Bir anonim şirketin yönetim kurulu üyesi olan (K), şirket adına yaptığı bir hukuki işlemde sahip olduğu temsil yetkisinin sınırlarını aşmış ve bu işlem şirket ile üçüncü kişi (Ü) arasında ihtilafa yol açmıştır. Türk Ticaret Kanunu'nda yönetim kurulu üyelerinin temsil yetkisine dair çeşitli özel düzenlemeler bulunmakla birlikte, yetki aşımının genel sonuçları veya temsilcinin sorumluluğunun temel esasları hakkında bazı hüküm eksiklikleri mevcuttur.
Bu tür ticari bir ihtilafın çözümünde, temel kanunlardaki genel hükümlerin işlevi ve kapsamı dikkate alındığında aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?
- AGenel nitelikli hükümler yalnızca Medeni Hukuk'a özgü asli ilişkilerde geçerli olduğundan, bu tür ticari uyuşmazlıklarda ancak kanun boşluğu kabul edilerek kıyas yoluyla uygulanabilir.
- Bİhtilafta özel bir düzenleme bulunmaması hâlinde başvurulacak kuralların belirlenmesi bütünüyle hâkimin takdir yetkisindedir; zira Medeni Kanun'un hükümleri ticari hayatı doğrudan bağlamaz.
- Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nda yer alan genel nitelikli hükümler, ihtilafın özelliğine uygun düştüğü ölçüde bu ticari ilişkiye de doğrudan uygulanır.Cevap
- DDürüstlük kuralı gibi objektif genel ilkeler ticari işlere doğrudan tatbik edilirken, hakların kazanılmasındaki subjektif iyiniyet hükümleri ticari uyuşmazlıklara hiçbir şekilde uygulanamaz.
- ETicari ilişkilerde ortaya çıkan yetki aşımı durumları salt zarar doğurması hâlinde doğrudan hakkın kötüye kullanılması yasağına tabi tutulur ve Borçlar Kanunu'nun temsil kuralları dışlanarak çözüme gidilir.
Cevap
Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nda yer alan genel nitelikli hükümler, ihtilafın özelliğine uygun düştüğü ölçüde bu ticari ilişkiye de doğrudan uygulanır.
Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinde ifade edilen temel ilkeye göre, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır. Ticaret hukuku da özel hukukun bir dalı olduğundan, Türk Ticaret Kanunu'nda özel bir düzenleme bulunmayan hâllerde, uyuşmazlığın niteliğine aykırı düşmemek kaydıyla temsil, sorumluluk ve ehliyet gibi genel nitelikli kurallar bu ilişkilere doğrudan tatbik edilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı (TMK m. 5)