Yürütme

140 soru

Türk hukuk sisteminde idarenin düzenleyici işlemleri arasında yer alan yönetmeliklerin tabi olduğu hukuki rejim ve bu işlemlerin yargısal denetimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda yapılır.

Hukuk sistemimizde sadece Cumhurbaşkanı ve Bakanlıklar yönetmelik çıkarabilir; üniversite ve belediye gibi kamu tüzel kişilerinin böyle bir yetkisi yoktur.

Anayasa uyarınca, idare tarafından ihdas edilen istisnasız tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanması bir geçerlilik şartıdır.

Yönetmelikler yalnızca kanun hükümlerini açıklamak üzere çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayalı yönetmelik ihdas edilmesi mümkün değildir.

Mahalli idareler veya belirli bir yöreye özgü çıkarılan yönetmeliklerin iptal davalarında da ilk derece mahkemesi olarak doğrudan Danıştay görevlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda yapılır.

Cevap

Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda yapılır.

Ülke genelinde uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetiminde ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevli olması,

2575

sayılı Danıştay Kanunu ve idari yargıdaki yetki kuralları gereği doğrudur. Bu düzenleme, ülke çapında etkili olan işlemlerin hukuki denetiminin tek merkezden ve yüksek mahkeme düzeyinde yapılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisini analiz etme

Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yetkilidir.

Anayasa'nın

124

. maddesi bu yetkiyi geniş bir idari yelpazeye tanımıştır.

Yayımlanma usulünü değerlendirme

Tüm yönetmelikler değil, kanunun öngördüğü yönetmelikler Resmî Gazete'de yayımlanır.

Yayımlanma zorunluluğu anayasal düzeyde kanuna bırakılmış bir konudur.

Yargısal denetim mercii ayrımını yapma

Ülke geneli için Danıştay, yerel/bölgesel için İdare Mahkemesi görevlidir.

Danıştay Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu gereği yetki paylaşımı bu şekilde düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Yargısal Denetimi ve Hukuki Rejimi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 22Soru →

1982 Anayasası'nın 117. maddesinde düzenlenen "Başkomutanlık ve Milli Savunma" esaslarına göre, Başkomutanlığın temsili ve icrası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi namına yerine getirir.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Başkomutanlık, barış döneminde Genelkurmay Başkanı, savaş döneminde ise Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Cevap

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve bu makam Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Bu ifade anayasa metniyle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık makamının kaynağını tespit etme.

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığına aittir.

Anayasa Madde 117, bu makamın egemenlik hakkı çerçevesinde meclis bünyesinde olduğunu belirtir.

Temsil ve icra yetkisi ayrımını yapma.

Temsil yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır; savaşta icra yetkisi ise Genelkurmay Başkanı'ndadır.

Barış döneminde temsil makamı Cumhurbaşkanı iken, savaş halinde profesyonel askeri komuta Genelkurmay Başkanı aracılığıyla yürütülür.

Siyasi sorumluluk makamını belirleme.

Milli savunma hazırlıklarından Cumhurbaşkanı, TBMM'ye karşı sorumludur.

Yürütme yetkisinin tek elde toplanmasıyla birlikte, milli güvenlikten kaynaklı sorumluluk doğrudan Cumhurbaşkanı'na yüklenmiştir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık ve Milli Savunma Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın idari olarak kime bağlı olduğu ve görev süresinin nasıl düzenlendiğini (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi No: 4) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 23Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde ikinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi nedeniyle oylamanın referandum şeklinde yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu referandum sonucunda adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu ( $%50 + 1$ ) alamaması durumunda izlenecek hukuki yol ve bu süreçte makamın temsili ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri birlikte yenilenir ve yeni seçimlere kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve bu süreçte Cumhurbaşkanlığı makamına Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekalet eder.

Birinci oylamada en çok oy alan üçüncü aday ikinci oylamaya dahil edilir; referandum aşamasına geçilmesi seçimlerin kesinleştiği anlamına gelir.

Seçimler hükümsüz sayılır ve asli kurucu iktidar yetkisiyle TBMM, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla geçici bir Cumhurbaşkanı seçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

Cevap

Sadece Cumhurbaşkanlığı seçiminin yenilenmesi ve yeni başkan seçilene dek mevcut Cumhurbaşkanının görevine devam etmesi gerekir.

Anayasa’nın

102

. maddesine göre, ikinci oylamaya tek adayın kalmasıyla yapılan referandumda salt çoğunluk sağlanamazsa, sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir. Bu süreçte devletin en üst makamında bir boşluk oluşmaması için, yeni seçilen kişi göreve başlayıncaya kadar görev süresi dolan mevcut Cumhurbaşkanı görevine devam eder.

Adım Adım Çözüm

Adaylık eksilmesi durumunu analiz etme

İkinci oylamaya katılacak iki adaydan biri elenirse, yerine birinci oylamadaki sıradaki aday gelir. Eğer ikame sonrası tek aday kalırsa seçim referanduma dönüşür.

Anayasa Madde

102

uyarınca seçimlerin demokratik meşruiyetini korumak için tek aday kalsa bile halk oylaması zorunludur.

Referandum sonucunu değerlendirme

Referandumda geçerli oyların salt çoğunluğu (

%50 + 1

) alınamazsa seçim tamamlanamamış sayılır.

Cumhurbaşkanı seçilmek için halkın mutlak çoğunluğunun desteği şart koşulmuştur.

Yenileme kapsamını belirleme

Bu özel durumda sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir.

Anayasa'nın açık hükmü gereği, seçimlerin birlikte yenilenmesi kuralının (Madde

116

) istisnasını oluşturur.

