Yasama

88 soru

$1982$ Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde; Meclis'in çalışma düzeni, yasama faaliyetlerinin zaman dilimlerine ayrılması ve İçtüzük kurallarının yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis, her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanarak yasama yılına başlar ve bir yasama yılı içerisinde en fazla üç ay tatil yapabilir; tatil dışındaki zamanlarda ise çalışmalarına en fazla on beş gün ara verebilir.

Genel Kurulun belli bir günde açılan toplantısına "birleşim", bir birleşimin ara ile bölünen kısımlarına ise "oturum" adı verilir; birleşimin kapatılması durumunda aynı gün içerisinde yeni bir birleşim açılamaz.

Meclis İçtüzüğü'nün veya belirli hükümlerinin Anayasa'ya şekil bakımından aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında, dava açma süresi İçtüzük değişikliğinin Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren

10

gündür.

İçtüzük hükümleri, somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında bir davada uygulanacak kural niteliği taşımadığından, bu hükümlerin iptali istemiyle mahkemelerce Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Meclis İçtüzüğü, yasama organının "yöntemsel bağımsızlığı" ilkesinin bir gereği olarak yürütme organının onama veya veto yetkisine tabi değildir; ancak şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis İçtüzüğü'nün veya belirli hükümlerinin Anayasa'ya şekil bakımından aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında, dava açma süresi İçtüzük değişikliğinin Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren $10$ gündür.

Cevap

İçtüzük değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için öngörülen dava açma süresinin 10 gün olduğunu belirten ifade hatalıdır; bu süre 60 gündür.

Doğru yanıt olan seçenek, İçtüzük değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için 10 günlük bir süre sınırı olduğunu iddia etmektedir. Oysa

1982

Anayasası'nın

148

. maddesi, 10 günlük hak düşürücü süreyi yalnızca 'Kanunlar' için açıkça belirtmiştir. İçtüzük bir parlamento kararı olduğu için, Anayasa'da özel bir süre belirtilmeyen hallerde geçerli olan genel iptal davası açma süresi (

60

gün) hem şekil hem de esas denetimi için uygulanır.

Adım Adım Çözüm

İçtüzüğün hukuki niteliğini belirle.

İçtüzük bir parlamento kararıdır ancak Anayasa m. 148 uyarınca yargısal denetime tabidir.

İçtüzüğün diğer parlamento kararlarından farkını ve denetim usulünü anlamak için gereklidir.

Anayasa m. 148/2 hükmündeki süre sınırlamasını analiz et.

Söz konusu madde "Kanunların şekil bakımından denetlenmesi... on gün geçtikten sonra açılamaz" der.

Kanunlar için öngörülen özel sürenin İçtüzüğü kapsayıp kapsamadığını tespit etmek gerekir.

Anayasa Mahkemesi içtihatlarını ve genel süre kuralını uygula.

İçtüzük metinde geçmediği için genel dava açma süresi olan 60 gün (m. 151) hem şekil hem esas için geçerlidir.

Yüksek mahkemenin yorumuyla kesinleşmiş olan teknik ayrımı doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Meclis İçtüzüğü'nün Yargısal Denetimi ve Süre Rejimi

Daha Fazla Pratik

İçtüzük denetiminin kapsamı ile kanunların şekil denetimi kapsamı arasındaki benzerlikleri (son oylama çoğunluğu gibi) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 62Soru →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ile bu şartların mahkûmiyet, eğitim ve askerlik gibi durumlarla olan ilişkisi düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlardan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giyenler, ceza miktarı

1

yılı aştığı için milletvekili seçilemezler.

Zimmet veya irtikap gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, özel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilebilirler.

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin aday olabilmesi için askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmaları zorunludur; tecil (erteleme) halleri yeterli değildir.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam

11

ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası infaz edilen bir kişi milletvekili seçilebilir.

Milletvekili seçilebilmek için en az ortaokul veya dengi bir okuldan mezun olma şartı aranır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam $11$ ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası infaz edilen bir kişi milletvekili seçilebilir.

Cevap

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam

11

ay hapis cezası alan ve cezası infaz edilen bir kişinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması doğrudur.

1982 Anayasası'na göre, kasten işlenen bir suçtan dolayı milletvekili seçilme engeli oluşabilmesi için hüküm giyilen hapis cezasının toplamda

1

yıl veya daha fazla olması gerekir. On bir ay hapis cezası alan bir kişi, suçun niteliği rüşvet, hırsızlık gibi özel olarak sayılan yüz kızartıcı suçlardan biri değilse, cezasını infaz ettikten sonra seçilme yeterliliğine sahip olur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

76

. maddesindeki mahkûmiyet süre sınırını incelemek.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl (

12

ay) veya daha fazla süreli hapis cezasının engel teşkil ettiği saptandı.

Milletvekili seçilme engeli olan süresel sınırın belirlenmesi gerekir.

Suçun niteliğini (taksirli/kasti) ve özel suç kategorilerini değerlendirmek.

Taksirli suçların süreye bakılmaksızın engel olmadığı; zimmet, rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' suçların ise af olsa dahi süresiz engel olduğu görüldü.

Süre sınırının her suç türü için aynı şekilde uygulanıp uygulanmadığını ayırt etmek gerekir.

Askerlik ve eğitim gibi diğer yeterlilik şartlarını güncel mevzuata göre kontrol etmek.

Askerlik için 'ilişiği olmama' (tecil dahil) ve eğitim için 'en az ilkokul' mezuniyeti yeterli bulundu.

