Examkin

Soru

Zorluk: Orta1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet Dönemi

1876 Kanun-i Esasi'nin ilk halinde yasama organının kanun teklif edebilmesi (yasama inisiyatifi) son derece katı kurallara bağlanmış; bir mebusun kanun teklifi verebilmesi için sırasıyla Sadrazam'ın ve nihayetinde Padişah'ın ön iznine (irade-i seniyye) ihtiyaç duyulmuştur.

Buna göre, 1909 Anayasa değişiklikleriyle yasama sürecinin başlaması (kanun teklifi) aşamasında meclisin yetkilerini güçlendirmek amacıyla getirilen temel yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Meclis üyelerinin, Padişah'ın ön izni olmaksızın kendi meclislerine doğrudan kanun teklifi sunabilmesine imkân tanınmasıCevap
  2. B
    Padişahın meclisten geçen kanunlar üzerindeki mutlak veto yetkisinin kaldırılarak geciktirici veto sistemine geçilmesi
  3. C
    Hükümetin (Heyet-i Vükela) doğrudan meclise karşı sorumlu kılınarak gensoru mekanizmasının anayasaya eklenmesi
  4. D
    Kanun tasarılarını hazırlama ve meclise sunma yetkisinin tamamen Şura-yı Devlet'in (Danıştay) tekeline verilmesi
  5. E
    Meclisin toplanabilmesi ve kanun görüşmelerine başlayabilmesi için Padişahın çağrısının zorunlu olmaktan çıkarılması

Cevap

Doğru cevap, meclis üyelerine Padişah'ın ön izni olmaksızın doğrudan kanun teklif etme hakkının tanınmasını ifade eden seçenektir.
1876 Kanun-i Esasi'nin ilk halinde meclisin kendi iradesiyle yasa yapma süreci başlatması imkânsızdı; teklif tamamen Padişah'ın (ve yürütmenin) iznine tabiydi. 1909 değişiklikleriyle bu kısıtlama kaldırılarak, meclis üyelerine kendi başlarına kanun teklifi verebilme hakkı tanınmıştır. Bu durum, yasama sürecinin doğrudan meclis iradesiyle başlayabilmesini sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel vurguyu tespit et.
Soru, 1909 değişikliklerinin tamamını değil, özel olarak 'yasama sürecinin başlaması' yani 'kanun teklifi' aşamasındaki yeniliği sormaktadır.
1909 değişiklikleri çok boyutludur; doğru cevabı bulmak için sorunun spesifik bağlamına (kanun teklif yetkisi) odaklanmak gerekir.
2
1876 ilk metni ile 1909 değişikliği arasındaki yasama inisiyatifi farkını değerlendir.
1876'da kanun teklifi için Padişah'ın izni şartken, 1909'da bu izin şartı tamamen kaldırılarak mebus ve ayanlara serbestçe kanun teklif etme hakkı verilmiştir.
Bu değişiklik, Osmanlı anayasal sisteminde mutlak monarşiden parlamenter yapıya (meşruti monarşiye) geçişin kanun yapım sürecindeki en somut adımıdır.
3
Seçenekleri soru kökündeki kısıtlamaya göre ele.
Veto yetkisinin zayıflatılması ve hükümetin meclise sorumlu olması da 1909 değişikliği olmasına rağmen, bunlar teklif aşamasıyla değil; onaylama ve siyasi denetim aşamalarıyla ilgili olduğu için elenir.
Çeldiriciler doğru tarihsel bilgiler içerse de sorulan özel sorunun (yasama sürecinin başlaması) cevabı değildir.

Anahtar Kavram

1909 Anayasa Değişikliklerinde Yasama İnisiyatifi
Bu soruyu puanla

Konular

1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet Dönemi

Bu konudan daha fazla soru