Soru

Zorluk: ZorYazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

2017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel normlar hiyerarşisi ve Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinde yer alan 'Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır' hükmü birlikte değerlendirildiğinde; bir uyuşmazlıkta aynı konuya ilişkin farklı düzenlemeler içeren bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile bir Yönetmelik hükmünün çelişmesi durumunda, söz konusu konuda TBMM tarafından çıkarılmış bir kanun hükmü de bulunmadığı varsayılırsa, hakimin izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yönetmelik daha güncel bir düzenleme ise 'sonraki kural öncekini mülga eder' ilkesi gereği hiyerarşiye bakılmaksızın yönetmelik hükmü uygulanmalıdır.
  2. B
    TBMM tarafından çıkarılmış bir kanun hükmü bulunmadığı için olayda bir 'kanun boşluğu' olduğu kabul edilmeli ve hakim takdir yetkisini kullanarak uyuşmazlığı çözmelidir.
  3. Normlar hiyerarşisi gereği Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yönetmeliğe göre üst sırada yer aldığından, hakim uyuşmazlıkta Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünü esas almalıdır.Cevap
  4. D
    Yazılı kaynaklarda sadece TBMM tarafından çıkarılan kanunlar bağlayıcı sayıldığından, olayda 'hukuk boşluğu' olduğu kabul edilerek hakim tarafından hukuk yaratılmalıdır.
  5. E
    Milletlerarası andlaşmalar hiyerarşik olarak her zaman tüm kararnamelerin üzerinde yer aldığı için hakim öncelikle bu konuda bir andlaşma olup olmadığını araştırmalıdır.

Cevap

Normlar hiyerarşisi gereği üst sırada yer alan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmü uygulanmalıdır.
Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi Anayasa > Kanun/İBK > CBK > Yönetmelik şeklindedir. Bir uyuşmazlıkta hiyerarşik olarak farklı seviyelerde bulunan iki norm çeliştiğinde, üstte yer alan norm uygulanır. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, hiyerarşide yönetmelikten üstün olduğu için doğru yanıt CBK hükmünün esas alınmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı kaynakların tespit edilmesi
Uyuşmazlıkta uygulanabilecek iki yazılı kaynak bulunmaktadır: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ve Yönetmelik.
Türk Medeni Kanunu m.1 uyarınca hakim öncelikle yazılı kaynaklara (mevzuata) başvurmak zorundadır.
2
Normlar hiyerarşisindeki konumun belirlenmesi
CBK, hiyerarşik olarak yönetmeliğin üzerinde yer alır (Lex Superior).
Anayasal düzende yönetmelikler, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılır ve onlara aykırı olamaz.
3
Boşluk durumunun değerlendirilmesi
Olayda uygulanabilir bir yazılı düzenleme (CBK) mevcut olduğu için kanun boşluğu veya hukuk boşluğu yoktur.
Yazılı kaynaklar sadece TBMM kanunlarından ibaret değildir; CBK, yönetmelik ve İçtihadı Birleştirme Kararları da yazılı kaynaklar kapsamındadır.
4
Çözümün uygulanması
Hakim, yönetmeliğe aykırı olsa dahi üst norm olan CBK hükmünü uygular.
Normlar arasındaki çelişki durumunda alt normun değil, üst normun uygulanması hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi (Üst Normun Önceliği)

Daha Fazla Pratik

İçtihadı birleştirme kararlarının hiyerarşideki yerini ve kanunlarla olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla