Examkin

Soru

Zorluk: ZorGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Türk özel hukuk sisteminin bütünlüğünü sağlamak amacıyla öngörülen 'genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı' ilkesi dikkate alındığında; Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin diğer özel hukuk dalları ile olan ilişkisine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu hükümler, Ticaret Hukuku veya İş Hukuku gibi özel kanunlarla düzenlenen alanlarda, ilgili kanunun ruhuna ve söz konusu hukuki ilişkinin tabiatına aykırı düşmediği sürece doğrudan uygulama kabiliyetine sahiptir.Cevap
  2. B
    Genel nitelikli hükümlerin diğer özel hukuk dallarında uygulanabilmesi için mutlaka ilgili kanunda (örneğin Türk Ticaret Kanunu'nda) bir 'kanun boşluğu' bulunması ve hâkimin Medeni Kanun m. 1 uyarınca hukuk yaratması gerekir.
  3. C
    Kanun metnindeki 'uygun düştüğü ölçüde' kaydı, hâkime genel hükümleri somut olaya uygulama veya uygulamama noktasında sınırsız bir takdir yetkisi tanıyarak kanun koyucu gibi hareket etme imkanı verir.
  4. D
    Genel nitelikli hükümler kapsamına sadece hakların kazanılmasında korunan subjektif iyiniyet ilkeleri girer; dürüstlük kuralı gibi genel uygulama prensipleri bu madde kapsamında değerlendirilemez.
  5. E
    Hakkın kötüye kullanılması yasağı gibi genel hükümlerin diğer özel hukuk alanlarında uygulanabilmesi için, hakkın kullanımının dürüstlük kuralına aykırı olmasının yanı sıra mutlaka karşı tarafa maddi bir zarar vermiş olması şarttır.

Cevap

Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri, diğer özel hukuk dallarının (Ticaret, İş vb.) yapısına aykırı düşmediği sürece bu alanlarda doğrudan uygulanır.
Doğru ifade, genel hükümlerin (TMK ve TBK Genel Hükümler) diğer özel hukuk alanlarında (Ticaret Hukuku, İş Hukuku vb.) o alanın niteliğine ve ruhuna aykırı olmadığı müddetçe doğrudan uygulanabileceğini belirtmektedir. Bu, Türk özel hukukunda 'sistem birliği' ve 'genel kanun' prensibinin bir sonucudur. TMK m. 5 uyarınca, Borçlar Kanunu'nun ilk 181 maddesi ve Medeni Kanun'un başlangıç hükümleri tüm özel hukuk ilişkileri için ortak zemin teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinin kapsamı analiz edilmelidir.
Bu maddenin sadece Medeni Kanun kitaplarını değil, Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerini de kapsadığı ve tüm özel hukuka (Ticaret, İş, Deniz Ticareti vb.) teşmil edildiği görülür.
Kanunun sistematiğini ve 'genel kanun' niteliğini anlamak için gereklidir.
2
'Uygun düştüğü ölçüde' (mutatis mutandis) ifadesinin hukuki sınırları belirlenmelidir.
Bu ifade, genel hükmün uygulanacağı özel alanın (örneğin anonim şirketler hukuku veya iş sözleşmeleri) kendine özgü karakterine ve kurumun amacına aykırılık teşkil etmemesi gerektiğini ifade eder.
Hükmün mekanik bir şekilde değil, hukuki mantık çerçevesinde uygulanmasını sağlamak için gereklidir.
3
Genel hükümlerin uygulama şartı ile 'boşluk doldurma' arasındaki fark ayırt edilmelidir.
Genel hükümlerin uygulanması için özel kanunda bir boşluk olması gerekmez; bu hükümler sistemin ortak paydasıdır.
Hukuk boşluğu (Art. 1) ile genel hükümlerin uygulama alanı (Art. 5) arasındaki kavramsal karmaşayı önlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı (TMK m. 5)

Daha Fazla Pratik

Medeni Kanun m. 1'deki boşluk doldurma hiyerarşisi ile m. 5'teki uygulama alanını kıyaslayan sorular çözerek farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bu konudan daha fazla soru