2017

Anayasa değişikliklerinin getirdiği güncel şartların doğrulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve engelleri

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğini kaybeden bir milletvekilinin vekilliğinin düşmesi süreçlerini (kesin hüküm giyme ve kısıtlanma) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 63Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, geri gönderilmesi ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, TBMM'den gelen kanunları

15

gün içinde yayımlamak veya geri göndermekle yükümlüdür; bu süre içinde herhangi bir işlem yapılmaması kanunun zımnen reddedildiği anlamına gelmez.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyen tek kanun türüdür ancak bu durum bütçe kanunlarının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine engel değildir.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilerek Cumhurbaşkanına tekrar gönderilebilmesi için Genel Kurulda toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararı yeterlidir.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunlar üzerinde Meclis komisyonları ve Genel Kurulunda sadece veto edilen maddeler değil, kanunun metni üzerinde kapsamlı görüşme ve değerlendirme yapılabilir.

Yürürlük tarihi hakkında metninde özel bir hüküm bulunmayan kanunlar, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girmiş sayılırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilerek Cumhurbaşkanına tekrar gönderilebilmesi için Genel Kurulda toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararı yeterlidir.

Cevap

Geri gönderilen kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu işlem için üye tamsayısının salt çoğunluğu gereklidir.

Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğu ifadesi yanlıştır.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesine göre, Meclis geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Basit çoğunluk bu süreçte yeterli değildir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının kanunları inceleme yetkisini değerlendir.

Cumhurbaşkanı

15

gün içinde kanunu yayımlar veya geri gönderir (

89

. Madde).

Anayasal sürecin ilk aşaması inceleme ve yayımdır.

Geri gönderilen (veto edilen) kanunların Meclis'teki görüşme usulünü analiz et.

Kanun aynen kabul edilebilir veya değiştirilerek kabul edilebilir.

Veto sonrası yetki tekrar yasama organına geçer.

Aynen kabul için gerekli olan karar yeter sayısını kontrol et.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) gereklidir.

2017

Anayasa değişikliği ile yürütmenin veto yetkisi karşısında yasamanın iradesini güçlendirmek için nitelikli çoğunluk şartı getirilmiştir.

Kanunların yürürlüğe giriş kurallarını belirle.

Belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Hukuki belirlilik ilkesi gereği varsayılan bir yürürlük anı tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların veto süreci ve override (geçersiz kılma) çoğunluğu

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişiklikleri ile normal kanunların veto ve yayımlanma süreçleri arasındaki farkları inceleyiniz (Örneğin: Anayasa değişikliklerinde

301

şartı sadece kabul için değil, teklif ve diğer aşamalar için de farklılık gösterir).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 64Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi ve bu kararın uygulanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM, seçimlerin yenilenmesine üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verir ve bu durumda sadece milletvekili seçimleri yenilenir.

Meclis, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkân görülmeyen hâllerde TBMM, seçimleri her defasında en fazla altı ay süreyle erteleme yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde, mevcut Cumhurbaşkanı anayasal süre sınırı nedeniyle bir daha aday olamaz.

Seçimlerin yenilenmesi kararı münhasıran Cumhurbaşkanına ait bir yetki olup Meclis'in kendi seçimlerini yenileme yetkisi 2017 değişiklikleri ile kaldırılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Meclis, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır.

1982 Anayasası'nın 116. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu kararın alınması durumunda, Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi aynı gün, birlikte icra edilir. Bu durum 'simültane seçim' ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 116. maddesindeki seçimlerin yenilenmesi usulünü incelemek.

Meclis'in seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için üye tam sayısının (600) beşte üç çoğunluğunun (360 milletvekili) gerektiğini tespit etmek.

Yenileme kararı nitelikli çoğunluk gerektiren bir parlamento kararıdır.

Seçimlerin zamanlaması ve türü arasındaki ilişkiyi kurmak.

Meclis veya Cumhurbaşkanı tarafından yenileme kararı verilmesi fark etmeksizin, her iki seçimin de birlikte yapılacağı kuralını teyit etmek.

2017 anayasa değişiklikleri ile yasama ve yürütme seçimlerinin eş zamanlı yapılması kuralı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi (Erken Seçim) Usulü ve Sonuçları

Tahmini Süre:50s

Soru 65Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

TBMM Başkanlık Divanı'nın tespiti üzerine durumun Genel Kurula bildirilmesiyle üyelik kendiliğinden düşer.

Yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurulca yapılacak gizli oylama ile karar verilir.

Anayasa Mahkemesi'nin, ilgili milletvekilinin bağdaşmayan bir görevde bulunduğunu tescil etmesiyle üyelik sona erer.

Karma Komisyon raporu sonrası Genel Kurulda yapılan açık oylama ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile düşer.

Milletvekilinin mensup olduğu siyasi parti grubunun talebi üzerine TBMM Başkanı tarafından görevden el çektirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurulca yapılacak gizli oylama ile karar verilir.

Cevap

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliği, yetkili komisyonun (Karma Komisyon) hazırlayacağı rapor üzerine TBMM Genel Kurulu'nda yapılacak gizli oylama neticesinde alınan kararla düşer.

Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere,

1982

Anayasası madde

84/3

hükmüne göre; milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurulca gizli oyla karar verilir. Bu süreçte hem bir komisyon raporu aşaması hem de Meclis'in iradesini gösteren gizli oylama aşaması mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

Bağdaşmazlık halinin hukuki niteliğini belirle.

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir işi sürdürmek, Anayasa'nın

84

. maddesi uyarınca Meclis kararı gerektiren bir düşme halidir.

Vekilliğin kendiliğinden düşmediği durumları ayırt etmek için prosedürün tespiti gerekir.

Gerekli oylama usulünü kontrol et.

Anayasa, bu özel durum için Genel Kurul'da 'gizli oylama' yapılmasını öngörmüştür.

Milletvekilinin siyasi baskı altında kalmadan oylanmasını sağlamak amaçlanmıştır.

Karar yeter sayısı ve süreci doğrula.

Karma Komisyon raporu sonrası Genel Kurul'da oylama yapılır; özel bir nitelikli çoğunluk (devamsızlıktaki gibi salt çoğunluk) şartı anayasada belirtilmemiştir, basit çoğunluk yeterlidir.