Görev süresini netleştirme

Mevcut Cumhurbaşkanı, yenisi seçilip ant içene kadar görevinde kalır.

Yürütmede istikrar ilkesi gereği, seçimlerin sonuçlanamadığı hallerde 'vekalet' değil, 'görevin devamlılığı' esası uygulanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde Referandum Başarısızlığı ve Görevin Devamlılığı

İpuçları

Seçimlerin birlikte yapılması kuralının Anayasa'da istisna olarak belirtildiği tek duruma odaklanın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 24Soru →

Türk hukuk sisteminde idarenin türevsel düzenleme yetkisinin temel araçlarından biri olan yönetmeliklerin hukuksal rejimi, Resmî Gazete’de yayımlanma usulleri ve yargısal denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hiyerarşisinde üst makam olan Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan bir yönetmelik, konu bakımından bir bakanlık yönetmeliği ile çatışması hâlinde hiyerarşik üstünlük sebebiyle öncelikle uygulanır.

Anayasa uyarınca yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde yer alan hükümlerin açıklanması veya uygulanması için yönetmelik ihdas edilmesi mümkün değildir.

Kamu tüzel kişilerinin yönetmelik çıkarabilmesi için Anayasa'da belirtilen genel yetkinin yanı sıra, ilgili kanunda bu konuda ayrıca ve açıkça yetkilendirilmiş olmaları zorunludur.

Anayasa'da yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanma kuralı mutlak bir geçerlilik şartı olarak düzenlenmiş olup yayımlanmayan bir yönetmelik hukuki varlık kazanamaz.

Yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanma zorunluluğu kanunla belirlenmiş olup bu işlemlerin yargısal denetiminde; düzenlemenin ülke çapında uygulanıp uygulanmadığına göre Danıştay veya idare mahkemesinin görevli olması esası kabul edilmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanma zorunluluğu kanunla belirlenmiş olup bu işlemlerin yargısal denetiminde; düzenlemenin ülke çapında uygulanıp uygulanmadığına göre Danıştay veya idare mahkemesinin görevli olması esası kabul edilmiştir.

Cevap

Doğru olan ifadede vurgulandığı üzere, Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanma kriterleri 3011 sayılı Kanun ile belirlenmiştir. Ayrıca yargısal denetimde görevli mahkeme, yönetmeliği çıkaran makamın hiyerarşik gücüne göre değil, yönetmeliğin coğrafi/hukuki uygulama alanının (ülke geneli vs. yerel) kapsamına göre (Danıştay Kanunu m. 24) belirlenmektedir.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisinin anayasal dayanağını tespit etme.

Anayasa Madde 124; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerini yetkili kılar.

Yetkili makamların kapsamını belirlemek için temel maddedir.

Yönetmeliklerin hukuki dayanağını (bazını) kontrol etme.

Yönetmelikler kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak için çıkarılır.

Sadece kanuna dayandığı yönündeki yanlış bilgiyi elemek için gereklidir.

Yayımlanma usulünü mevzuat çerçevesinde değerlendirme.

3011 sayılı Kanun uyarınca, tüm yönetmelikler değil, sadece kamu personelini veya halkı genel olarak ilgilendirenler yayımlanır.

Anayasa'nın bu konuyu kanuna bıraktığı bilgisini teyit eder.

Yargısal denetimdeki görev kurallarını analiz etme.

Ülke çapında uygulama -> Danıştay; Bölgesel/Yerel uygulama -> İdare Mahkemesi.

Görevli mahkemenin işlemi yapan makama göre değil, işlemin kapsamına göre belirlendiğini anlamak kritiktir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Anayasal ve Yasal Rejimi

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 25Soru →

1982 Anayasası’nın 104. maddesinde düzenlenen olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukukî rejimi ve bu kararnamelerin kanunlar ile olan normatif ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa'nın "Kişinin Hakları ve Ödevleri" ile "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümlerinde yer alan haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce aynı konuda çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Bir konuda kanunla açıkça düzenleme yapılmışsa, o konunun kanuna aykırı olmayan kısımları için 'lex posterior' (sonraki kanun) ilkesi uyarınca yeni bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir konuda kanunla açıkça düzenleme yapılmışsa, o konunun kanuna aykırı olmayan kısımları için 'lex posterior' (sonraki kanun) ilkesi uyarınca yeni bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağı kuralı uyarınca, 'sonraki tarihli düzenleme' (lex posterior) mantığıyla yeni bir kararname çıkarılamaz.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Anayasa'nın 104. maddesine göre, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Bu kural, yasamanın asli ve genel yetkisini korumaktadır. Bir alan kanunla düzenlenmişse, yürütme bu alana 'sonraki tarihli düzenleme' (lex posterior) gerekçesiyle müdahale edemez. Normlar hiyerarşisinde farklı düzeyde bulunan metinler arasında (Kanun üstte, CBK altta), tarihsel öncelik değil, hiyerarşik üstünlük esas alınır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 104/17. fıkrasındaki sınırlamaları incele.

Üç temel yasak alan tespit edilir: Haklar kategorisi yasağı, münhasır kanun alanı yasağı ve kanunda açıkça düzenlenen konu yasağı.

CBK'nın geçerlilik şartlarını belirlemek için anayasal çerçeveyi anlamak gerekir.

Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.

Kanun ile CBK çatıştığında kanun uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisi ve çatışma çözme kurallarını doğrulamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki 'lex posterior' (sonraki düzenleme) vurgusunu değerlendir.

