Soru

Zorluk: ZorKamu Görevlilerinin Mali Sorumluluğu ve İdareye Rücu

Bir devlet memurunun kamu hizmetini yürüttüğü sırada, hizmetten ayrılması mümkün olmayan ancak 'ağır kişisel kusur' teşkil eden bir eylemi sonucunda bir vatandaşın maddi zarara uğraması durumunda; Anayasa'nın 129/5. maddesi uyarınca tazminat davasının açılacağı merci ve sonrasındaki rücu mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Tazminat davası ancak idare aleyhine açılabilir ve idarenin ödediği tazminatı kusurlu memura rücu etmesi anayasal bir zorunluluktur.Cevap
  2. B
    Memurun kusuru 'ağır kişisel kusur' niteliğinde olduğundan, zarar gören kişi dilerse doğrudan memur aleyhine adli yargıda tazminat davası açabilir.
  3. C
    İdare aleyhine açılan davada tazminata hükmedilmesi halinde, idare memura rücu edip etmeme konusunda takdir yetkisine sahiptir.
  4. D
    Zarar gören kişi, idareye başvurmadan önce doğrudan doğruya zararı veren memurun en yakın hiyerarşik üstüne başvurmak zorundadır.
  5. E
    Memurun eylemi aynı zamanda suç teşkil ediyorsa, tazminat talebi sadece ceza mahkemesinde memura karşı açılacak şahsi hak davası ile ileri sürülebilir.

Cevap

Tazminat davası ancak idare aleyhine açılabilir ve idarenin ödediği tazminatı kusurlu memura rücu etmesi anayasal bir zorunluluktur.
Anayasa'nın 129. maddesinin 5. fıkrasına göre, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhine açılabilir. Bu kural, memurun kusurunun derecesine (hafif veya ağır) bakılmaksızın uygulanır. İdare, mahkeme kararıyla ödediği tazminatı, hukuken memurun kusuru oranında ona rücu etmek (geri istemek) zorundadır. Bu düzenleme hem mağdur vatandaşı korumayı hem de kamu hizmetinin kesintisiz sürmesini amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin Niteliğini Belirleme
Zarar verici eylemin 'kamu görevinin ifası' sırasında ve 'görevle ilgili' olduğu tespit edilir.
Anayasa m. 129/5 korumasından yararlanmak için eylemin hizmetle bağının kopmamış olması gerekir.
2
Anayasal Kuralı Uygulama (m. 129/5)
Husumetin doğrudan memura değil, ilgili kamu tüzel kişiliğine (idareye) yöneltilmesi gerektiği saptanır.
Vatandaşın zararının idarece karşılanma garantisi ve memurların görevlerini çekinmeden yapabilmesi için doğrudan dava yasağı vardır.
3
Rücu Mekanizmasını Değerlendirme
İdare tazminatı ödedikten sonra, kusuru bulunan memura bu tutarı rücu eder.
Rücu, memurun kişisel sorumluluğunun idare içindeki devamıdır ve anayasal bir emirdir.

Anahtar Kavram

Anayasal Doğrudan Dava Yasağı ve Rücu Mecanizması
Bu soruyu puanla