Prosedürün eksiksiz tamamlanması için oylama türü ve aşamaları kritiktir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğiyle Bağdaşmazlık ve Meclis Kararı Prosedürü

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süreci ve karar sürelerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 66Soru →

$1982$ Anayasası'nın "Yasama" bölümünde düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı ve siyasi parti gruplarının hukuki statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ve Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur.

TBMM Başkanı ve tüm Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılabilir ancak Meclis tartışmalarına katılamazlar.

Meclis oturumunu yöneten Başkanvekili dahil olmak üzere, Başkanlık Divanı'nın tüm üyeleri Genel Kurulda yapılan oylamalarda hiçbir şekilde oy kullanamazlar.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekilinden oluşur ve Meclis Başkanlığı seçimi için grup kararı alarak ortak aday belirleme yetkisine sahiptirler.

Meclis Başkanlığı seçimi gizli oyla yapılır; birinci ve ikinci turlarda üye tamsayısının salt çoğunluğu, üçüncü turda ise üye tamsayısının

2/3

çoğunluğu aranır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ve Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur.

Cevap

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ve Başkanlık Divanı'nın oluşumunda siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında temsili esastır.

Doğru ifade, Anayasa'nın

94

. maddesinde yer alan temel kısıtlama ve düzenlemeyi yansıtmaktadır. Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için kurumsal olarak aday gösteremezler (adaylık bireyseldir) ancak Divan'daki diğer üyeliklerin dağıtımı partilerin Meclisteki gücüne (üye sayısına) göre orantılı olarak yapılır.

Adım Adım Çözüm

Başkanlık Divanı'nın oluşum esaslarını analiz etme

Başkanlık Divanı; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında temsilini sağlayacak şekilde kurulur.

Anayasal temsil adaletini sağlamak için üye sayıları dikkate alınır.

Siyasi parti gruplarının başkanlık seçimindeki yetkilerini değerlendirme

Siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremez, adaylık üzerine görüşme yapamaz ve grup kararı alamazlar.

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak amaçlanmıştır.

Divan üyelerinin siyasi yasaklarını karşılaştırma

Başkan ve Başkanvekilleri için parti faaliyeti ve tartışmaya katılma yasağı varken, Katip Üyeler ve İdare Amirleri için bu yasak getirilmemiştir.

Yönetim kademesindeki üst düzey tarafsızlık gereği.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığı ve siyasi parti gruplarının temsiliyet sınırları.

Soru 67Soru →

Bir milletvekilinin, yasama çalışmaları dışındaki bir suç iddiası nedeniyle TBMM Genel Kurulu tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda; bu karara karşı işletilecek yargısal denetim süreci ve kararın milletvekilinin statüsü üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı ile birlikte ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer ve kişi sivil mahkemelerde genel hükümlere göre yargılanır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin itiraz başvurusu sadece hakkında karar verilen milletvekili tarafından yapılabilir ve Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu en geç

30

gün içinde sonuçlandırır.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında kalan meclis çalışmalarındaki oy ve sözler de TBMM Genel Kurulu kararıyla dokunulmazlık kapsamından çıkarılarak ağır cezalık suçlarda yargılamaya konu edilebilir.

Anayasa Mahkemesine yapılan iptal başvurusu sonuçlanıncaya kadar yürütmeyi durdurma kararı kendiliğinden oluşur ve ilgili milletvekili hakkında hiçbir cezai işlem yapılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde karara bağlar.

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi (istifa ve bağdaşmazlık hallerinde) kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu iptal istemini

15

gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Kararın niteliğini belirle

Dokunulmazlığın kaldırılması bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca özel bir yargısal denetime tabidir.

Genel parlamento kararları yargı denetimine tabi olmasa da, dokunulmazlığın kaldırılması istisnadır.

İtiraz sürelerini ve yetkili kişileri kontrol et

Karar tarihinden itibaren

7

gün içinde; ilgili milletvekili veya başka bir milletvekili başvurabilir.

Anayasa koyucu, yasama bağımsızlığını korumak adına itiraz hakkını geniş tutmuştur.

Yargı yerini ve karar süresini tespit et

Anayasa Mahkemesi, başvuruyu

15

gün içinde sonuçlandırır.

Sürecin hızlı işlemesi ve belirsizliğin giderilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi (Madde 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinde Anayasa Mahkemesine itiraz yolunun (Madde 85) açık olduğunu tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 68Soru →

$1982$ Anayasası hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu, seçim usulü ve siyasi parti gruplarına dair aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az

30

milletvekilinin bir araya gelmesi şarttır.

TBMM Başkanı seçimi gizli oyla gerçekleştirilir ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunu sağlayan aday seçilmiş olur.

Başkanlık Divanı üyeleri, Meclis çalışmalarında tarafsız kalmak şartıyla üyesi oldukları siyasi partinin grup faaliyetlerine katılabilirler.

Meclis oturumunu yöneten başkanvekili, oylamalarda eşitlik çıkması halinde Meclis adına karar vermek için oy kullanır.

Siyasi parti grupları, Meclis bünyesinde yapılacak olan TBMM Başkanlığı seçimi için ortak aday belirleyebilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Başkanı seçimi gizli oyla gerçekleştirilir ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunu sağlayan aday seçilmiş olur.

Cevap

TBMM Başkanı seçimi gizli oyla yapılır ve üçüncü turda üye tamsayısının salt çoğunluğunu (

301

oy) alan aday seçilir.

Doğru ifade, Meclis Başkanı seçiminin gizli oyla yapılacağını ve üçüncü turda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yeterli olduğunu belirtmektedir. Bu hüküm Anayasa'nın

94

. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Meclis Başkanı seçim turlarını incele

1

. ve

2

. turlarda üye tamsayısının

2/3

(

400

oy),

3

. turda salt çoğunluk (

301

oy) aranır.

