Ceza Hukuku Özel Hükümler

73 soru

Soru 41Soru

(A), mülkiyeti kendisine ait olan ancak içerisinde kiracısı (B)’nin ikamet ettiği daireye, (B)’nin evde olmadığı bir sırada yedek anahtarı kullanarak ve (B)’nin rızası hilafına girmiştir. (A)’nın bu eylemi Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdaki suçlardan hangisini oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konut dokunulmazlığının ihlali

Cevap

Failin, başkasına ait olan (mülkiyeti kendisinde olsa dahi zilyetliği başkasında olan) bir konuta rıza dışı girmesi 'Konut dokunulmazlığının ihlali' suçunu oluşturur.
Türk Ceza Kanunu'nun 116. maddesine göre, bir kimsenin konutuna rızasına aykırı olarak giren kişi konut dokunulmazlığının ihlali suçunu işlemiş olur. Olayda dairenin mülkiyetinin faile ait olması önemli değildir; önemli olan o dairede haklı bir sebeple (kira sözleşmesi) oturan kişinin rızasının bulunmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiilin gerçekleştiği yerin niteliğini belirle.
Olay bir konutta (evde) geçmektedir.
Suçun tipikliğini belirlemek için mekanın 'konut' statüsünde olması gerekir.
2
Rıza unsurunu kontrol et.
Kiracı olan kişinin (zilyedin) rızası yoktur.
Konut dokunulmazlığında rıza açıklama yetkisi, o konutta haklı bir sebeple ikamet eden kişiye (zilyede) aittir.
3
Mülkiyet hakkının girmeye yetki verip vermediğini değerlendir.
Mülkiyet hakkı, kiracının rızası olmaksızın konuta girme hakkı vermez.
Konut dokunulmazlığı suçu mülkiyet hakkını değil, kişinin konutundaki huzur ve sükununu korur.

Anahtar Kavram

Konut dokunulmazlığının ihlali suçunda rıza yetkisi, konutu kullanan zilyede aittir; mülkiyet sahibi olmak faile konuta izinsiz girme hakkı tanımaz.

Daha Fazla Pratik

Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun gece vakti veya silahla işlenmesi durumunda cezanın nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru

Bir restoranda işletmeci olarak çalışan (A), hesaba itiraz ederek bağırıp çağıran ve masalara vuran müşteri (B) ile tartışmaya başlar. Tartışmanın büyümesi üzerine (A), (B)'nin yüzüne şiddetli bir tokat atar. Yediği tokadın etkisiyle dengesini kaybeden (B), yeni silinmiş ve kaygan olan zeminde kayarak kafasını sert bir şekilde mermer masanın köşesine çarpar. Hastaneye kaldırılan (B)'nin kafatasında kırık oluştuğu ve hayati tehlike geçirdiği tespit edilir.

Buna göre, (A)'nın ceza sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (A)'nın tokat atma fiili kasten yaralama suçunu oluşturur; ağır neticeler bakımından en az taksir düzeyinde kusuru bulunduğu için neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralamadan sorumlu tutulur.

Cevap

(A)'nın tokat atma fiili kasten yaralamadır ve meydana gelen ağır neticeler açısından (kemik kırığı, hayati tehlike) en az taksir düzeyinde kusuru bulunduğu için fail, neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama suçundan sorumlu tutulur.
Doğru ifadede yer aldığı üzere, failin (A) tokat atması temel kasten yaralama suçunu teşkil eder. TCK md. 23 gereğince neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlarda failin ağır neticeden sorumlu tutulabilmesi için en az taksirinin (öngörebilme imkanının) bulunması şarttır. Olayda zeminin kaygan ve yeni silinmiş olması, dengesini kaybeden mağdurun kafasını çarpabileceğini öngörülebilir kıldığından, failin taksiri bulunmaktadır. Bu sebeple fail, neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama suçundan sorumlu olur.

Adım Adım Çözüm

1
Failin asıl eylemindeki kastını tespit etmek.
(A)'nın (B)'ye tokat atması, kasten yaralama suçunu oluşturur. Failin olayda baştan itibaren bir öldürme kastı bulunmamaktadır.
Suçun nitelendirilmesi için ilk hareketin hangi kasıtla yapıldığının belirlenmesi şarttır.
2
Ortaya çıkan ağır neticeleri (kemik kırığı ve hayati tehlike) yasal mevzuat kapsamında değerlendirmek.
Bu ağır neticelerin kasten yaralamanın daha ağır cezayı gerektiren halleri (TCK md. 87) kapsamında olduğu görülür.
Suçun basit hali ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış halinin ayırt edilmesi ve doğru fıkranın uygulanabilmesi gerekir.
3
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç kuralını (TCK md. 23) somut olaya uygulamak.
Failin ağır neticeden sorumlu olabilmesi için bu netice bakımından en az taksir düzeyinde kusurunun bulunması gerekir. Kaygan zemin fail tarafından bilindiği için düşme sonucu ağır neticenin oluşması öngörülebilir niteliktedir.
Kanunun aradığı kusur bağının somut olayda mevcut olup olmadığının kontrol edilmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Kasten Yaralama ve Kusur Tespiti
Soru 43Soru

Bir spor salonunda antrenman yapan (A), ekipman kullanımı yüzünden tartıştığı (B)’yi omzundan iterek yere düşürmüştür. (B)’nin dizinde oluşan sıyrığın basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olduğu doktor raporuyla tespit edilmiştir. Taraflar arasında herhangi bir akrabalık bağı veya kamu görevi ilişkisi bulunmamaktadır. Türk Ceza Kanunu hükümleri dikkate alındığında, (A)’nın bu eylemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eylem, kasten yaralama suçunun basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek halini oluşturur ve soruşturulması mağdurun şikayetine bağlıdır.