Kanun ile CBK farklı hiyerarşik basamaklarda olduğu için, tarihsel öncelik üstünlük sağlamaz; kanun her zaman üstündür.

Hatalı olan hukukî yorumu tespit etmek için normlar arası ilişkiyi doğru kurmak gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki İkincil Konumu

Soru 26Soru →

$1982$ Anayasası’nın $124$ . maddesi ve idari yargılama hukuku ilkeleri dikkate alındığında, yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında yer alan yönetmelikler hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bakanlıklar tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin iptali davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay bakar.

Kamu tüzel kişilerinin yönetmelik çıkarabilmesi için kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ayrıca ve açıkça yetkilendirilmesine gerek yoktur.

Resmi Gazete’de yayımlanması zorunlu olmayan yönetmelikler, ilgili idari birimin duyuru kanalları veya internet sitesi gibi araçlarla ilan edilebilir.

Yönetmelikler, yalnızca kanunların değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin de uygulanmasını sağlamak amacıyla da çıkarılabilir.

Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin tamamı için ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargısal denetim mercii Danıştay'dır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıklar tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin iptali davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay bakar.

Cevap

Bakanlıklar tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin iptali davalarına her durumda Danıştay'ın bakacağı ifadesi yanlıştır; çünkü bu görev yetkisi yönetmeliğin ülke çapında uygulanma niteliğine bağlıdır.

Bakanlıklar tarafından tesis edilen düzenleyici işlemlerin iptali davasında Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görev yapabilmesi,

2575

sayılı Danıştay Kanunu'nun

24

. maddesi gereğince bu işlemin 'ülke çapında uygulanacak' nitelikte olmasına bağlıdır. Yerel veya belirli bir birimi kapsayan bakanlık yönetmeliklerine karşı açılan davalarda görevli mahkeme, genel görevli mahkeme olan idare mahkemeleridir. Bu nedenle 'tüm yönetmelikler' ifadesi hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisinin anayasal dayanağını kontrol et.

1982

Anayasası m.

124

uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri bu yetkiye sahiptir.

Yetkinin kaynağını ve kimlerin kullanabileceğini belirlemek temel adımdır.

Yönetmeliklerin dayanak ve hiyerarşik sınırlarını analiz et.

Yönetmelikler kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz ve bunların uygulanmasını sağlama amacı taşır.

Yönetmeliklerin türevsel niteliğini ve hukuk hiyerarşisindeki yerini teyit etmek gerekir.

Yargısal denetimdeki görev kurallarını incele.

Danıştay Kanunu m.

24

uyarınca Cumhurbaşkanı yönetmelikleri için doğrudan Danıştay yetkiliyken; bakanlık ve kamu tüzel kişisi yönetmelikleri için 'ülke çapında uygulama' kriteri aranır.

Görevli mahkemenin belirlenmesinde 'makam' ve 'etki alanı' ayrımını yapmak soruyu çözüme ulaştırır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Yargısal Denetimi ve Görevli Mahkeme Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İdari yargıdaki ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın görevlerini düzenleyen Danıştay Kanunu'nun

24

. maddesini tekrar inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 27Soru →

Yürütme organının idare üzerindeki en üst denetim mekanizması olan Devlet Denetleme Kurulu (DDK), $2017$ Anayasa değişiklikleri ile hem yapısal hem de yetki bakımından önemli değişimlere uğramıştır. $1982$ Anayasası'nın $108$ . maddesi ve güncel mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bu Kurulun yetki, görev ve işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kurul, idarenin hukuka uygunluğunun ve verimliliğinin sağlanması amacıyla yargı organlarının idari nitelikteki faaliyetlerini de denetleyebilir.

Kurulun başkanını ve tüm üyelerini seçme ve atama yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Kurul, klasik denetim ve inceleme yetkilerinin yanı sıra

2017

değişikliği ile 'idari soruşturma' yapma yetkisine de kavuşmuştur.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları ile kamuya yararlı dernekler Kurulun denetim alanı içerisindedir.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, idarenin hukuka uygunluğunun ve verimliliğinin sağlanması amacıyla yargı organlarının idari nitelikteki faaliyetlerini de denetleyebilir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun yargı organlarının faaliyetlerini denetleyebileceğine dair ifade hukuken yanlıştır.

Anayasa'nın

108

. maddesi uyarınca, Devlet Denetleme Kurulu; idarenin hukuka uygun, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur. Ancak aynı madde, yargı organlarını bu denetim alanının dışında tutmuştur. Dolayısıyla Kurulun, yargı organlarının herhangi bir faaliyetini inceleme veya denetleme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Devlet Denetleme Kurulu'nun anayasal dayanağını tespit etme.

DDK,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde düzenlenmiştir.

Kurulun görev ve yetki sınırlarını belirleyen temel metin bu maddedir.

DDK'nın denetim dışı tutulan alanlarını inceleme.

Anayasa metnine göre 'Yargı organları Kurulun görev alanı dışındadır'.

Yargı bağımsızlığı gereği, yürütmeye bağlı bir denetim organının yargı üzerinde yetkisi olamaz.

DDK'nın güncel yetkilerini (

2017

sonrası) kontrol etme.

Kurul artık Türk Silahlı Kuvvetleri'ni denetleyebilir ve 'idari soruşturma' yapabilir.

2017

değişiklikleri ile Kurulun yetkileri genişletilmiş ancak yargı istisnası korunmuştur.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Görev Alanı ve Yargı İstisnası

Alternatif Yöntem

DDK'nın denetim alanını hatırlarken 'Yargı Hariç Her Yer' (TSK dahil) formülünü kullanmak doğru cevaba ulaşmayı kolaylaştırır.

