Hâkim, önüne gelen somut bir uyuşmazlıkta, ilgili meseleye dair ne yazılı hukuk kurallarında ne de örf ve âdet hukukunda uygulanabilir bir hüküm bulunmadığını tespit etmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca bu durumda 'hukuk yaratarak' uyuşmazlığı çözmesi gereken hâkimin bu faaliyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AHâkim, sadece davanın taraflarını bağlayan özel bir çözüm üretir; bu çözüm benzer diğer davalar için kural teşkil etmez.
- Hâkim, kendisini kanun koyucu yerine koyarak genel ve soyut nitelikte bir kural oluşturmalıdır.Cevap
- CHâkim, hukukta uyuşmazlığı çözecek bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermelidir.
- DHâkim, bu yetkisini kullanırken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanmak zorunda değildir; tamamen kendi vicdanına göre hareket eder.
- EHâkimin yarattığı bu kural, bir kanun hükmü niteliğinde olduğu için mutlaka Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmelidir.
Cevap
Hâkim, kendisini kanun koyucu yerine koyarak genel ve soyut nitelikte bir kural oluşturmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre, kanunda ve örf-âdet hukukunda hüküm bulunmadığı takdirde (hukuk boşluğu), hâkim kendisini kanun koyucu yerine koyarak karar verir. Bu faaliyet sırasında hâkim, sadece o davayı çözen kişisel bir karar değil; aynı türdeki tüm uyuşmazlıklara uygulanabilecek genel, soyut ve objektif bir hukuk kuralı ortaya koyar. Bu kuralın niteliği, kanun koyucunun koyacağı bir kuralın niteliği ile aynı olmalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması
İpuçları
1
Medeni Kanun m. 1'deki 'hâkim kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir' ifadesini hatırlayın.
2
Yasakoyucu kural koyarken sadece o anki olayı mı düşünür, yoksa benzer tüm durumları mı kapsar?
Daha Fazla Pratik
Kanun boşluğu türlerini (açık boşluk, örtülü boşluk) ve takdir yetkisi ile farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s