Anayasa'nın

94

. maddesindeki seçim usulünü teyit etmek için.

Siyasi parti grubu kurma şartını kontrol et

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gereklidir.

Sayısal gerekliliklerin doğruluğunu saptamak için.

Başkanlık Divanı üyelerinin yasaklarını değerlendir

Başkan ve oturumu yöneten başkanvekili oy kullanamaz; parti faaliyetlerine katılamaz; siyasi parti grupları aday gösteremez.

Tarafsızlık ve oy kullanma kısıtlamalarını netleştirmek için.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığı, oy hakları ve seçim usulü ile siyasi parti gruplarının anayasal sınırları.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 69Soru →

1982 Anayasası uyarınca, milletvekilliği statüsünün sona ermesine ilişkin aşağıdaki hallerden hangisinde, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulunda oylama yapılmasına gerek yoktur ve kesinleşen mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle üyelik kendiliğinden sona erer?

Milletvekilliğinden istifa edilmesi

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar edilmesi

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesi

Milletvekilinin, partisinin temelli kapatılmasına eylemleriyle sebep olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesi

Cevap

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesi durumunda milletvekilliği, kararın Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 84. maddesinin ikinci fıkrasına göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte TBMM Genel Kurulunun bir oylama yapması veya karar alması gerekmez; bildirim anında üyelik statüsü kendiliğinden sona erer.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre milletvekilliğinin düşme usullerini sınıflandırın.

Anayasa, düşme hallerini 'TBMM Genel Kurul Kararı Gerekenler' ve 'Bildirim ile Düşenler' olarak ikiye ayırmıştır.

Soruda oylama gerektirmeyen ve bildirimle gerçekleşen usul sorulmaktadır.

Genel Kurul kararı/oylaması gereken halleri eleyin.

İstifa (Basit çoğunluk), Bağdaşmazlık (Gizli oylama/Basit çoğunluk) ve Devamsızlık (Üye tamsayısının salt çoğunluğu) seçenekleri oylama gerektirdiği için elenir.

Bu üç durumda Meclis'in iradesi ve oylama süreci kurucudur.

Yargı kararına dayalı bildirim sürecini doğrulayın.

Anayasa madde 84/2 uyarınca kesin hüküm giyme ve kısıtlanma durumlarında mahkeme kararı Genel Kurula okunur (bildirilir) ve işlem tamamlanır.

Yargı organının kesinleşmiş kararı yasama organı üzerinde doğrudan sonuç doğurur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Bildirim vs. Karar Usulü

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine yapılacak iptal başvurusu sürelerini ve bu denetimin hangi düşme halleri için mümkün olduğunu gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 70Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların teklif edilmesi, incelenmesi ve yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunlar, metninde yürürlük tarihiyle ilgili özel bir hüküm bulunmaması hâlinde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Kanun teklif etmeye milletvekilleri ile birlikte Cumhurbaşkanı da yetkilidir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları en geç otuz gün içinde inceleyerek yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Resmî Gazete'de yayımlanan bir kanunun metninde yürürlük tarihi belirtilmemişse, yayımlanmasından itibaren kırk beş gün sonra yürürlüğe girer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlar, metninde yürürlük tarihiyle ilgili özel bir hüküm bulunmaması hâlinde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Cevap

Kanunlar, metninde yürürlük tarihiyle ilgili özel bir hüküm bulunmaması hâlinde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Doğru ifade, kanunların yürürlüğe giriş tarihine ilişkindir.

2018

yılında yapılan düzenlemelerle, metninde ayrıca bir tarih belirtilmeyen tüm kanunların Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kanun teklif yetkisini değerlendir.

2017

değişikliği ile sadece milletvekillerinin teklif yetkisi kalmıştır.

Yasama yetkisinin devredilemezliği ve parlamenter sistemden kopuş süreci.

Cumhurbaşkanının inceleme süresini kontrol et.

Anayasa Madde

89

uyarınca bu süre

15

gündür.

Yasama sürecinin hızlı ilerlemesi için konulmuş anayasal süre sınırı.

Bütçe kanununa ilişkin özel hükmü hatırla.

Bütçe kanunları geri gönderilemez, sadece yayımlanır (Anayasal istisna).

Devlet hizmetlerinin sürekliliği ve bütçenin zamanında yürürlüğe girme zorunluluğu.

Yürürlük tarihini belirle.

2018

'deki

10

numaralı CB Kararnamesi ve ilgili kanun değişiklikleri ile 'yayımlandığı gün' kuralı getirilmiştir.

Kırk beş günlük eski uygulamanın (mülga) güncelliğini yitirmesi.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Yürürlüğü

Soru 71Soru →

$1982$ Anayasası'nın hükümleri dikkate alındığında, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve bu karara karşı başvurulacak yargı yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme

15

gün içinde kararını verir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, kaldırma kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki açıklamalar ve oy kullanma fiilleri için de TBMM Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla dokunulmazlığın kaldırılmasına karar verilerek yargılama yolu açılabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı iptal istemiyle sadece ilgili milletvekili başvurabilir; diğer milletvekillerinin bu işleme karşı dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Anayasa Mahkemesi, dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin iptal başvurusunu kararın kendisine tebliğinden itibaren en geç

30

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme $15$ gün içinde kararını verir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı 7 gün içinde ilgili veya başka bir milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme 15 gün içinde karar verir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 85. maddesinde yer alan usulü tam olarak yansıtmaktadır. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya meclisteki herhangi bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığı ve sorumsuzluğu farkını belirle.

Sorumsuzluğun kaldırılamaz olduğu, dokunulmazlığın ise Meclis kararıyla kaldırılabileceği tespit edildi.

Bu iki kavramın hukuki sonuçları farklıdır.

Anayasa'nın 85. maddesindeki denetim usulünü incele.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolunun açık olduğu görüldü.

Anayasa, milletvekili güvencesini korumak için özel bir iptal davası yolu öngörmüştür.

İtiraz sürelerini ve yetkili merciyi doğrula.

7 gün içinde başvuru ve 15 gün içinde Anayasa Mahkemesi kararı şartı saptandı.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığına İtiraz (Madde 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi halleri ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkları tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 72Soru →

Türkiye’de seçimlerin dönemi, ertelenmesi ve yenilenmesine ilişkin 1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmemesi durumunda, seçimleri geriye bırakma yetkisi sadece Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir; milletvekili genel seçimleri ise normal süresinde yapılır.

Seçimlerin geriye bırakılması sebebi ortadan kalkmamışsa, erteleme işlemi her defasında bir yılı geçmemek üzere tekrarlanabilir.

Meclis veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, her iki seçim de aynı gün gerçekleştirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir; milletvekili genel seçimleri ise normal süresinde yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda sadece Cumhurbaşkanlığı seçiminin yapılacağını iddia eden ifade yanlıştır; çünkü her iki seçim de birlikte yapılır.

2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme istikrarını sağlamak amacıyla 'seçimlerin birlikte yapılması' ilkesi benimsenmiştir. Buna göre ister TBMM ister Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar versin, her durumda hem Meclis genel seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi aynı gün birlikte yapılır. Seçenekler arasında sadece bir seçimin yenileneceğini belirten ifade bu nedenle anayasal hükümlere aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 77. ve 116. maddelerindeki güncel hükümleri gözden geçir.

Seçimlerin 5 yılda bir yapılacağı ve yenileme kararı halinde birlikte gerçekleştirileceği kuralına ulaşıldı.

Hukuki temeli belirlemek için gereklidir.

Seçimlerin ertelenmesi (geriye bırakılması) şartlarını kontrol et.

Sadece savaş sebebiyle, sadece TBMM tarafından ve her defasında 1 yıl süreyle ertelenebileceği doğrulandı.

Seçeneklerdeki erteleme hükümlerini test etmek için gereklidir.

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) mekanizmasını analiz et.

TBMM'nin

\frac{3}{5}

çoğunlukla veya Cumhurbaşkanının herhangi bir çoğunluğa ihtiyaç duymadan bu kararı verebileceği, ancak kararın her iki organı da etkilediği saptandı.

Yenileme kararının hukuki sonuçlarını belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Birlikte Yapılması İlkesi

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi durumunda ortaya çıkan 'adaylık' istisnasını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 73Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı üyeleri ile siyasi parti grupları arasındaki ilişki ve bu üyelerin tarafsızlığına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Meclis Başkanlık Divanı'ndaki üyeliklerin dağılımı, siyasi parti gruplarının üye sayısı oranına göre yapılır.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Genel Kurul görüşmelerinde oy kullanamazlar.

TBMM Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki siyasi faaliyetlerine katılabilirler.

Meclis Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır ve ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki siyasi faaliyetlerine katılabilirler.

Cevap

Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Doğru cevap olan ifade Anayasa'ya aykırıdır; çünkü

1982

Anayasası'nın

94

. maddesine göre TBMM Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar. Bu yasak, makamın tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiş mutlak bir yasaktır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 94. maddesinin incelenmesi

Meclis Başkanı ve Başkanvekillerinin tarafsızlık statüsüne dair yasaklar tespit edilir.

Anayasa'nın bu maddesi Başkanlık Divanı üyelerinin siyasi partileriyle olan ilişkisini sınırlar.

Faaliyet yasağının kapsamının belirlenmesi

Yasağın hem Meclis içini hem de Meclis dışını kapsadığı görülür.

Meclis Başkanının tarafsızlığı, siyasi partisiyle olan bağının fiilen kesilmesini gerektirir.

Seçeneklerin doğruluğunun test edilmesi

Meclis dışındaki faaliyetlere katılabileceğini belirten seçeneğin Anayasa'nın emredici hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılır.

Anayasa metni açıkça 'Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine... katılamazlar' demektedir.

Anahtar Kavram

Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Siyasi Yasaklar

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçiminin turları ve gerekli çoğunluk oranları ile siyasi parti gruplarının bu süreçteki diğer yasakları (Meclis soruşturması vb.) incelenmelidir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 74Soru →

$1982$ Anayasası’nın milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin hükümleri ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri ile getirilen güncel düzenlemeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Taksirli suçlardan mahkûm olanlar, aldıkları ceza miktarı ne olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğini kaybetmezler.

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına hüküm giyenler, milletvekili seçilemezler.

Zimmet, rüşvet ve sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilme hakkına sahip olamazlar.

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya kişinin bu hizmetten muaf tutulması zorunlu bir şarttır.

Kısıtlı olanlar ile kamu hizmetinden yasaklı bulunanlar, bu durumları devam ettiği sürece milletvekili seçilemezler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya kişinin bu hizmetten muaf tutulması zorunlu bir şarttır.

Cevap

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya kişinin bu hizmetten muaf tutulması zorunluluğu ifadesi yanlıştır; zira güncel düzenlemeye göre askerliği tecilli (ertelenmiş) olanlar da aday olabilirler.

Doğru cevap, askerlik hizmetine dair zorunluluğu yanlış ifade eden seçenektir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesinde

2017

yılında yapılan değişiklikle, milletvekili seçilmek için 'askerliğini yapmış olmak' şartı kaldırılmış ve yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir. Bu yeni düzenleme uyarınca; askerliğini fiilen tamamlamış olanlar ve askerlikten muaf olanların yanı sıra, askerlik çağına gelmemiş olanlar veya askerliği tecil edilmiş (ertelenmiş) olanlar da milletvekili adayı olabilirler. Dolayısıyla, askerliğin mutlaka fiilen yerine getirilmiş veya muaf olunmuş olması gerektiği yönündeki ifade anayasal gerçeklikle bağdaşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası Madde

76

kapsamındaki seçilme yeterliliği şartlarını analiz et.

Milletvekili seçilme şartları; Türk vatandaşı olmak, en az

18

yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan mahkûm olmamaktır.

Anayasal şartların güncel sınırlarını belirlemek için.

2017

Anayasa değişikliği ile askerlik şartındaki değişikliği incele.

Eski metinde yer alan 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi, 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir.

Askerlik şartının kapsamını (yapmış olma, muaf olma veya tecilli olma) doğrulamak için.

Askerlikle ilişiği bulunmamanın hukuki karşılığını değerlendir.

Bu ifade; askerliğini yapmış olanları, askerlikten muaf olanları ve askerliği ertelenmiş (tecilli) olanları kapsar.

Fiilen tamamlama zorunluluğunun olmadığını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Askerlikle İlişiği Bulunmamak

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 75Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ışığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve siyasi parti gruplarının bu Divan ile olan hukuki ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için kendi aralarında karar alarak aday gösterebilirler.

Meclis Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki kez seçim yapılır ve ikinci devre seçilenlerin görev süresi o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

Siyasi parti grupları, en az

15

milletvekilinin katılımıyla oluşur ve Divan'da temsil edilmeleri için salt çoğunluğa sahip olmaları gerekir.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki tüm faaliyetlerine serbestçe katılabilirler.

Meclis Başkanı, TBMM Genel Kurulundaki tüm oylamalarda oy kullanma hakkına sahip olan tek Divan üyesidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki kez seçim yapılır ve ikinci devre seçilenlerin görev süresi o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

Cevap

Meclis Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki kez seçim yapılır ve ikinci devre seçilenlerin görev süresi o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, Başkanlık Divanı üyeleri bir yasama döneminde iki kez seçilirler. İlk seçilenlerin görev süresi iki yıldır; ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder. Bu düzenleme Meclis çalışmalarının sürekliliğini ve istikrarını sağlar.

Adım Adım Çözüm

TBMM Başkanlık Divanı'nın görev süresi kurallarını hatırla.

Anayasa m. 94 uyarınca seçimlerin iki aşamalı olduğu belirlendi.

Yasama döneminin sürekliliği ile tecrübe paylaşımı arasındaki dengeyi kurmak için görev süreleri ikiye ayrılmıştır.

Siyasi parti gruplarının aday gösterme ve üye sayısı kısıtlamalarını kontrol et.

Grupların aday gösteremeyeceği ve alt sınırın

20

olduğu tespit edildi.

Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak ve istikrarlı gruplar oluşturmak anayasal bir hedeftir.

Oylama yasaklarını analiz et.

Başkanın ve oturumu yöneten vekilin oy hakkı olmadığı görüldü.

Oturum yönetiminde tarafsızlığın fiilen de korunması gerekir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Görev Süresi ve Tarafsızlık İlkesi

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanvekillerinin hangi durumlarda oy kullanıp kullanamayacağı ile ilgili İçtüzük hükümlerini tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 76Soru →

1982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde; Meclisin çalışma düzenini sağlayan temel kavramlar, yasama süreleri ve bu düzenin hukuki denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır ve bu tarihten itibaren başlayan bir yıllık sürece 'yasama yılı' adı verilir.

Genel Kurulun belli bir günündeki toplantısına 'birleşim', bir birleşimin ara ile bölünen kısımlarından her birine ise 'oturum' denir.

Meclis bir yasama yılında toplamda en çok üç ay tatil yapabilir; tatil dışında ise çalışmalarını on beş günü geçmemek üzere ara verme yoluyla durdurabilir.

TBMM İçtüzüğü, Meclisin kendi iç çalışmalarını düzenleyen bir parlamento kararı olup Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.

Yasama dönemi, Meclisin bir seçimden bir sonraki seçime kadar geçen süreyi ifade eder ve 1982 Anayasası uyarınca bu süre kural olarak dört yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dönemi, Meclisin bir seçimden bir sonraki seçime kadar geçen süreyi ifade eder ve 1982 Anayasası uyarınca bu süre kural olarak dört yıldır.

Cevap

Yasama döneminin kural olarak dört yıl olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu süre güncel anayasal düzenlemeler uyarınca beş yıldır.

Doğru yanıt olan seçenek, yasama döneminin süresini hatalı vermektedir. 1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklik ile 'Yasama Dönemi' (iki seçim arasındaki süre) 4 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır. Diğer tüm tanımlar (yasama yılı, birleşim, oturum) ve süreler (3 ay tatil, 15 gün ara verme) hem Anayasa hem de TBMM İçtüzüğü ile tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Yasama süresi kavramlarını analiz et.

Yasama yılı (1 Ekim-30 Eylül), Birleşim (günlük toplantı) ve Oturum (toplantı bölümleri) tanımlarının İçtüzük Madde 3 ile uyumlu olduğu görülür.

Temel tanımların doğruluğunu teyit etmek.

Tatil ve ara verme sürelerini kontrol et.

Meclis'in bir yasama yılında en çok 3 ay tatil yapabileceği ve ara vermenin 15 günü geçemeyeceği kuralı Anayasa Madde 93 uyarınca doğrudur.

Sayısal kısıtlamaların doğruluğunu incelemek.

Yasama dönemi süresini güncel mevzuata göre değerlendir.

2017 Anayasa değişikliği ile TBMM seçim dönemi 4 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır (Anayasa Madde 77).

Hatalı olan süreyi tespit etmek.

Anahtar Kavram

Yasama Süreleri ve Kavramları

Soru 77Soru →

Modern anayasal düzenimizde yasama fonksiyonunun en tipik işlemi olan kanunların yapım süreci, sadece meclis içindeki aşamaları değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanının onay ve yayımlama yetkilerini de kapsar. Bu çerçevede, kanunların yasalaşma ve yürürlüğe girme aşamalarına ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

Yasama meclisinde kabul edilen olağan kanunlar, Cumhurbaşkanı tarafından en geç otuz gün içinde Resmî Gazete'de yayımlanır veya bir daha görüşülmek üzere meclise iade edilir.

Bir kanunun metninde yürürlüğe giriş tarihine dair özel bir hüküm yer almıyorsa, söz konusu kanun kural olarak Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihi izleyen kırk beşinci gün yürürlüğe girer.

Cumhurbaşkanı tarafından veto edilerek geri gönderilen bir kanunun yasama organınca aynen kabul edilebilmesi için, toplantıya katılan milletvekillerinin salt çoğunluğunun kararı yeterli kabul edilir.

Bütçe kanunları istisna olmak üzere Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte meclise geri gönderebilir.

Anayasa değişikliğine dair kanun teklifleri ile olağan kanun teklifleri aynı oylama usulüne tabi olup, her iki teklifin de genel kurulda kabul edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyu şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunları istisna olmak üzere Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte meclise geri gönderebilir.

Cevap

Bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından iade edilemeyeceği istisnasını belirten ve diğer kanunlar için iade yetkisini tanımlayan ifade doğrudur.

Anayasa'nın 89. maddesi açık bir şekilde Cumhurbaşkanının, Meclis tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlayacağını veya gerekçesiyle meclise geri göndereceğini, ancak bütçe kanunlarının bu hükme tabi olmadığını düzenlemektedir. Bütçe kanunları, yasama sürecinin aksamadan işlemesi gereken hayati metinler olduğu için Cumhurbaşkanının veto yetkisi dışında bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının kanunları inceleme ve iade süresini değerlendir.

Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı, meclis tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar veya iade eder.

Süre sınırlarının doğru bilinmesi, 30 gün gibi çeldirici ifadelerin elenmesini sağlar.

Kanunların yürürlüğe girme tarihlerine ilişkin kuralı incele.

Kanunda aksi belirtilmedikçe kanunlar Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Eski sistemde uygulanan 45 gün kuralının yürürlükten kalktığının tespit edilmesi gerekir.

İade edilen kanunların Meclis tarafından yeniden kabulü (vetonun aşılması) için gereken oy çoğunluğunu belirle.

Meclis, iade edilen kanunu ancak 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (en az 301 milletvekili) ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorunda kalır.

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile üye tamsayısının salt çoğunluğu arasındaki anayasal ayrımın yapılması zorunludur.

Cumhurbaşkanının veto yetkisinin istisnasını tespit et.

Bütçe kanunları, devlet hizmetlerinin aksamaması amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından Meclis'e iade edilemeyen yegâne kanunlardır.

Hangi ifadenin mevcut anayasal kurallarla tam olarak örtüştüğünü kesinleştirmek için istisnaların bilinmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması, iade (veto) usulleri ve yürürlüğe giriş kuralları

Soru 78Soru →

Ülke genelindeki ormanlık alanların ve su havzalarının korunması amacıyla milletvekilleri tarafından hazırlanan bir kanun teklifi, ilgili komisyonlardaki görüşmelerin ardından Genel Kurul oylamasında yeterli çoğunlukla kabul edilerek onay için devletin başı olan makama gönderilmiştir.

Buna göre, söz konusu kanunun incelenmesi, Resmî Gazete'de yayımlanması ve yargısal denetimi süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere yasama organına iade edilen kanunun, değiştirilmeden aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılan milletvekillerinin salt çoğunluğunun olumlu oyu yeterli kabul edilir.

Genel Kurulda bu kanun teklifinin ilk oylaması ve kabulü aşamasında, karar yeter sayısı hiçbir şart altında Meclis üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Söz konusu kanunun şekil bakımından Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davasında, başvuru süresi kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren on gün olarak belirlenmiştir.

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları on beş gün içinde gerekçesiyle birlikte iade etme yetkisine sahipken, Bütçe Kanunları bu geri gönderme mekanizmasının anayasal bir istisnasını oluşturur.

Meclis, Cumhurbaşkanınca geri gönderilen kanunu aynen onaylamak yerine metin üzerinde yeni bir değişiklik yaparak kabul ederse, ortaya çıkan bu yeni metnin tekrar iade edilme ihtimali bulunur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere yasama organına iade edilen kanunun, değiştirilmeden aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılan milletvekillerinin salt çoğunluğunun olumlu oyu yeterli kabul edilir.

Cevap

Yanlış olan ifade, iade edilen kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten seçenektir.

Anayasanın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması kısmen veya tamamen uygun bulunmayarak geri gönderilen bir kanunun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından aynen kabul edilebilmesi için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (en az 301 kabul oyu) şarttır. Doğru cevap olan seçenekte 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' denilerek eski ve farklı bir oylama kuralına atıf yapılmış, dolayısıyla hukuken yanlış bir bilgi verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Kanunların Cumhurbaşkanı tarafından iade edilmesi (veto) durumunda Meclisin hangi oylama çoğunluğu ile karar alması gerektiğini Anayasanın 89. maddesi çerçevesinde değerlendir.

2017 Anayasa değişikliği ile, Cumhurbaşkanının iade ettiği bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (en az 301 oy) kuralı getirilmiştir.

Cumhurbaşkanının veto yetkisine karşı yasama organının direnme kararının daha nitelikli bir çoğunlukla alınması amaçlanmıştır.

Seçeneklerde yer alan ilk kabul aşamasındaki oylama yeter sayıları, Anayasa Mahkemesine başvuru süreleri ve bütçe kanunu istisnası gibi diğer bilgileri mevcut mevzuatla teyit et.

Kanunların ilk kabulünde asgari karar yeter sayısının 151 olduğu, şekil bakımından iptal davasının 10 gün içinde açılabileceği ve bütçe kanunlarının iade edilemeyeceği anayasal olarak doğru bilgilerdir.