Tahmini Süre:50s

Soru 28Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal (OHAL) ilan edilmesi ve bu sürenin uzatılmasına dair usul ve esaslarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi

6

ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir; TBMM ise her defasında

4

ayı geçmemek üzere bu süreyi uzatabilir.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, Resmi Gazete'de yayımlandıkları günden itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Olağanüstü hal ilan edilen bölgelerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması, sadece Anayasa'nın

13

. maddesindeki sınırlama ilkelerine tabidir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklara ilişkin düzenleme yapılamaz.

Cumhurbaşkanı tarafından olağanüstü hal en fazla

4

ay için ilan edilebilir; TBMM bu süreyi her defasında en fazla

6

ay uzatabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi $6$ ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir; TBMM ise her defasında $4$ ayı geçmemek üzere bu süreyi uzatabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın en fazla altı ay için OHAL ilan edebileceği ve TBMM'nin bu süreyi her defasında en fazla dört ay uzatabileceği yönündeki ifade doğrudur.

Anayasa'nın

119

. maddesine göre Cumhurbaşkanı, savaş, ayaklanma veya doğal afet gibi durumlarda yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi

6

ayı geçmemek üzere OHAL ilan eder. Bu karar aynı gün Resmi Gazete'de yayımlanır ve TBMM onayına sunulur. TBMM, süreyi her defasında

4

ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan yetkisini ve süresini belirle.

İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir; süre en fazla

6

aydır.

Anayasa Madde

119

gereği yürütme organının başı bu kararı alır.

Meclis denetimi ve uzatma sürelerini kontrol et.

İlan kararı TBMM onayına sunulur; TBMM süreyi her defasında en fazla

4

ay uzatabilir.

Yasama organı, yürütmenin olağanüstü yetkilerini denetler ve süre sınırını belirler.

Yargı yolu kısıtlamasını değerlendir.

OHAL kararnameleri için yargı yolu kapalıdır.

Anayasa Madde

148

uyarınca bu kararnameler anayasa denetimi dışındadır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Rejimi ve Süreçleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 29Soru →

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilen bir önergeyle soruşturma açılması istenebilir ve Meclis, bu önergeyi en geç bir ay içinde görüşerek üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her grup için ayrı ayrı ad çekme suretiyle belirlenen on beş üyeden oluşur.

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanan Cumhurbaşkanı hakkında yargılama üç ay içinde tamamlanır; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu süre içinde işlediği iddia edilen suçlar için görev süresi bittikten sonra da Meclis soruşturması açılabilir ve bu suçlardan dolayı genel hükümlere göre yargılama yapılamaz.

Hakkında soruşturma komisyonu kurulan Cumhurbaşkanı, komisyon raporunun Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren Yüce Divan yargılaması sonuçlanıncaya kadar seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma komisyonu kurulan Cumhurbaşkanı, komisyon raporunun Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren Yüce Divan yargılaması sonuçlanıncaya kadar seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz; bu yasak komisyon raporunun sunulmasıyla değil, soruşturmanın açılmasına karar verildiği anda başlar.

Doğru cevap, seçim yasağının başlangıç zamanını yanlış ifade etmektedir. Anayasa'nın 105. maddesinin 4. fıkrasına göre, Cumhurbaşkanı'nın seçim kararı alma yetkisi, TBMM Genel Kurulu tarafından hakkında soruşturma açılmasına karar verildiği (üye tamsayısının 3/5'inin oyuyla) andan itibaren kısıtlanır. Soruşturma komisyonunun raporunu sunması bu aşamadan aylar sonra gerçekleşen bir işlemdir ve yasağın başlangıcı için bir kriter değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 105. maddesindeki cezai sorumluluk prosedürünü analiz edin.

Soruşturma süreci: Önerge (

301

), Görüşme, Soruşturma Açma Kararı (

360

), Komisyon, Rapor ve Sevk (

400

) aşamalarından oluşur.

Sürecin kronolojik adımlarını bilmek hatanın yerini tespit etmek için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisinin kısıtlandığı anı belirleyin.

Anayasa m.105/4: 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.'

Yasağın başlangıç noktası, TBMM Genel Kurulu'nun üye tamsayısının beşte üçüyle verdiği açılış kararıdır.

Yanlış seçenekteki zamanlama hatasını tespit edin.

Seçenekte yasağın 'komisyon raporunun sunulmasıyla' başladığı iddia edilmektedir; ancak rapor sunulmadan çok önce, komisyon kurulmadan hemen önce yasak başlamıştır.

Rapor süreci, soruşturma açıldıktan sonraki

2+1

aylık süreyi kapsar; oysa yasak en başta (açılış kararında) devreye girer.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Süreci ve Seçim Yasağı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlik ve farkları (özellikle seçim kararı alma yasağı noktasında) karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 30Soru →

1982 Anayasası’nın 117. maddesinde düzenlenen "Başkomutanlık ve Milli Savunma" esaslarına göre, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Milli savunmanın sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevlerinden dolayı doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı’nın görev ve yetkileri, Anayasa'da belirtildiği üzere kanunla düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevlerinden dolayı doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.

Cevap

Genelkurmay Başkanı'nın doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira 1982 Anayasası'na göre Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına sorumludur.

1982 Anayasası'nın 117. maddesinin son fıkrası uyarınca Genelkurmay Başkanı; görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur. Seçenekte belirtilen 'doğrudan TBMM'ye sorumluluk' ifadesi, sadece Cumhurbaşkanı için geçerli olan bir milli savunma sorumluluğudur. Genelkurmay Başkanı bir idari/askeri makam olarak bakanlık hiyerarşisine dahil edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 117. maddesindeki 'temsil' ve 'sorumluluk' kavramlarını analiz edin.

Başkomutanlığın TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği ve milli savunma hazırlığından Cumhurbaşkanının TBMM'ye sorumlu olduğu saptanır.

Anayasal hiyerarşide siyasi sorumluluğun kime ait olduğunu belirlemek için gereklidir.

Genelkurmay Başkanı'nın savaş ve barış dönemlerindeki görev tanımını inceleyin.

Genelkurmay Başkanı'nın TSK'nın komutanı olduğu ve savaşta Başkomutanlık yetkilerini Cumhurbaşkanı adına kullandığı görülür.

Komuta ve temsil yetkilerinin ayrımını anlamak için gereklidir.

2017 anayasa değişiklikleri sonrası Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik bağlılığını kontrol edin.

Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanına sorumlu kılındığı doğrulanır.

Mevcut idari ve hukuki yapıyı teyit etmek için kritiktir.

Seçeneklerdeki ifadeleri anayasal metinle karşılaştırarak hatalı bilgiyi tespit edin.

Genelkurmay Başkanı'nın TBMM'ye sorumlu olduğu yönündeki ifadenin anayasal gerçekle bağdaşmadığı sonucuna varılır.

Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek için son adımdır.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık ve Milli Savunma Hiyerarşisi

Soru 31Soru →

Türkiye'de uygulanan mevcut anayasal sistemde yürütme organının tek kanadı olan Cumhurbaşkanı, devlet teşkilatının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetmekle görevlidir. Bu kapsamda kendisine idari işlemlerin yanı sıra, yasama ve yargı organlarıyla ilişkili farklı alanlarda da önemli anayasal araçlar sunulmuştur.

Aşağıdaki işlemlerden hangisi, yürütme yetkisini tek başına kullanan bu makamın (Cumhurbaşkanının) yetki ve görev alanına dâhil olan konulardan biri değildir?

Kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak

Olağanüstü hal ilan edilen dönemlerde, Anayasanın olağan dönemler için öngördüğü konu sınırlamalarına tabi olmaksızın, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda kararnameler çıkarmak

Yürütme yetkisine ilişkin alanlarda, münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülmeyen ve temel haklar ile siyasi haklar haricindeki konularda düzenleyici işlem (kararname) yapmak

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetlemek üzere Sayıştay Başkanını ve üyelerini seçmek

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev yapan Hakimler ve Savcılar Kurulunun on üç üyesinden dördünü doğrudan seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetlemek üzere Sayıştay Başkanını ve üyelerini seçmek

Cevap

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetlemek üzere Sayıştay Başkanını ve üyelerini seçmek, Cumhurbaşkanının değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkileri arasındadır.

Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına mali denetim yapan bir organdır. Anayasanın 160. maddesine göre Sayıştay Başkanını ve üyelerini seçme yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Cumhurbaşkanının Sayıştay'a üye seçme veya atama yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu işlem Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında sayılamaz.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerde sunulan yetkilerin Anayasa'da hangi organa (Cumhurbaşkanı, TBMM veya doğrudan Yargı) verildiğini tespit et.

İptal davası açmak, OHAL ve olağan dönem kararnameleri çıkarmak ile HSK'ya üye seçmek Cumhurbaşkanının görevleri arasındadır.

Anayasanın 104, 119 ve 159. maddeleri Cumhurbaşkanına bu yetkileri açık ve net bir şekilde tanımlamıştır.

Sayıştay üyelerinin seçimi yetkisini Anayasal dayanakları ile incele.

Sayıştay Başkan ve üyelerinin seçimi doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilir.

Anayasanın 160. maddesi uyarınca Sayıştay, doğrudan TBMM adına denetim yapan bir kurumdur ve tüm üyeleri Meclis Genel Kurulu tarafından seçilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının yasama ve yargı organlarıyla ilişkili anayasal yetkilerinin kapsamı ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin atama yetkilerinin ayrımı.

Soru 32Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "yönetmelikler" ve bu işlemlerin yargısal denetimi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Bir büyükşehir belediyesi tarafından çıkarılan ve o il sınırları içerisinde geçerli olan yönetmeliğin iptali istemiyle açılacak davada ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görev yapar.

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı hususu, doğrudan Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca kanunla düzenlenir.

Yönetmelikler, normlar hiyerarşisinde Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin altında yer aldıkları için bu kararnamelere aykırı hükümler içeremezler.

Kamu tüzel kişiliğine sahip olan üniversiteler ve TRT gibi kuruluşlar, kanunla kendilerine verilen görev alanları ile sınırlı olmak kaydıyla yönetmelik tesis edebilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir büyükşehir belediyesi tarafından çıkarılan ve o il sınırları içerisinde geçerli olan yönetmeliğin iptali istemiyle açılacak davada ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görev yapar.

Cevap

Büyükşehir belediyesi tarafından çıkarılan yerel nitelikteki yönetmeliklerin iptali davasında yetkili yargı mercii Danıştay değil, idare mahkemesidir.

Büyükşehir belediyesi bir yerel yönetim birimidir ve çıkardığı yönetmelikler sadece o ilin sınırları içerisinde uygulanır. Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca Danıştay, sadece bakanlıklar ve kamu kuruluşu niteliğindeki meslek kuruluşlarının 'ülke çapında' uygulanacak düzenleyici işlemlerine ilk derece mahkemesi olarak bakmaktadır. Yerel nitelikteki belediye yönetmeliklerinin iptali davası ise genel görevli mahkeme olan idare mahkemelerinde açılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisini kontrol etme

Anayasa m. 124 uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yönetmelik çıkarabilir.

Yetki tecavüzü olup olmadığını belirlemek için anayasal dayanak incelenir.

Normlar hiyerarşisindeki yerini belirleme

Yönetmelikler hem kanunlara hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine uygun olmalıdır.

Yönetmeliklerin alt bir norm olduğu ve dayanağının üst normlar olduğu kuralı hatırlanır.

Resmi Gazete'de yayımlanma kuralını inceleme

Yayımlanma zorunluluğu tüm yönetmelikler için değil, kanunla belirlenenler için geçerlidir.

Anayasa'daki 'kanunla düzenlenir' ibaresi yayımlanma usulünün çerçevesini çizer.

Yargısal denetim merciini tespit etme

Danıştay Kanunu m. 24 gereği sadece 'ülke çapında uygulanacak' bakanlık ve meslek kuruluşu düzenlemeleri Danıştayda görülür. Yerel idarelerin (belediye vb.) işlemleri idare mahkemesi kapsamındadır.

İdari yargıdaki görev ve yetki ayrımı, düzenleyici işlemin kapsamına (ülke çapı/yerel) göre yapılır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde Danıştay ve idare mahkemesi arasındaki görev ayrımı

Daha Fazla Pratik

İdarenin düzenleyici işlemleri arasındaki hiyerarşiyi pekiştirmek için 'Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri' konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 33Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) rejimiyle ilgili olarak; olağan dönem CBK'ları ile olağanüstü hal (OHAL) CBK'larının konu, hiyerarşi ve yargısal denetim özellikleri bakımından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda da çıkarılabilirken, OHAL CBK'ları sadece kanunla düzenlenen alanlarda çıkarılabilir.

Olağan dönem CBK'ları yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisi onayına sunulmak zorundayken; OHAL CBK'ları Meclis onayına tabi olmaksızın kalıcı hukuk normu haline gelirler.

Olağan dönem CBK'ları ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları, çekirdek haklar saklı kalmak ve ölçülülük ilkesine uymak kaydıyla bu hakları da düzenleyebilir.

Olağan dönem CBK'ları üzerinde sadece şekil bakımından Anayasa Mahkemesi denetimi mevcutken; OHAL CBK'ları hem şekil hem esas yönünden Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Bir konuda kanun ile olağan dönem CBK'sı arasında farklı hükümler bulunması halinde, 'sonraki düzenleme öncekini ilga eder' ilkesi gereğince tarihi daha yeni olan düzenleme uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK'ları ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları, çekirdek haklar saklı kalmak ve ölçülülük ilkesine uymak kaydıyla bu hakları da düzenleyebilir.

Cevap

Anayasa'nın 104. maddesine göre olağan CBK'lar temel hakların negatif ve aktif statü gruplarını (kişi ve siyasi haklar) düzenleyemez. Ancak 119. maddeye dayanan OHAL CBK'ları, 15. maddedeki çekirdek haklara dokunmamak kaydıyla bu alanlarda düzenleme yapabilir.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını analiz et.

Anayasa m. 104 uyarınca; kişi hakları (1. bölüm), ödevleri (2. bölüm) ve siyasi haklar (4. bölüm) düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.

Yürütmenin asli düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

OHAL CBK'larının konu kapsamını belirle.

Anayasa m. 119 ve m. 15 çerçevesinde, OHAL'in gerekli kıldığı konularda m. 104'teki konu sınırlamalarına tabi olmaksızın düzenleme yapılabilir.

Olağanüstü yönetim usullerinin hukuk devleti sınırlarını anlamak için.

Normlar hiyerarşisindeki yerini kontrol et.

Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; kanunla düzenlenen alanda CBK çıkarılamaz.

Yasamanın yürütme üzerindeki üstünlüğünü doğrulamak için.

Yargısal denetim farkını ayırt et.

Olağan CBK'lar AYM denetimine tabidir; OHAL CBK'ları için AYM'de iptal davası açılamaz.

Yargısal koruma mekanizmalarını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları ve OHAL Rejimiyle Farkı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin 'münhasır yetki' alanı olan bakanlıkların kurulması ve teşkilat yapısı konusundaki özel yetkileri inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 34Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) yayımlanma, onay ve yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve Meclis tarafından en geç

3

ay içinde karara bağlanır.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine, şekil veya esas bakımından Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Bu kararnamelerle sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar konusunda düzenleme yapılamaz.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları tarihten itibaren

15

gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa'nın

15

. maddesinde yer alan 'çekirdek haklar' da dahil olmak üzere tüm temel haklar durdurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve Meclis tarafından en geç $3$ ay içinde karara bağlanır.

Cevap

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulmalı ve Meclis tarafından

3

ay içinde karara bağlanmalıdır.

Doğru ifade, OHAL CBK'larının yayımlandıkları gün TBMM'ye sunulması ve Meclis'in

3

ay içinde karar vermesi gerektiğini belirten seçenektir. Bu kural,

2017

anayasa değişiklikleri ile netleştirilen ve yürütmenin olağanüstü yetkilerini yasama denetimiyle sınırlayan temel bir usuldür.

Adım Adım Çözüm

OHAL CBK'larının yayımlanma ve sunulma prosedürünü incelemek

Anayasa Madde

119

uyarınca, kararnamelerin Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulması gerektiği tespit edilir.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama denetimine tabi tutulması anayasal bir zorunluluktur.

Meclis'in karar verme süresini kontrol etmek

Meclis'in bu kararnameleri en geç

3

ay içinde görüşüp karara bağlaması gerektiği belirlenir.

Kararnamelerin geçici veya kalıcı hukuki statüsünün netleşmesi için süre sınırı konulmuştur.

Yargısal denetim durumunu teyit etmek

Anayasa Madde

148

uyarınca OHAL CBK'ları için yargı yolunun kapalı olduğu görülür.

Olağanüstü dönem işlemlerinin hızlılığı ve niteliği gereği yargısal denetim dışında tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Denetimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 35Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca; Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına tek adayın kalması ve bu adayın yapılan oylamada geçerli oyların salt çoğunluğunu alamayarak seçilememesi durumunda izlenecek hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seçim süreci bütünüyle hükümsüz hale gelir; hem Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yenilenir.

Birinci oylamada en çok oy alan üçüncü aday ikinci oylamaya dahil edilir ve seçim takvimi iki hafta sonraki pazar günü için yeniden işletilir.

Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

Cumhurbaşkanlığı makamı hukuken boşalmış sayılır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar makama vekalet eder.

Cumhurbaşkanlığı seçimi Yüksek Seçim Kurulu tarafından 45 gün süreyle ertelenir ve bu sürede yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı Yardımcıları tarafından kullanılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

Cevap

Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

1982 Anayasası'nın 101. maddesinin son fıkrası uyarınca, ikinci oylamaya tek adayın kalması halinde yapılan oylamada adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda 'sadece Cumhurbaşkanı seçimi' yenilenir. Ayrıca 106. madde uyarınca, seçimlerin yenilenmesi kararında yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder. Bu durum, yürütmedeki istikrar ve süreklilik ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

İkinci oylamada tek aday kalması durumunun hukuki niteliğini belirle.

Bu durumda oylama bir 'referandum' (onay oylaması) şeklinde yapılır.

Anayasa m. 101/4 uyarınca, tek aday kalması halinde seçmenler adayın seçilip seçilmemesi yönünde oy kullanır.

Referandumun başarısızlık (salt çoğunluk alamama) durumundaki sonucunu analiz et.

Sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir.

Anayasa m. 101 son fıkrası: 'Oylamada, adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması hâlinde, sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.' ifadesini içerir.

Seçim yenilenmesi sürecinde mevcut Cumhurbaşkanının statüsünü tespit et.

Mevcut Cumhurbaşkanı, yenisi seçilene kadar görevini sürdürür.

Anayasa m. 106 son fıkrası gereği, seçimlerin yenilenmesi durumunda yenisi göreve başlayıncaya kadar eskisi devam eder.

Anahtar Kavram

Referandum usulü başarısız olan Cumhurbaşkanlığı seçiminde münferit yenilenme ve süreklilik ilkesi.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa gibi nedenlerle boşalması durumunda seçimlerin ne kadar sürede yapılacağını ve vekalet usulünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 36Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler neticesinde yürürlüğe giren olağanüstü hal (OHAL) rejimi kapsamında; ilan, onay ve denetim usullerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi en fazla

3

ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.

Olağanüstü hal döneminde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması durdurulurken, çekirdek haklar (sert çekirdek haklar) dahi askıya alınabilir.

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine, Resmî Gazete'de yayımlandıkları günden itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresini her defasında en fazla

6

ay süreyle uzatabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulması gerektiği ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

119

. maddesine göre Cumhurbaşkanı tarafından alınan olağanüstü hal ilanı kararı, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Eğer Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.

Adım Adım Çözüm

İlan yetkisi ve süresini kontrol et.

OHAL ilan yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve en fazla

6

ay için ilan edilebilir.

Anayasa Madde

119

uyarınca yürütme organının bu yetkisi sınırlandırılmıştır.

İlanın yasama organı denetimine sunulma vaktini incele.

Karar, yayımlandığı 'aynı gün' Meclis onayına sunulmalıdır.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin demokratik denetimi için ivedilik esastır.

Uzatma sürelerini ve istisnaları değerlendir.

Uzatma yetkisi TBMM'ye ait olup her defasında azami

4

aydır; savaşta sınır yoktur.

Süre uzatımı yasama organının iradesine bırakılarak denge sağlanmıştır.

Yargısal denetim mekanizmasını doğrula.

OHAL CBK'ları için Anayasa Mahkemesi yolu kapalıdır (Madde

148

Olağanüstü dönem işlemlerinin hızlı ve kesin sonuç doğurması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlanı ve Parlamento Denetimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 37Soru →

1982 Anayasası'na göre, 2017 yılı anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel yapı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) üyeleri arasında yer almaz?

Adalet Bakanı

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri

Hava Kuvvetleri Komutanı

Dışişleri Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, kurul toplantılarına katılmasına rağmen anayasal olarak kurulun bir üyesi değildir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, toplantılara katılmasına rağmen anayasal olarak kurulun bir üyesi olarak tanımlanmamıştır. Bu durum, kurulun sekreterya hizmetlerini yürüten personelin kurul hiyerarşisindeki yerini belirtir.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 118. maddesinde belirtilen MGK üyelerini gözden geçir.

MGK üyeleri: Cumhurbaşkanı (Başkan), Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları; Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarıdır.

Kurulun anayasal bileşenlerini doğru tespit etmek.

2017 anayasa değişikliklerinin MGK yapısına etkisini kontrol et.

2017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı üyelikten çıkarılmış, Cumhurbaşkanı Yardımcıları üye olarak eklenmiştir.

Güncel anayasal durumu teyit etmek.

Genel Sekreter'in hukuki statüsünü belirle.

MGK Genel Sekreteri, kurulun sekreterya hizmetlerini yürütür ve toplantılara katılır; ancak 118. maddede sayılan 'üyeler' listesinde yer almaz.

Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu Üyeliği

Daha Fazla Pratik

MGK'nın gündeminin kim tarafından ve nasıl belirlendiğine dair kuralları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 38Soru →

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılı değişiklikleri sonrası hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, genel seçime bir yıl veya daha az bir süre kalmışsa uygulanacak olan vekalet ve seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son Pazar günü sadece Cumhurbaşkanı seçimi münferiden yapılır.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı makama vekalet eder ve seçim, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır.

Yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar TBMM Başkanı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve seçimler doksan gün içinde gerçekleştirilir.

Makamın boşalması üzerine herhangi bir seçim yapılmaz; en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısı kalan süreyi tamamlamak üzere asil Cumhurbaşkanı sıfatını kazanır.

Seçimler, makamın boşaldığı tarihten itibaren altı ay içinde TBMM tarafından üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla yapılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı makama vekalet eder ve seçim, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı Yardımcısının vekalet edeceği ve seçimlerin makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü genel seçimlerle birlikte yapılacağı hükmü doğrudur.

1982

Anayasası'nın

106

. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda genel seçime bir yıl veya daha az süre kalmışsa; seçim, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır. Bu süre zarfında Cumhurbaşkanı Yardımcısı makama vekalet eder.

Adım Adım Çözüm

Makamın boşalma anında genel seçimlere kalan sürenin tespit edilmesi.

Sürenin 'bir yıl veya daha az' olduğu belirlenir.

Anayasa'nın

106

. maddesi, kalan sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre iki farklı prosedür öngörmüştür.

Vekalet makamının belirlenmesi.

Vekalet görevinin Cumhurbaşkanı Yardımcısına ait olduğu teyit edilir.

2017

değişikliği ile yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiş, vekalet yetkisi de yardımcıya devredilmiştir.

Seçim takviminin ve türünün belirlenmesi.

Altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimi ile birlikte seçim yapılması kararlaştırılır.

Genel seçime az bir süre kalmışsa, seçimlerin birleştirilmesi ilkesi (birlikte seçim) uygulanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Birlikte Seçim Kuralı

Daha Fazla Pratik

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalması durumunda seçilen yeni Cumhurbaşkanının görev süresinin nasıl hesaplanacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 39Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer alan bir yürütme yetkisidir?

Savaş ilanına karar vermek

Genel ve özel af ilanına karar vermek

Devlet Denetleme Kurulu üyelerini ve başkanını atamak

Para basılmasına karar vermek

Kanunları kabul etmek ve değiştirmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu üyelerini ve başkanını atamak

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu üyelerini ve başkanını atamak

Doğru seçenek olan ifade, Anayasa'nın

104

. maddesi ve

108

. maddesi uyarınca Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlendiğini ve üyelerinin bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atandığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal yetki paylaşımının analizi

Yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanına, yasama yetkisinin ise TBMM'ye ait olduğu belirlenir.

Anayasa'nın

104

. maddesi Cumhurbaşkanının görevlerini,

87

. maddesi ise TBMM'nin görevlerini düzenler.

Yürütme organına özgü atama yetkilerinin tespiti

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) başkan ve üyelerinin atanması yürütme başı olan Cumhurbaşkanının münhasır yetkisi olarak görülür.

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetleme organıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yürütme Görev ve Yetkileri

İpuçları

Yetkinin yasama (Meclis) mı yoksa yürütme (Cumhurbaşkanı) organına mı ait olduğunu düşünün.

Tahmini Süre:45s

Soru 40Soru →

1982 Anayasası’na göre, Milli Güvenlik Kurulu’nun gündeminin belirlenmesi ve toplantılara başkanlık edilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına, Kurulun en kıdemli askeri üyesi olan Genelkurmay Başkanı başkanlık eder.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, Kurulun doğal üyeleri arasında yer alır ve gündem maddeleri üzerinde oy kullanma hakkına sahiptir.

Kurulun gündemi, İçişleri Bakanı ve Milli Savunma Bakanının ortak teklifi üzerine Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği tarafından hazırlanır.

Milli Güvenlik Kurulu kararları yürütme organı için bağlayıcı niteliktedir ve Cumhurbaşkanlığı Kabinesi tarafından aynen uygulanmak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Kurulun gündeminin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri doğrultusunda Cumhurbaşkanınca belirlenmesi doğru bir ifadedir.

Anayasa'nın 118. maddesinin açık hükmü uyarınca, Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

Adım Adım Çözüm

Toplantı başkanlığı kuralını hatırla.

MGK'ya Cumhurbaşkanı başkanlık eder. O yoksa Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.

Anayasal hiyerarşi ve vekalet usulü gereğidir.

Gündem belirleme sürecini analiz et.

Gündem Cumhurbaşkanınca belirlenir ancak teklif sunabilecek makamlar sınırlandırılmıştır.

Milli güvenliğin koordinasyonu için sivil ve askeri kanadın en üst temsilcilerinin önerisi alınır.

Kararların hukuki niteliğini değerlendir.

Kararlar 'bildirilir', 'tavsiye edilir'; yani istişaridir.

Yürütme yetkisi ve sorumluluğu doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.

Anahtar Kavram

MGK Gündemi ve Başkanlığı

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 2 / 7Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm