Examkin

Soru

Zorluk: Orta1923 Anayasa Değişiklikleri ve Cumhuriyetin İlanı

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde yürürlüğe konulan ilk anayasa, güçler birliği ilkesi gereği yürütme yetkisini mecliste toplamış ve bakanların meclis tarafından tek tek seçilmesini öngörmüştü. Ancak bu usulün devlet işlerinde gecikmelere ve kabine krizlerine neden olması üzerine, Cumhuriyet'in ilanıyla eş zamanlı olarak anayasal bir reform gerçekleştirilmiştir.

Bu tarihsel bağlamda, Cumhuriyet'in ilan edildiği dönemde anayasa metninde yapılan revizyonla yürütme organının oluşumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Kabinenin teşkili usulü değiştirilerek; Başbakan'ın Cumhurbaşkanınca meclis üyeleri arasından seçilmesi ve diğer bakanların Başbakan tarafından belirlenerek meclisin onayına sunulması esası benimsenmiştir.Cevap
  2. B
    Yürütme organının meclisten bağımsız çalışabilmesi amacıyla, meclis hükümeti sisteminden tam anlamıyla vazgeçilerek sert kuvvetler ayrılığına dayalı başkanlık modeline geçiş yapılmıştır.
  3. C
    Anayasaya kişi hak ve hürriyetlerine ilişkin kapsamlı bölümler eklenmiş ve kabinenin sadece devlet başkanına karşı sorumlu olması kuralı getirilmiştir.
  4. D
    Hükümeti oluşturan her bir bakanın, meclis genel kurulunca milletvekilleri arasından tek tek seçilmesi usulü anayasal kural olarak aynen muhafaza edilmiştir.
  5. E
    Devlet başkanına meclisi tek başına feshetme ve kanunları mutlak veto etme yetkisi tanınarak yasama erki yürütmenin denetimi altına alınmıştır.

Cevap

Başbakan'ın Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından seçilmesi ve kabinenin meclis onayına sunulmasını ifade eden seçenektir.
Cumhuriyetin ilanı ile birlikte 1921 Anayasası'nda yapılan en önemli değişikliklerden biri kabine sistemine geçilmesidir. Bu değişiklikle yürütme erkinin oluşumu yeniden düzenlenmiş; Başbakan'ın Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından seçilmesi, diğer bakanların ise Başbakan tarafından yine meclis üyeleri arasından belirlenerek tüm kabinenin Cumhurbaşkanı tarafından meclisin onayına (güvenoyuna) sunulması esası getirilmiştir. Böylece meclis hükümeti sisteminden, parlamenter sistemin özelliklerini taşıyan karma sisteme adım atılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın ilk halindeki yürütme modelini hatırlamak.
Bakanlar meclis tarafından tek tek seçilmekteydi (Meclis Hükümeti sistemi).
Sorudaki değişimin neye karşı yapıldığını anlamak için başlangıç noktasını bilmek gerekir.
2
1923 anayasa değişikliklerinin yürütmeye etkisini değerlendirmek.
Kabine sistemine geçilmiş, Başbakanlık makamı oluşturulmuş ve hükümetin toplu olarak güvenoyu alması kuralı getirilmiştir.
1923'teki hükümet kurma buhranını çözen yenilik tam olarak bu usuldür.
3
Seçenekleri bu tarihi gerçeklikle eşleştirmek.
Doğru yanıt, Başbakan'ın atanması ve kabinenin güvenoyuna sunulması sürecini doğru tarif eden ifadedir.
Diğer seçenekler ya önceki sistemi, ya 1924 Anayasası'nı ya da hiç uygulanmamış farklı hükümet modellerini tarif etmektedir.

Anahtar Kavram

1923 Anayasa Değişiklikleri ve Kabine Sistemine Geçiş
Bu soruyu puanla

Konular

1923 Anayasa Değişiklikleri ve Cumhuriyetin İlanı

Bu konudan daha fazla soru