay kalmıştır), Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri yenilenmez; sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son Pazar günü yapılır. Bu şekilde seçilen Cumhurbaşkanı, bağımsız yeni bir beş yıllık döneme başlamaz; mevcut TBMM'nin görev süresi bitene kadar görevine devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Vekâlet edecek makamı belirle.
Makamın boşalması durumunda yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan sistem değişikliği ile TBMM Başkanının vekâlet yetkisi kaldırılmış, yerine Cumhurbaşkanı yardımcılığı kurumu getirilmiştir.
2
Kalan süreye göre seçim usulünü tespit et.
Genel seçime 15 ay (1 yıldan fazla) kaldığı için sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi münferit olarak 45 gün içindeki son Pazar günü yapılır.
Anayasa'ya göre genel seçime 1 yıldan fazla süre varsa meclis seçimi yenilenmez; 1 yıl veya daha az süre kalmış olsaydı iki seçim birlikte 60 gün sonra yapılırdı.
3
Yeni seçilen Cumhurbaşkanının görev süresini belirle.
Yeni Cumhurbaşkanı kendi adına 5 yıllık yeni bir döneme başlamaz, mevcut TBMM'nin görev süresinin sonuna kadar çalışır.
Anayasal denge (seçimlerin birlikte yapılması ilkesi) gereği ara dönemde seçilen Cumhurbaşkanı sadece kalan süreyi tamamlar ve bu süre döneminden sayılmaz.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde vekâlet rejimi ve genel seçime kalan süreye göre işletilen farklı seçim usulleri
Soru 2Soru →

19821982 Anayasası'nın 20172017 yılı değişiklikleri sonrası hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, genel seçime bir yıl veya daha az bir süre kalmışsa uygulanacak olan vekalet ve seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı makama vekalet eder ve seçim, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı Yardımcısının vekalet edeceği ve seçimlerin makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü genel seçimlerle birlikte yapılacağı hükmü doğrudur.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda genel seçime bir yıl veya daha az süre kalmışsa; seçim, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır. Bu süre zarfında Cumhurbaşkanı Yardımcısı makama vekalet eder.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşalma anında genel seçimlere kalan sürenin tespit edilmesi.
Sürenin 'bir yıl veya daha az' olduğu belirlenir.
Anayasa'nın 106106. maddesi, kalan sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre iki farklı prosedür öngörmüştür.
2
Vekalet makamının belirlenmesi.
Vekalet görevinin Cumhurbaşkanı Yardımcısına ait olduğu teyit edilir.
20172017 değişikliği ile yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiş, vekalet yetkisi de yardımcıya devredilmiştir.
3
Seçim takviminin ve türünün belirlenmesi.
Altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimi ile birlikte seçim yapılması kararlaştırılır.
Genel seçime az bir süre kalmışsa, seçimlerin birleştirilmesi ilkesi (birlikte seçim) uygulanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Birlikte Seçim Kuralı

Daha Fazla Pratik

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalması durumunda seçilen yeni Cumhurbaşkanının görev süresinin nasıl hesaplanacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması durumunda uygulanacak seçim usulü ve seçilen kişinin görev süresine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa; seçim, makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü yapılır ve seçilen Cumhurbaşkanı için bu süre, dönemden sayılmaz.

Cevap

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa; seçim, makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü yapılır ve seçilen Cumhurbaşkanı için bu süre, dönemden sayılmaz.
Anayasa'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa, 45 gün içinde münferit seçim yapılır. Bu seçimin en kritik hukuki sonucu, seçilen kişinin bir sonraki genel seçime kadar görev yapması ve bu 'tamamlama' süresinin Cumhurbaşkanının iki dönemlik görev sınırından düşülmemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel seçime kalan sürenin tespiti
Eğer kalan süre 1 yıldan fazlaysa 'münferit seçim', 1 yıl veya daha azsa 'birlikte seçim' usulü uygulanır.
Anayasa, seçim takvimini kalan süreye göre iki farklı rejime bağlamıştır.
2
Seçim takviminin uygulanması
1 yıldan fazla süre varsa 45 gün içinde seçim yapılır; seçilen kişi Meclis seçim tarihine kadar görev yapar.
Yürütme organında istikrarın sağlanması ve yasama dönemiyle uyumun korunması amaçlanır.
3
Görev süresinin dönem sınırına etkisinin analizi
Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre, 101. maddedeki 'en fazla iki defa seçilebilir' kuralı açısından bir dönem sayılmaz.
Seçilen kişinin hakkının korunması için Anayasa'nın 106. maddesinde bu özel muafiyet düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Münferit Seçim Rejimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilene kadar bu makama vekalet edecek yetkili ve genel seçime bir yıldan fazla süre kalmış olması durumunda seçimin yapılacağı süre aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığına Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder; seçim makamın boşaldığı günden itibaren 45 gün içinde yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder ve genel seçime bir yıldan fazla süre varsa seçim 45 gün içinde yapılır.
2017 Anayasa değişikliği sonrası 1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısı (veya görevlendirilen yardımcı) vekalet eder. Eğer genel seçime bir yıldan fazla süre varsa, sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi (münferit seçim) yapılır ve bu seçim makamın boşaldığı tarihten itibaren 45 gün içinde gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Vekalet makamını belirleme
Cumhurbaşkanı Yardımcısı
1982 Anayasası Madde 106 uyarınca, makamın boşalması halinde yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.
2
Kalan süreyi kontrol etme ve seçim tarihini saptama
45 gün
Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa, münferit Cumhurbaşkanlığı seçimi makamın boşaldığı günden itibaren 45 gün içindeki son Pazar günü yapılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet Rejimi

Daha Fazla Pratik

Genel seçime bir yıl veya daha az süre kaldığında seçimlerin nasıl yenilendiğini ve görev sürelerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 5Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması ve genel seçime bir yıldan fazla süre kalması durumunda yapılacak olan seçim ve seçilen kişinin görev süresiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü seçim yapılır ve seçilen kişi TBMM seçim tarihine kadar görevine devam eder.

Cevap

Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü seçim yapılır ve seçilen kişi TBMM seçim tarihine kadar görevine devam eder.
Cumhurbaşkanlığı makamının genel seçime bir yıldan fazla süre kala boşalması durumunda, makamın boşaldığı tarihten itibaren 45 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır. Bu seçimde seçilen kişi, normal seçim takvimindeki TBMM seçim tarihine kadar görev yapar. En kritik nokta ise bu sürenin Cumhurbaşkanı'nın görev süresinden (iki dönem kuralından) sayılmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşalma zamanını analiz etme
Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmıştır.
Anayasa'nın 106106. maddesi, sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre farklı hukuki sonuçlar bağlamıştır.
2
Seçim takvimini ve usulünü belirleme
Seçim 45 gün içinde yapılır ve sadece Cumhurbaşkanı seçimi (münferit) gerçekleştirilir.
Bir yıldan fazla süre kaldığında Meclis seçimlerinin yenilenmesi zorunlu değildir, sadece boşalan makam doldurulur.
3
Görev süresini ve dönem hesabını kontrol etme
Seçilen kişi bir sonraki olağan seçime kadar görev yapar ve bu süre dönemden sayılmaz.
Anayasa'nın açık hükmü gereği, tamamlanan bu ara süre Cumhurbaşkanı'nın görev süresi limitlerini etkilemez.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Münferit Seçim Usulü

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcılarının atanma usulü ve vekalet yetkisinin başladığı anı (yemin vs.) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 6Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal düzeninde, yürütme erkinin tek temsilcisi olan Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir sebeple boşalması halinde devlet işleyişinin aksamaması için belirli usuller öngörülmüştür. 2017 anayasa değişiklikleriyle bu süreçte hem vekâlet makamı hem de seçim takvimi yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel seçimlerinin normal zamanında yapılmasına iki yıl kala Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda işletilecek anayasal süreç aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.

Cevap

Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.
1982 Anayasası'nın 2017 değişiklikleri ile güncellenen hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yenisi seçilene kadar bu makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder. Genel seçime bir yıldan fazla bir süre kalmışsa (sorudaki iki yıl gibi), makamın boşaldığı günden sonraki kırk beş gün içindeki son pazar günü Cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleştirilir. Bu durumda TBMM genel seçimleri yenilenmez, yani meclis seçimi ile birlikte yapılmaz; sadece Cumhurbaşkanı seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Boşalan makama kimin vekâlet edeceğini belirleme.
2017 anayasa değişiklikleri uyarınca makama TBMM Başkanı değil, Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.
Yürütme organı içinde oluşan boşluk, yasama organı başkanı yerine doğrudan yürütme içindeki yetkili (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) tarafından doldurulur.
2
Yeni seçim takviminin belirlenmesi için genel seçimlere kalan süreyi tespit etme.
Soruda seçimlere iki yıl kaldığı belirtilmiştir. Bu durum anayasadaki 'genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa' şartını karşılamaktadır.
Anayasamız, seçime kalan sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre iki farklı seçim takvimi öngörmektedir.
3
Bir yıldan fazla süre kalması koşuluna bağlı anayasal usulü uygulama.
Boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır. Yeni seçilen kişi, normal seçim dönemine kadar görevine devam eder.
Meclisin süresi dolmadığı ve seçime bir yıldan fazla olduğu için TBMM seçimleri yenilenmez, münferit (tek) seçim yapılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Vekâlet ve Seçim Usulleri
Soru 7Soru →

Cumhurbaşkanlığı makamının, görevdeki Cumhurbaşkanının istifası üzerine beklenmedik bir şekilde boşaldığı farz edildiğinde; makamın boşaldığı gün itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel seçimlerinin yapılmasına 8 ay kaldığı tespit edilmiştir.

Yürürlükteki anayasal mevzuat bağlamında, bu hukuki durumun doğuracağı sonuçlar ve işletilecek süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekâlet eder ve makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü, Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Makamın boşalması halinde Cumhurbaşkanı yardımcısının vekâlet etmesi ve genel seçimlere 1 yıldan az süre kaldığı için Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM seçimlerinin 60. günü takip eden ilk pazar günü birlikte yapılmasıdır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder. Eğer makamın boşaldığı tarihte genel seçime bir yıl veya daha az bir süre kalmışsa, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır. Verilen durumda süre 8 ay (bir yıldan az) olduğu için bu anayasal kural eksiksiz olarak uygulanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşaldığı tarihte genel seçimlere kalan süreyi tespit etme.
Senaryoda seçimlere 8 ay (bir yıldan az) kaldığı anlaşılmıştır.
Anayasa m.106'ya göre sürenin bir yıldan az veya çok olması, uygulanacak seçim usulünü (birlikte veya münferit) belirleyen temel kriterdir.
2
Bir yıldan az süre kalması durumunda işletilecek seçim türü ve takvimini belirleme.
Hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM seçimlerinin birlikte yapılmasına (birlikte seçim) karar verilir. Bu seçimler, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü yapılır.
Süre 1 yıl veya daha az olduğunda Anayasa her iki seçimin beraber yenilenmesini amir kılmıştır.
3
Seçim sürecine kadar vekâlet edecek makamı tespit etme.
Makama yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
2017 anayasa değişiklikleriyle getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde, vekâlet görevi TBMM Başkanından alınarak Cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçimlerin Yenilenmesi Süreci