Examkin

Yürütme

140 soru

Soru 41Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişiklikler ve güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı, gündemi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, Kurulun asli üyeleri arasında yer alır ve toplantılarda oy hakkına sahiptir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nin Kurulun asli üyesi olduğu ve oy hakkına sahip olduğu ifadesi yanlıştır; zira Genel Sekreter Kurulun bir üyesi değildir.
Milli Güvenlik Kurulu'nun üyeleri Anayasa'nın 118118. maddesinde tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Bu listede Cumhurbaşkanı yardımcıları, belirli bakanlar ve yüksek rütbeli komutanlar yer alırken; Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri kurulun bir üyesi olarak zikredilmemiştir. Genel Sekreterlik makamı, kurulun çalışmalarına yardımcı olan idari bir yapı olup teşkilatı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir ve toplantılarda oy hakkı bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 118118. maddesinde yer alan 'Milli Güvenlik Kurulu' üyeleri listelenmelidir.
Üyeler: Cumhurbaşkanı (Başkan), Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları.
Anayasal üyeleri tespit ederek diğer katılımcılardan ayırmak gerekir.
2
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nin hukuki statüsü incelenmelidir.
Genel Sekreter toplantılara katılır ancak Anayasa'nın saydığı üyeler arasında yer almaz ve oy hakkı yoktur.
Sekretarya hizmetlerini yürüten makamın üyelik sıfatına sahip olmadığını teyit etmek için.
3
Gündem belirleme ve başkanlık usulleri kontrol edilmelidir.
Gündem Cumhurbaşkanınca (yardımcı ve Genelkurmay önerisiyle) belirlenir, Başkan katılamazsa yerine yardımcısı bakar.
Seçeneklerdeki diğer bilgilerin doğruluğunu kanıtlamak için.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Anayasal Yapısı ve 2017 Değişiklikleri

Daha Fazla Pratik

2017 değişikliği ile MGK yapısından çıkarılan kurum ve kişilerin (Başbakan, Bakanlar Kurulu, Jandarma Genel Komutanı) tam listesini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 42Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yürütme yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek ve savaş ilanına karar vermek

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek ve savaş ilanına karar vermek ifadesi yanlıştır; çünkü savaş ilanına karar verme yetkisi münhasıran TBMM'ye aittir.
Cumhurbaşkanı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını TBMM adına temsil eder; ancak savaş ilanına karar verme yetkisi Anayasa'nın 9292. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Cumhurbaşkanı sadece Meclis tatildeyken ani bir silahlı saldırı olması durumunda TSK'nın kullanılmasına karar verebilir, bu genel bir 'savaş ilanı' yetkisi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini analiz et.
Cumhurbaşkanının yasama, yürütme ve yargı alanında çeşitli yetkileri olduğu görülür.
Soru, Cumhurbaşkanının yetki sınırlarını test etmektedir.
2
Başkomutanlık ve savaş ilanı yetkilerini Anayasa'nın 9292. maddesi ile karşılaştır.
Başkomutanlık temsilinin Cumhurbaşkanında olduğu, ancak savaş hali ilanı yetkisinin TBMM'de olduğu saptanır.
Kuvvetler ayrılığı prensibi gereği savaş ilanı gibi hayati kararlar yasama organına bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının yetkileri ile TBMM'nin yetkileri arasındaki ayrım

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yetkileri ile TBMM'nin yetkilerini birbirinden ayırın.
2
Savaş ilanı, genel af ilanı ve para basılmasına karar vermek gibi yetkilerin hangi organa ait olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin görev ve yetkileri ile Cumhurbaşkanının yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları pekiştirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 43Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Cumhurbaşkanı'nın talebi üzerine, devam etmekte olan bir savaş hali nedeniyle ülke genelinde uygulanmakta olan olağanüstü hal (OHAL) süresini 66 ay daha uzatmış ve bu uzatma süresi içinde çıkarılan bir 'Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' (OHAL CBK) ile vatandaşların mülkiyet haklarına ve seyahat hürriyetlerine yönelik çeşitli kısıtlamalar getirilmiştir.

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde, bahsi geçen bu hukuki durum ve süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenlemeler temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunduğu ve anayasal hakları kısıtladığı için, kararnamenin yayımlanmasından itibaren 6060 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılabilir.

Cevap

Temel hak ve hürriyetleri kısıtlasa dahi, Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri aleyhine Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılması mümkün değildir.
Anayasa'nın 148148. maddesi, 'olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz' hükmünü amirdir. Bu nedenle, düzenleme temel haklara aykırı olsa bile kararname aşamasında yargısal denetime tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Uzatma süresini kontrol et.
Normalde uzatma süresi en fazla 44 aydır; ancak Anayasa'nın 119119. maddesi uyarınca savaş halinde bu sınır aranmaz. Dolayısıyla 66 aylık uzatma yasaldır.
Savaş halinin getirdiği istisnai durum.
2
Kararnamenin konu kapsamını incele.
OHAL CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenebilir (Anayasa m.119119).
Olağan CBK'lardan farklı olarak OHAL CBK'larının konu sınırı çok daha geniştir.
3
Meclis onay sürecini değerlendir.
OHAL CBK'ları yayımlandığı gün Meclis'e sunulmalı ve 33 ay içinde karara bağlanmalıdır.
Meclis denetimini etkin kılmak için getirilen süre sınırı.
4
Yargısal denetim imkanını kontrol et.
Anayasa m.148148 uyarınca, OHAL döneminde çıkarılan CBK'lar aleyhine ne şekil ne de esas bakımından AYM'de iptal davası açılamaz.
Anayasa'nın açık hükmü ile yargısal denetimin kapatılmış olması.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi
Soru 44Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması durumunda uygulanacak seçim usulü ve seçilen kişinin görev süresine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa; seçim, makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü yapılır ve seçilen Cumhurbaşkanı için bu süre, dönemden sayılmaz.

Cevap

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa; seçim, makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü yapılır ve seçilen Cumhurbaşkanı için bu süre, dönemden sayılmaz.
Anayasa'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa, 45 gün içinde münferit seçim yapılır. Bu seçimin en kritik hukuki sonucu, seçilen kişinin bir sonraki genel seçime kadar görev yapması ve bu 'tamamlama' süresinin Cumhurbaşkanının iki dönemlik görev sınırından düşülmemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel seçime kalan sürenin tespiti
Eğer kalan süre 1 yıldan fazlaysa 'münferit seçim', 1 yıl veya daha azsa 'birlikte seçim' usulü uygulanır.
Anayasa, seçim takvimini kalan süreye göre iki farklı rejime bağlamıştır.
2
Seçim takviminin uygulanması
1 yıldan fazla süre varsa 45 gün içinde seçim yapılır; seçilen kişi Meclis seçim tarihine kadar görev yapar.
Yürütme organında istikrarın sağlanması ve yasama dönemiyle uyumun korunması amaçlanır.
3
Görev süresinin dönem sınırına etkisinin analizi
Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre, 101. maddedeki 'en fazla iki defa seçilebilir' kuralı açısından bir dönem sayılmaz.
Seçilen kişinin hakkının korunması için Anayasa'nın 106. maddesinde bu özel muafiyet düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Münferit Seçim Rejimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 45Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilmiş olan bir olağanüstü halin (OHAL) süresini, Cumhurbaşkanının talebi üzerine her defasında en fazla dört ayı geçmemek üzere uzatmaya yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Olağanüstü halin süresini uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir.
Doğru cevap Türkiye Büyük Millet Meclisi seçeneğidir. 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı TBMM onayına sunulur. Süre dolmak üzereyken bu sürenin uzatılmasına karar verme yetkisi, Cumhurbaşkanının talebi üzerine her defasında en fazla 44 ay için Meclise aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 119119 hükmünün incelenmesi
Olağanüstü halin ilan yetkisi Cumhurbaşkanına, onay ve uzatma yetkisi TBMM'ye verilmiştir.
Anayasal yetki paylaşımını doğru tespit etmek için.
2
Uzatma süresinin ve usulünün belirlenmesi
Cumhurbaşkanının istemi üzerine TBMM, her defasında en fazla 44 ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir.
Yasal süre sınırlarını ve karar verici makamı doğrulamak için.

Anahtar Kavram

OHAL İlan ve Uzatma Yetkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 46Soru →

19821982 Anayasası’nda 20172017 yılında yapılan değişiklikler sonucunda Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) hem üye yapısında hem de çalışma esaslarında çeşitli güncellemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler ışığında, Milli Güvenlik Kurulu'nun güncel işleyişi ve yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı, Kurulun askeri kanattaki doğal üyeleri arasında yer almaya devam etmektedir.

Cevap

Jandarma Genel Komutanı'nın MGK üyesi olduğu yönündeki ifade yanlıştır; çünkü bu makam 20172017 yılında yapılan değişiklikle kurul üyeliğinden çıkarılmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Jandarma Genel Komutanı'nın üyeliğinin devam ettiğini iddia etmektedir. Ancak 19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri ile Jandarma Genel Komutanı kurul üyeliğinden çıkarılmıştır. Bu nedenle bu ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
MGK'nın güncel üye yapısını gözden geçiriniz.
Üyeler: Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları; Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları.
Üye listesinde kimlerin olup olmadığını belirlemek yanlışı bulmanın ilk adımıdır.
2
20172017 yılındaki yapısal değişiklikleri analiz ediniz.
Jandarma Genel Komutanlığı'nın çıkarıldığı ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının eklendiği teyit edilir.
Milli Güvenlik Kurulu'ndaki en kritik güncel değişimlerin başında askeri kanadın daraltılması gelmektedir.
3
Seçeneklerdeki 'üye' ve 'oy hakkı' kavramlarını kontrol ediniz.
Genel Sekreterin katılımcı olduğu ancak üye/oy sahibi olmadığı sonucuna varılır.
Üye olmayan ancak katılan kişilerin statüsü sıklıkla karıştırılan bir noktadır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) 20172017 sonrası güncel yapısı ve üye bileşimi.

Daha Fazla Pratik

MGK kararlarının bildirilme usulü ve bu kararların Cumhurbaşkanlığı Kabinesi'ndeki değerlendirilme sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 47Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal (OHAL) ilan etme yetkisine sahip olan makam ve bu ilanın bir defada sürebileceği azami süre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı — 66 ay

Cevap

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir ve bu ilan bir defada en fazla 66 ay sürebilir.
Anayasa'nın güncel metnine göre, Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma, tabii afet veya tehlikeli salgın hastalıklar gibi durumlarda yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi 66 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili makamı belirle.
Cumhurbaşkanı
20172017 Anayasa değişiklikleri ile Bakanlar Kurulu kaldırılarak OHAL ilan yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.
2
Anayasal azami süreyi tespit et.
66 ay
Anayasa'nın 119119. maddesi, ilanın süresinin 66 ayı geçemeyeceğini açıkça belirtir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan Süreci

Daha Fazla Pratik

İlan edilen bu kararın TBMM onayına ne zaman sunulması gerektiğini ve TBMM'nin bu süreçteki yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 48Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz ve Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi kendiliğinden sona erer.

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz ve Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilirse görevi kendiliğinden sona erer.
Doğru olan ifade, soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağı ve seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet alması durumunda görevinin doğrudan sona ereceği bilgisidir. Bu düzenleme, yargılama sürecinin tarafsızlığını ve makamın liyakat şartlarını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması başlatma eşiklerini kontrol et.
Teklif için 301301 (salt çoğunluk), soruşturma açılması kararı için 360360 (3/5) üye gerekir.
Anayasal sürecin ilk aşamalarını doğrulamak için.
2
Soruşturma kararının (360 oy) hukuki etkisini analiz et.
Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Anayasa uyarınca Meclis'i feshedip seçim kararı alamaz.
Yürütme yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla getirilen kısıtlamayı belirlemek.
3
Yüce Divana sevk ve mahkûmiyet sonuçlarını değerlendir.
Sevk için 400400 (2/3) oy gerekir. Mahkûmiyet halinde, eğer suç seçilmeye engel nitelikteyse (yüz kızartıcı suçlar vb.), Cumhurbaşkanlığı makamı kendiliğinden boşalır.
Yargılama sonucunun makam üzerindeki nihai etkisini teyit etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Süreci ve Nitelikli Çoğunluklar
Soru 49Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile oluşan yeni hükümet sistemi dikkate alındığında, Cumhurbaşkanının "milletlerarası andlaşmalar" ve "dış ilişkiler" konusundaki görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak yetkisi, Anayasa'nın 9090. maddesi uyarınca yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Cumhurbaşkanının görevi ise, Meclis tarafından uygun bulunan bu andlaşmaları 104104. madde uyarınca onaylamak ve Resmi Gazete'de yayımlamaktır. Bu ince ayrım, dış ilişkilerde yasama ve yürütme arasındaki dengeyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Dış ilişkilerdeki yetki paylaşımını analiz etme
19821982 Anayasası'nın 9090. ve 104104. maddeleri arasındaki fark belirlendi.
Yürütme ve yasama organlarının andlaşma sürecindeki farklı rollerini ayırt etmek gerekir.
2
"Onaylamayı uygun bulma" kavramını inceleme
Bu işlemin bir 'kanun' yoluyla yapıldığı ve yasama yetkisi olduğu tespit edildi.
Anayasa Madde 9090 uyarınca andlaşmaların onaylanması, TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.
3
Cumhurbaşkanının nihai yetkisini belirleme
Cumhurbaşkanının görevinin "onaylamak ve yayımlamak" olduğu kesinleşti.
Anayasa Madde 104104, yürütme yetkisinin başı olarak bu görevi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Anahtar Kavram

Milletlerarası Andlaşmaların Onaylanma Süreci (TBMM ve CB Yetki Paylaşımı)

Daha Fazla Pratik

Anayasa Madde 9090 ile Madde 104104 arasındaki terminolojik farkları (uygun bulma vs. onaylama) tablo yaparak çalışmanız, bu tarz teknik soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 50Soru →

1982 Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında yürütülen Meclis soruşturması süreci, soruşturma komisyonunun oluşumu ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının güçleri oranında gösterecekleri adaylar arasından ad çekme usulüyle belirlenen 1515 üyeden oluşur ve hazırlanan raporun dağıtılmasından itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi zorunludur.

Cevap

Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının göstereceği adaylar arasından ad çekme (kura) usulüyle belirlenen 15 üyeden oluşur ve komisyon raporunun dağıtılmasını müteakip 10 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi anayasal bir zorunluluktur.
Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 105. maddesindeki prosedürü eksiksiz yansıtmaktadır. Komisyonun 15 üyeden oluşması, üyelerin kura (ad çekme) yöntemiyle seçilmesi ve raporun dağıtımından itibaren 10 gün içinde görüşülmesi zorunluluğu yasal düzenlemenin temel unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma komisyonunun yapısını incele.
Komisyonun 15 üyeden oluştuğu ve siyasi partilerin güçleri oranında gösterdiği adaylar arasından 'ad çekme' (kura) ile kurulduğu belirlenir.
Anayasa Madde 105 uyarınca tarafsızlığı sağlamak için kura usulü benimsenmiştir.
2
Süreç takvimini kontrol et.
Raporun Başkanlığa verilmesinin ardından dağıtılması ve dağıtımdan itibaren 10 gün içinde görüşülmesi gerektiği saptanır.
Sürecin sürüncemede kalmaması için kesin süreler öngörülmüştür.
3
Yeter sayıları ve sonuçları değerlendir.
Soruşturma açılması için 360, sevk için 400 oy gerektiği ve sevk edilen CB'nin sadece seçim kararı alamayacağı, ancak makamın doğrudan boşalmayacağı teyit edilir.
Hukuki güvenliğin korunması adına görevden düşme sadece kesin mahkûmiyete bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Usul ve Süreler
Soru 51Soru →

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile olağanüstü yönetim usulleri yeniden düzenlenmiş ve bazı kavramlar anayasa metninden çıkarılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mevcut anayasal sistemde bir "olağanüstü hal" ilan sebebi olarak düzenlenmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıkıyönetim

Cevap

Sıkıyönetim, 2017 anayasa değişiklikleri ile sistemden çıkarıldığı için artık bir olağanüstü hal sebebi değildir.
Doğru cevap olan ifade, 20172017 yılındaki anayasa değişikliği ile Türk hukuk sisteminden tamamen çıkarılan ve artık bir olağanüstü hal sebebi olarak kabul edilmeyen 'Sıkıyönetim' kavramıdır. Güncel anayasa düzeninde sadece tek bir olağanüstü yönetim usulü (OHAL) bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürürlükteki 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesinde sayılan olağanüstü hal sebeplerini inceleyin.
Savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, anayasal düzene karşı şiddet hareketleri, tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar ve ağır ekonomik bunalım sebepleri tespit edilir.
OHAL ilan edilebilecek yasal sınırları belirlemek için güncel anayasa metnine bakılmalıdır.
2
20172017 anayasa değişikliklerinin olağanüstü yönetim usulleri üzerindeki etkisini değerlendirin.
Sıkıyönetim rejiminin anayasadan tamamen kaldırıldığı ve tüm olağanüstü durumların 'Olağanüstü Hal' (OHAL) başlığı altında toplandığı görülür.
Mevcut sistemde sıkıyönetim diye bir kurumun kalmadığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve Sıkıyönetimin Kaldırılması
Soru 52Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliği ve adaylık süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.
Anayasa'nın 101. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler ile en az 100.000 seçmen aday gösterebilir. Bu nedenle %5 oy oranına sahip partilerin aday gösterme yetkisi anayasal bir gerçektir.

Adım Adım Çözüm

1
Adaylık yollarını belirle
Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler veya 100.000 seçmen aday gösterebilir.
Anayasa'nın 101. maddesi adaylık usullerini bu üç kategoriye ayırmıştır.
2
Seçilme yeterliliği kriterlerini kontrol et
Türk vatandaşı, 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak.
Bu kriterlerin tamamının bir arada bulunması anayasal zorunluluktur.
3
Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştır
%5 oy oranına sahip partilerin aday gösterme yetkisinin doğruluğu teyit edildi.
Diğer seçeneklerdeki sayısal veriler (yaş, seçmen sayısı) ve eğitim şartı anayasaya aykırıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık ve Seçilme Yeterliliği

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçimi usulü ve turları arasındaki farkları inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 53Soru →

1982 Anayasası'nın 2017 değişiklikleri sonrası yürürlükte olan hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk süreçleri ile bu süreçlerin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılan bir bakanın görevine devam etmesinde hukuki bir engel bulunmamakla birlikte; ancak Yüce Divan tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi halinde görevi sona erer.

Cevap

Yüce Divan tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi halinde görevi sona erer ifadesi yanlıştır; çünkü görev, Yüce Divan'a sevk kararı ile sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 6. fıkrası açıkça 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer' hükmünü amirdir. Dolayısıyla, görevin sona ermesi için Yüce Divan'ın yargılama sonucunda bir mahkûmiyet kararı vermesi beklenmez; TBMM Genel Kurulu'nda alınan sevk kararı bu sonucu doğurmak için yeterlidir. Bu düzenleme, Cumhurbaşkanı'nın Yüce Divan'a sevki halindeki durumdan (görevinin devam etmesi) farklılık gösterir ve adayların en çok karıştırdığı teknik noktalardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 106/6 hükmünü analiz et.
İlgili fıkra: 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.'
Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluğunun hukuki sonuçlarını belirlemek.
2
Cumhurbaşkanının sorumluluğu (Madde 105) ile karşılaştır.
Cumhurbaşkanı Yüce Divan'a sevk edildiğinde görevi sona ermez (sadece seçim kararı alamaz), ancak yardımcılar ve bakanlar için durum farklıdır.
Sistem içindeki makam farklarından kaynaklanan usul farklılıklarını ayırt etmek.
3
Mahkûmiyet şartının ne zaman devreye girdiğini kontrol et.
Mahkûmiyet, eğer seçilmeye engel bir suçtan ise, kişinin tekrar bu makamlara gelmesini engeller; ancak mevcut görevin sona ermesi için 'sevk' yeterlidir.
Görevin sona erme anını tam olarak tespit etmek.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Görevin Sona Erme Anı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki 'görevin sona erme anı' farkını tablolaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 54Soru →

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukukî rejimi, konu bakımından sınırlandırılması ve anayasal denetim usulleri dikkate alındığında, yürürlükteki 19821982 Anayasası hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan CBK’lar, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve Meclis tarafından 33 ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan CBK’ların yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulması ve üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmaması durumunda kendiliğinden yürürlükten kalkacağı yönündeki ifade doğrudur.
Yürürlükteki anayasal düzende (119119. madde), OHAL CBK'ları yayımlandığı gün TBMM'ye sunulmalıdır ve Meclis bu kararnameleri 33 ay içinde görüşüp karara bağlamazsa, kararnameler hukuk aleminden kendiliğinden silinir. Bu kural, yürütmenin olağanüstü yetkilerini süresiz kullanmasını engellemek için getirilmiş kritik bir yasama denetimi mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını analiz et.
Olağan dönem CBK'ları; kişi hakları, siyasi haklar ve münhasıran kanunla düzenlenen alanlara giremez.
Anayasa'nın 104104. maddesi yürütmeye sadece sosyal ve ekonomik haklar ve münhasır yürütme alanında düzenleme yetkisi verir.
2
CBK ve Kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendir.
Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; TBMM kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Anayasal hiyerarşide kanun, olağan dönem CBK'sının üstünde yer alır.
3
OHAL CBK'larının denetim ve onay sürecini incele.
OHAL CBK'ları için AYM yolu kapalıdır ancak TBMM onayı için 33 aylık kesin bir süre öngörülmüştür.
20172017 Anayasa değişikliği ile yürütmenin olağanüstü yetkileri üzerinde yasama denetimini güçlendirmek hedeflenmiştir (119119. madde).

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hiyerarşik Konumu ve Onay Süreçleri
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 55Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisine verilen soruşturma önergesinin ardından, Meclisin soruşturma açılmasına dair karar yeter sayısı ve bu kararın verilmesi gereken azami süre aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üçü – Önergenin verilmesinden itibaren bir ay içinde

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (360 milletvekili) gizli oyu gerekir ve bu karar önergenin verilmesinden itibaren en geç bir ay içinde alınmalıdır.
1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Dolayısıyla doğru eşleşme 'beşte üç çoğunluk' ve 'bir ay' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge aşamasını değerlendir
Soruşturma istenmesi için 301 milletvekilinin imzası gerekir.
Sürecin başlaması için salt çoğunluk şarttır.
2
Karar yeter sayısını ve süreyi belirle
TBMM önergeyi 1 ay içinde görüşür ve 360 (3/5) oy ile soruşturma açılmasına karar verir.
Anayasa 105. madde gereği soruşturma açılması kararı için nitelikli çoğunluk aranır.
3
Sonraki aşamaları hatırla
Kararın ardından 15 kişilik komisyon kurulur, raporun ardından 400 (2/3) oy ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır.
Sürecin tamamlanması için farklı nitelikli çoğunlukların karıştırılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri
Soru 56Soru →

1982 Anayasası'nın 117. maddesi uyarınca, millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

1982 Anayasası'na göre millî güvenliğin sağlanmasından ve TSK'nın yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı sorumlu olan makam Cumhurbaşkanı'dır.
1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre, Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Aynı madde, millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Cumhurbaşkanı'nın Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olduğunu açıkça belirtmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili Anayasa maddesini belirle.
1982 Anayasası'nın 117. maddesi (Başkomutanlık ve Millî Savunma) incelenir.
Anayasal sorumluluk makamını tespit etmek için temel hukuki dayanak bu maddedir.
2
Sorumluluk ilişkisini analiz et.
Maddede açıkça 'millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur' hükmü bulunur.
Yürütme organının en üst makamının yasama organına karşı olan anayasal ödevini teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın Millî Savunma Sorumluluğu
Tahmini Süre:45s
Soru 57Soru →

1982 Anayasası'nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmeliklerin çıkarma yetkisi, kapsamı ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmeliklerin hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir.

Cevap

Yönetmeliklerin hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesinin ikinci fıkrası, hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağını belirleme yetkisini yasama organına (kanuna) bırakmıştır. Bu nedenle yönetmeliklerin tamamının yayımlanması zorunlu değildir, hangilerinin yayımlanacağı kanunla düzenlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisini analiz etme
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin bu yetkiye sahip olduğu tespit edilir.
Anayasa m. 124/1 hükmü bu makamları açıkça yetkilendirmiştir.
2
Yayımlanma usulünü inceleme
Tüm yönetmeliklerin değil, sadece kanunla belirlenenlerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı sonucuna ulaşılır.
Anayasa m. 124/2'de 'hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir' ifadesi yer alır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayımı

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde Danıştay ve İdare Mahkemesi ayrımına yönelik görev kurallarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 58Soru →

1982 Anayasası'nın 'Yürütme' bölümünde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) görev alanı, yetkileri ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır; kurul yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında ve kamu niteliğindeki meslek kuruluşlarında inceleme, araştırma ve idari soruşturma yapabilir.

Cevap

Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yargı organları hariç tüm kamu kurumlarında inceleme, araştırma ve idari soruşturma yetkisine sahiptir.
Doğru ifade, Devlet Denetleme Kurulu'nun tüm üyelerinin ve başkanının Cumhurbaşkanı tarafından atandığını, görev alanının yargı hariç tüm kamu ve yarı-kamu (meslek kuruluşları, sendikalar vb.) yapılarını kapsadığını ve 2017'den itibaren idari soruşturma yapabildiğini belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
DDK'nın anayasal konumunu belirle.
Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetleme organıdır (Madde 108).
Kurulun kime bağlı olduğu yetki kaynağını anlamak için gereklidir.
2
Atama ve işleyiş usulünü kontrol et.
Başkan ve üyeler Cumhurbaşkanı tarafından atanır; işleyiş Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.
Yürütme organının bu kurul üzerindeki mutlak yetkisini teyit eder.
3
Denetim kapsamını ve kısıtlamaları analiz et.
Yargı organları hariç; tüm kamu kurumları, meslek kuruluşları, sendikalar ve vakıflar kapsamdadır.
Anayasa'daki tek istisna olan yargı organlarını ayırt etmek sorunun can alıcı noktasıdır.
4
2017 değişikliğinin etkisini değerlendir.
İdari soruşturma yetkisi kurula eklenmiştir.
Kurulun sadece rapor hazırlayan değil, aktif soruşturma yürüten bir yapıya dönüştüğünü gösterir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Anayasal Statüsü ve Yetki Sınırları

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim raporlarının gizliliği ve Cumhurbaşkanına sunulma süreci ile ilgili güncel mevzuatı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 59Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu'nun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Bu kurul doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve yürütmenin denetimini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Devlet Denetleme Kurulu'nun hiyerarşik konumunu belirle.
Kurul, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
Anayasal yapı gereği yürütme organının denetim aracıdır.
2
Atama yetkisini kontrol et.
Başkan ve üyelerin Cumhurbaşkanı tarafından atandığı bilgisini teyit et.
Anayasa'nın 108. maddesi bu yetkiyi açıkça düzenler.
3
Denetim dışı kalan alanları hatırla.
Yargı organlarının denetim kapsamı dışında olduğunu belirle.
Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği DDK yargıyı denetleyemez.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Kuruluş ve Atama Usulü

Daha Fazla Pratik

Kurulun denetleyemeyeceği tek alanın yargı olduğunu ve 2017'de gelen 'idari soruşturma' yetkisini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 60Soru →

1982 Anayasası’nın 104. maddesinde düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) yetkisinin kapsamı, sınırları ve bu kararnamelerin kanunlarla olan normatif ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'nin CBK ile düzenlenen bir konuda kanun çıkarmasıyla 'hükümsüz' hale gelen CBK hükümleri, ilgili kanunun daha sonra TBMM tarafından yürürlükten kaldırılması durumunda herhangi bir işleme gerek kalmaksızın tekrar yürürlüğe girer.

Cevap

TBMM'nin bir konuda kanun çıkarmasıyla hükümsüz hale gelen CBK hükümlerinin, ilgili kanun yürürlükten kalktığında kendiliğinden tekrar yürürlüğe gireceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.
Türk hukuk sisteminde 'hükümsüzlük' sonuçları kalıcıdır. Bir üst norm (kanun), bir alt normu (CBK) hükümsüz kıldığında, üst normun daha sonra sistemden çıkması alt normun kendiliğinden canlanmasına yol açmaz. Bu durum, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin bir gereğidir. Dolayısıyla, kanun yürürlükten kalksa dahi CBK hükmünün tekrar geçerlik kazanması için yetkili makam tarafından yeniden bir düzenleme yapılması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını belirle.
Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki kişi hakları ile dördüncü bölümündeki siyasi haklar düzenlenemez; sadece üçüncü bölümdeki sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
Anayasa m. 104/17 gereği olağan dönem CBK'ları için yasaklı alanlar belirlenmiştir.
2
CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.
Kanunlar CBK'lardan üstündür. Çatışma durumunda kanun uygulanır; aynı konuda kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.
Normlar hiyerarşisinde yasama organının yaptığı kanun, yürütme organının yaptığı kararnameden önceliklidir.
3
Hükümsüz kalan bir normun 'dirilme' (reaktivasyon) durumunu değerlendir.
Hükümsüzlük bir kez gerçekleştikten sonra, bu sonuca yol açan kanunun ortadan kalkması CBK'yı otomatik olarak geri getirmez.
Türk hukukunda normların kendiliğinden yürürlüğe girmesi ilkesi kabul edilmemiştir; yeni bir irade beyanı (yeni bir CBK) şarttır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hukuki Durumu ve Hükümsüzlük Rejimi

Daha Fazla Pratik

CBK'ların yargısal denetiminde Anayasa Mahkemesi'nin 'konu bakımından yetki' (yasak alan) incelemesi ile 'içerik bakımından yerindelik' denetimi arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 3 / 7Sonraki
Yürütme Alıştırma Soruları — KPSS Hukuk — Sayfa 3 | Examkin