Soru kökü bizden 'yanlış' olan hukuki ifadeyi bulmamızı istemektedir, dolayısıyla doğru ifadeler elenmelidir.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanınca Yayımlanması ve İadesi (Veto) Mekanizması

Soru 79Soru →

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), yaklaşan genel seçimler öncesinde siyasi partiler tarafından sunulan milletvekili aday listelerini incelemektedir. Yapılan değerlendirmede, adayların anayasada belirtilen seçilme yeterliliği şartlarını taşıyıp taşımadıkları kontrol edilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki adaylardan hangisinin adaylık başvurusu seçilme yeterliliğine sahip olmadığı gerekçesiyle YSK tarafından kesin olarak reddedilmelidir?

Kasten yaralama suçundan dolayı

10

ay hapis cezası alan ve bu kararı kesinleşen bir esnaf

Taksire dayalı bir iş kazası neticesinde

3

yıl hapis cezasına mahkûm olup cezasını tamamlayan bir mühendis

Yükseköğrenimine devam etmesi sebebiyle askerlik görevini tecil ettirmiş olan

21

yaşındaki bir öğrenci

Geçmiş yıllarda sahtecilik suçundan

6

ay hüküm giyen ve sonrasında genel aftan yararlanan bir muhasebeci

Bir kamu kurumunda şube müdürü olarak görev yaparken seçim takvimine uygun olarak görevinden istifa eden bürokrat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmiş yıllarda sahtecilik suçundan $6$ ay hüküm giyen ve sonrasında genel aftan yararlanan bir muhasebeci

Cevap

Geçmiş yıllarda sahtecilik suçundan 6 ay hüküm giyen ve sonrasında genel aftan yararlanan bir muhasebeci milletvekili seçilemez.

Doğru yanıt olan muhasebecinin durumu incelendiğinde; 'sahtecilik' suçu Anayasa'nın 76. maddesinde sayılan, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilmeyi süresiz olarak engelleyen katalog suçlardan biridir. Bu katalog suçlarda hapis cezasının miktarının 1 yılın altında olması (6 ay) veya kişinin genel aftan yararlanmış olması seçilme engelini ortadan kaldırmaz.

Adım Adım Çözüm

Adayların anayasal genel şartlarını (yaş, eğitim, askerlik) kontrol etme

21 yaşındaki tecilli öğrenci, 18 yaşını doldurduğu ve askerlikle ilişiği olmadığı için genel şartları sağlamaktadır.

Anayasa madde 76'ya göre 18 yaşını dolduran, en az ilkokul mezunu olan ve askerlikle ilişiği olmayan her Türk vatandaşı seçilme temel hakkına sahiptir.

Kasten ve taksirli suçlar için öngörülen sınırları inceleme

10 ay kasten hapis yatan esnaf ve 3 yıl taksirli ceza alan mühendis seçilebilir.

Kasten işlenen suçlarda engel sınırı 'toplam 1 yıl veya daha fazla' hapis cezasıdır. Taksirli suçlar ise süresi ne olursa olsun seçilmeye engel değildir.

Katalog suçları ve af istisnasını değerlendirme

Sahtecilik suçundan ceza alan kişi, affa uğramış olsa bile milletvekili seçilemez.

Zimmet, rüşvet, sahtecilik, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör suçları, alınan cezanın süresine bakılmaksızın ve affa uğrasalar dahi sürekli seçilme engeli oluşturur.

Anahtar Kavram

Anayasa Madde 76 - Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Soru 80Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olan bir milletvekili hakkında, milletvekili seçilmeye engel bir suçtan dolayı yürütülen yargılama sonucunda verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmiştir.

1982 Anayasası'na göre, bu milletvekilinin statüsünün düşmesi süreci ve yargısal denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulmasıyla milletvekilliği doğrudan düşer ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

Kesinleşmiş mahkeme kararının Başkanlık Divanına sunulmasının ardından, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alınması zorunludur.

Milletvekilliği mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle düşer, ancak ilgili milletvekili kararın bildiriminden itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine itiraz edebilir.

Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı Meclis Başkanlığına ulaştığında öncelikle milletvekilinin yasama dokunulmazlığı kaldırılır ve yargılamanın yenilenmesi talep edilebilir.

Üyeliğin düşürülmesine ilişkin nihai karar, kesinleşmiş ceza mahkemesi kararının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca taşınması üzerine Anayasa Mahkemesince verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulmasıyla milletvekilliği doğrudan düşer ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

Cevap

Kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulmasıyla milletvekilliği doğrudan düşer ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle düşmesi, bu husustaki kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi (okunması) ile olur. Ortada TBMM Genel Kurulunun takdir yetkisi kullanarak aldığı bir 'karar' bulunmadığından, bu bildirim işlemine karşı 85. madde kapsamında Anayasa Mahkemesine yargısal denetim (iptal davası) yolu kapalıdır. Anayasa Mahkemesine yalnızca TBMM kararıyla düşen hallerde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) başvuru yapılabilir.

Adım Adım Çözüm

Kesin hüküm giyme durumunda milletvekilliğinin nasıl düşürüleceğini 1982 Anayasası Madde 84 kapsamında analiz et.

Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi (okunması) ile doğrudan düşer. Herhangi bir oylama yapılmaz.

Anayasanın açık hükmü gereği, yargı erki tarafından verilmiş kesin bir kararın yasama organı tarafından tekrar oylanması söz konusu olamaz.

Düşme işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru hakkının (Madde 85) olup olmadığını kontrol et.

Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilmesi için ortada bir 'TBMM Kararı' olmalıdır (istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde olduğu gibi). Bildirimle düşme hallerinde iptal davası açılamaz.

Ortada meclis tarafından tesis edilmiş bir işlem/karar yoktur; meclis sadece kesinleşmiş bir mahkeme kararını öğrenmekte ve hukuki sonuç kendiliğinden doğmaktadır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesi Usulleri ve Yargısal Denetimi

ÖncekiSayfa 4 / 5Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap