Examkin

Soru

Zorluk: ZorHukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca hâkim, uyuşmazlığa uygulanacak yazılı bir hüküm ve örf-âdet hukuku kuralı bulamadığında "hukuk yaratma" yetkisini kullanır. Bu yetkinin kullanılması ve yaratılan kuralın niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuk tekniği açısından doğrudur?

  1. A
    Hâkim, uyuşmazlığı çözerken sadece davanın taraflarını bağlayan münferit bir karar vermekle yetinmeli, genel bir norm oluşturmaktan kaçınmalıdır.
  2. Hâkimin hukuk yaratırken vazettiği kural, niteliği gereği genel ve soyut bir nitelik taşımalı; aynı türden tüm uyuşmazlıklara uygulanabilir olmalıdır.Cevap
  3. C
    Hâkim, kanun koyucunun bilinçli olarak bıraktığı "kural içi boşlukları" doldururken de hukuk yaratma yetkisini kullanmak zorundadır.
  4. D
    Hâkimin yarattığı kural, üst mahkemelerce onandığı takdirde yazılı hukuk kaynağı haline gelerek kanunla eş değer bir güce kavuşur.
  5. E
    Hâkim, hukuk yaratma aşamasında bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanıp yararlanmama konusunda tamamen serbesttir.

Cevap

Hâkimin hukuk yaratırken vazettiği kuralın genel ve soyut bir nitelik taşıması ve aynı türden tüm uyuşmazlıklara uygulanabilir olması hukuk tekniği açısından doğrudur.
Hâkim, hukuk yaratırken TMK m. 1/2 uyarınca yasama organı gibi hareket eder. Yasama organının temel işlevi genel ve soyut kurallar koymaktır. Bu nedenle hâkim, sadece o uyuşmazlığa özgü bireysel bir çözüm üretmekle kalmamalı, aynı türdeki tüm uyuşmazlıklara temel teşkil edebilecek bir norm oluşturmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın türünü ve mevcut normları tespit etme
Hem yazılı hukukta hem de örf-âdet hukukunda hüküm bulunmadığı saptanırsa "hukuk boşluğu" (gerçek boşluk) olduğu sonucuna varılır.
Hukuk yaratma yetkisinin kullanılabilmesi için hem kanun hem de örf-âdet hukukunda boşluk olması şarttır.
2
Hâkimin rolünü belirleme
Hâkim, TMK m. 1/2 uyarınca "kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse" o şekilde hareket eder.
Bu aşamada hâkim artık sadece bir uygulayıcı değil, geçici bir kanun koyucu statüsündedir.
3
Oluşturulacak kuralın niteliğini tanımlama
Kuralın; kanun koyucunun koyduğu kurallar gibi genel, soyut ve objektif olması sağlanır.
Kanun koyucu gibi hareket etmenin doğal gereği, kişiye özel değil, topluluğa ve benzer durumlara hitap eden bir norm inşa etmektir.

Anahtar Kavram

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Daha Fazla Pratik

Örtülü boşluk (teleolojik redüksiyon) ile açık boşluk arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Bu konudan daha fazla soru