Üretici (A) ile distribütör (B) arasında 01.03.2026 tarihinde imzalanan ve mülkiyeti muhafaza kaydıyla mal tedarikini öngören bayilik sözleşmesinde; 'Distribütör (B)’nin yıllık satış kotasının TL'nin altında kalması durumunda, işbu sözleşme herhangi bir fesih ihbarına gerek kalmaksızın infisah edecektir.' maddesine yer verilmiştir. 2026 yılı faaliyet dönemi sonunda (B)’nin toplam satış tutarının TL olduğu tespit edilmiştir.
Türk Borçlar Kanunu’nun bozucu şarta ilişkin hükümleri uyarınca, bu sözleşme ilişkisi ve şartın gerçekleşmesinin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ABozucu şartın gerçekleşmesi sözleşmeyi geçmişe etkili olarak ortadan kaldırdığı için, tarafların 2026 yılı içinde ifa ettikleri tüm edimler sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilmelidir.
- Sözleşme, satış kotasının altında kalındığının belirlendiği an itibarıyla kendiliğinden hükümden düşer; ancak taraflarca aksi kararlaştırılmadığı sürece bu sonuç geçmişe etkili olmaz ve o ana kadar doğmuş borçlar geçerliliğini korur.Cevap
- CBozucu şart gerçekleşse dahi, sözleşmenin sona ermesi için dürüstlük kuralı uyarınca üreticinin distribütöre ek bir süre vermesi ve bu sürenin sonunda sözleşmeyi feshettiğini bildirmesi zorunludur.
- DKanun gereği bozucu şartların gerçekleşmesi her durumda emredici olarak geçmişe etkili sonuç doğurur ve taraflar sözleşmeye bunun aksini öngören bir hüküm koyamazlar.
- ESatış kotasının altında kalma riski devam ettiği sürece borç ilişkisi askıda (mevkuf) kabul edilir; bu nedenle distribütör şart gerçekleşene kadar sözleşmeden doğan yetkilerini kullanamaz.
Cevap
Sözleşmenin şartın gerçekleştiği an kendiliğinden hükümden düşeceği ve bu sonucun kural olarak geçmişe etkili olmayacağı ifadesi doğrudur.
Bozucu şarta bağlanmış bir borç ilişkisinde, gelecekteki şüpheli olayın gerçekleşmesi ile sözleşme kendiliğinden 'infisah' eder (hükümden düşer). Türk Borçlar Kanunu'nun 175. maddesinin 2. fıkrasına göre, bozucu şartın gerçekleşmesi sonucu, aksine bir anlaşma veya adet yoksa, geçmişe etkili olmaz. Bu, şartın gerçekleştiği ana kadar doğan hakların ve yapılan ifaların geçerliliğini koruması anlamına gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bozucu Şartın İleriye Dönük Etkisi (Ex-Nunc)
Daha Fazla Pratik
Geciktirici şartın gerçekleşmesinin geçmişe etkili olması kuralı ile bozucu şartın farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s