Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorŞekil ve Usul Unsuru

İdare hukukunda 'usulde paralellik ilkesi', bir idari işlemin tesisinde izlenen yöntemin, o işlemin değiştirilmesi, kaldırılması veya geri alınması süreçlerinde de (kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça) aynen izlenmesi gerektiğini ifade eder. Bir düzenleyici işlemin tesis edilmesinden önce kanun gereği başka bir makamın 'zorunlu görüşünün' alınması öngörülmüşse; bu işlemin daha sonra bir maddesinin değiştirilmesi sürecinde söz konusu görüşün alınmaması ve 'unsur sakatlıkları' teorisi bağlamında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi Danıştay içtihatlarına uygun bir hukuki tespittir?

  1. Kanunda aksine bir düzenleme yoksa, işlemin tesisindeki zorunlu usul kuralı işlemin değiştirilmesinde de 'asli usul kuralı' niteliğini korur; bu usule uyulmaması işlemi 'şekil ve usul' unsuru yönünden iptal edilebilir kılar.Cevap
  2. B
    Düzenleyici işlemi tesis eden makamın değiştirme yetkisi asıl ve mutlak olduğundan, görüş alınmaması bir usul hatası değil; doğrudan 'yetki tecavüzü' teşkil eden bir yetki unsuru sakatlığıdır.
  3. C
    Görüş alma usulü sadece işlemin ilk tesisinde 'konu' unsurunu netleştirmek için öngörüldüğünden; işlemin değiştirilmesinde bu usule uyulmaması 'tali bir şekil eksikliği' sayılır ve işlemin sıhhatini etkilemez.
  4. D
    İdarenin düzenleme yetkisi 'takdir yetkisi' kapsamında olduğundan, usulde paralellik ilkesine aykırılık ancak işlemin 'amaç' unsuru bakımından kamu yararına aykırı olduğu kanıtlanırsa bir sakatlık olarak kabul edilir.
  5. E
    Zorunlu görüşün alınmaması, işlemin 'sebep' unsurundaki hukuki dayanağı ortadan kaldırdığı için; bu durum usulde paralellik ilkesinden ziyade bir 'sebep-konu' uyuşmazlığı olarak nitelendirilir.

Cevap

Kanunda aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece, işlemin tesisinde zorunlu tutulan usul kurallarına işlemin değiştirilmesi veya kaldırılması aşamasında da uyulması 'usulde paralellik ilkesi' gereğidir ve bu ihlal işlemin usul unsurunu sakatlayarak iptaline yol açar.
Doğru seçenek, usulde paralellik ilkesinin temel tanımını ve bu ilkeye aykırılığın 'şekil ve usul' unsuru üzerindeki etkisini doğru bir şekilde analiz etmektedir. Danıştay içtihatlarına göre, bir işlemin tesisinde öngörülen usul kuralları, kanunda açıkça aksi belirtilmedikçe işlemin tüm yaşam döngüsü (değişiklik, ilga) için geçerlidir. Bu kuralların ihlali, işlemin esasına etkili (asli) bir usul hatası teşkil eder ve yargı mercileri tarafından iptal nedeni sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Usulde paralellik ilkesinin kapsamını belirleme
İşlemin kurulmasında hangi yol izlendiyse (kurul kararı, görüş alma, onay vb.), bozulmasında da aynı yolun izlenmesi gerektiği saptandı.
İdarenin keyfiliğini önlemek ve hukuki istikrarı sağlamak için işlemlerin simetrik bir usulle sona erdirilmesi gerekir.
2
Zorunlu görüşün (İstişari usul) niteliğini analiz etme
Kanunda öngörülen görüş alma zorunluluğu, işlemin kurucu unsurlarından olan 'usul' unsuru içerisinde yer alır.
Bu usul, işlemin içeriğinin olgunlaşmasını sağlayan ve idarenin karar alma sürecini denetleyen bir hazırlık aşamasıdır.
3
Unsur sakatlıkları teorisini uygulama
Görüş alınmaması hali 'şekil ve usul' unsuru sakatlığı olarak sınıflandırıldı; yetki, konu veya amaç unsuruyla karıştırılmamalıdır.
Sakatlık, karar veren makamda (yetki) veya işlemin içeriğinde (konu) değil, karara giden yöntemde (usul) gerçekleşmiştir.
4
Asli ve tali usul hatası ayrımını yapma
Zorunlu bir görüşün atlanması, Danıştay içtihatlarına göre işlemin sonucunu etkileyebilecek nitelikte bir 'asli usul hatası' olarak değerlendirildi.
Eğer usuldeki eksiklik işlemin içeriğini değiştirebilecek güçteyse, bu hata işlemin iptalini gerektiren temel bir sakatlıktır.

Anahtar Kavram

Usulde Paralellik ve Asli Usul Hatası

Daha Fazla Pratik

İdari işlemin 'yetki' ve 'usul' unsurları arasındaki farkı daha iyi anlamak için 'kollektif makamların (kurul) karar alma usulleri' ile 'yetki devri' arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Şekil ve Usul Unsuru

Bu konudan daha fazla soru