Examkin

Soru

Zorluk: ZorYazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

Türk Medeni Hukuku'nun kaynakları ve 2017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel normlar hiyerarşisi dikkate alındığında; bir uyuşmazlığı karara bağlamakla yükümlü olan hakimin, uygulayacağı kuralları tespit ederken izlediği yöntem ve sıralama ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir milletlerarası andlaşma hükmü ile kanun hükmünün aynı konuda farklı düzenlemeler içermesi durumunda, andlaşma hükmünü esas alarak uyuşmazlığı çözmelidir.
  2. B
    Bir uyuşmazlıkta uygulanacak kanun hükmü ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında çelişki bulunması halinde, hiyerarşik üstünlük ilkesi gereği kanun hükmünü uygulamalıdır.
  3. Medeni Kanun'un 1. maddesinde geçen 'kanun' terimi dar anlamda anlaşıldığından; kanunlarda hüküm bulunmayan bir uyuşmazlıkta, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerine bakmaksızın doğrudan örf ve adet hukukuna başvurmalıdır.Cevap
  4. D
    Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları, normlar hiyerarşisinde kanunla eşdeğer düzeyde yer alan ve benzer olaylarda tüm mahkemeler için bağlayıcı olan yazılı kaynaklardır.
  5. E
    Kanunda hakime takdir yetkisi tanınan 'kural içi boşluk' durumlarında, hakimin bu yetkiyi kullanarak uyuşmazlığı çözmesi teknik anlamda bir 'hukuk yaratma' faaliyeti değildir.

Cevap

Medeni Kanun m. 1 kapsamında 'kanun' ifadesinin geniş yorumlanması gerektiği ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin örf ve adet hukukundan önce gelen bir yazılı kaynak olduğu seçeneği yanlıştır.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinde yer alan 'kanun' ifadesi dar anlamda sadece TBMM tarafından çıkarılan kanunları değil; geniş anlamda Anayasa, milletlerarası andlaşmalar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikleri kapsayan tüm 'mevzuat' bütününü ifade eder. Bu nedenle hakim, bir uyuşmazlıkta kanunda hüküm bulamazsa örf ve adet hukukuna geçmeden önce mutlaka hiyerarşide yer alan diğer yazılı kaynakları (özellikle Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini) incelemek zorundadır. Kararnameleri araştırmadan doğrudan yazısız kaynaklara başvurulması yöntem bakımından hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı kaynakların kapsamını belirle
Anayasa, Kanun, Milletlerarası Andlaşma, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Yönetmelik yazılı kaynaklardır.
TMK m. 1 uyarınca hakim öncelikle yazılı kaynaklara başvurmalıdır.
2
Hiyerarşik sıralamayı kontrol et
Anayasa > Kanun/Andlaşma > CBK > Yönetmelik sıralaması esastır.
Üst norm alt normdan önce uygulanır ve alt norm üst norma aykırı olamaz.
3
Yazısız kaynaklara geçiş şartını değerlendir
Ancak hiçbir yazılı kaynakta (CBK ve yönetmelikler dahil) hüküm yoksa örf ve adet hukukuna gidilir.
Yazılı kuralların tamamı tüketilmeden örf ve adet hukukuna başvurulamaz.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Yazılı Kaynakların Önceliği
Bu soruyu puanla

Konular

Yazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

Bu konudan daha fazla soru