Cevap

Eylem, kasten yaralamanın basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek halini oluşturur ve şikayete tabidir.
Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinin 2. fıkrasına göre, kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, suçun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Olayda (B)'nin dizindeki sıyrık BTM kapsamında olduğundan ve taraflar arasında suçun şikayetten muaf tutulmasını gerektiren özel bir ilişki bulunmadığından bu kural uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Failin kastının ve fiilinin belirlenmesi
(A), tartışma sonucunda (B)’yi bilerek itmiş ve yere düşürmüştür. Bu durum 'kasten yaralama' kastını ortaya koyar.
Vücut dokunulmazlığına yönelik kasti her müdahale TCK 86 kapsamında değerlendirilir.
2
Meydana gelen neticenin ağırlığının tespit edilmesi
Doktor raporu yaralanmanın 'basit tıbbi müdahale (BTM) ile giderilebilecek ölçüde hafif' olduğunu belirtmektedir.
Cezanın ve usulün belirlenmesi için yaralanmanın derecesi (TCK 86/1 vs 86/2) kritiktir.
3
Suçun takibat usulünün belirlenmesi
Olayda TCK 86/3'teki nitelikli haller (akrabalık, kamu görevlisi vb.) bulunmadığı için basit BTM yaralaması şikayete bağlıdır.
TCK 86/2 uyarınca temel şekliyle işlenen BTM yaralamaları ancak şikayet üzerine soruşturulur.

Anahtar Kavram

Kasten Yaralama Suçunda Basit Tıbbi Müdahale (BTM) ve Şikayet Şartı

Daha Fazla Pratik

Eğer fail bu eylemi kendi kardeşine veya öz babasına karşı işlemiş olsaydı, yaralanma yine BTM seviyesinde kalsa dahi şikayet şartı aranıp aranmayacağını TCK 86/3 üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 44Soru

(A)(A), (B)(B)'den olan ve bir ticari mal satışından kaynaklanan 50.00050.000 TL tutarındaki muaccel alacağını tahsil etmek amacıyla (B)(B)'nin ofisine gitmiştir. (A)(A), belindeki tabancanın kabzasını (B)(B)'ye göstererek "Bu borç bugün ödenecek, yoksa buradan sağ çıkamazsın." diyerek tehditte bulunmuştur. (B)(B)'nin üzerinde nakit bulunmadığını söylemesi üzerine (A)(A), masanın üzerinde duran ve piyasa değeri yaklaşık 50.00050.000 TL olan antika bir kol saatini zorla alıp ofisten ayrılmıştır. Olaydan üç saat sonra, henüz bir şikâyet veya soruşturma bulunmadan büyük bir pişmanlık duyan (A)(A), saati bizzat (B)(B)'nin evine giderek teslim etmiştir.

Bu olayla ilgili fail (A)(A)'nın cezai sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Failin eylemi TCK m. 150/1 delaletiyle TCK m. 106/2-a uyarınca nitelikli tehdit suçunu oluşturur; ancak bu suç TCK m. 168'de sınırlı olarak sayılan suçlardan biri olmadığından etkin pişmanlık hükümleri uygulanamaz.

Cevap

Eylem, TCK m. 150/1 delaletiyle nitelikli tehdit suçunu oluşturur ve bu suç için etkin pişmanlık (TCK m. 168) hükümleri uygulanmaz.
Türk Ceza Kanunu m. 150/1 uyarınca, kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanması durumunda, fiil yağma suçunu değil, eylemin niteliğine göre tehdit (m. 106) veya kasten yaralama (m. 86) suçunu oluşturur. Olayda silah kullanıldığı için eylem 'Nitelikli Tehdit' kapsamına girer. TCK m. 168'de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri ise sadece sınırlı sayıda sayılan malvarlığına karşı suçlarda uygulanabilir. Tehdit suçu bu listede yer almadığı ve ceza hukukunda kıyas yasak olduğu için failin pişmanlıkla iadesi cezayı indirmeyecek, ancak cezanın belirlenmesinde takdiri indirim nedeni olarak değerlendirilebilecektir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin temel tipini belirle.
Failin silah göstererek malı zorla alması 'Yağma' (TCK m. 148) suçunun unsurlarını taşımaktadır.
Cebir veya tehdit kullanılarak bir malın alınması yağma suçunun maddi unsurudur.
2
Özel norm (hukuki ilişkiye dayanan alacak) kontrolü yap.
Alacak bir ticari satışa dayandığı için TCK m. 150/1 (Alacağın tahsili amacıyla yağma) uygulanır.
Failin hukuki bir ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla yağma suçunu işlemesi halinde daha az cezayı gerektiren özel bir düzenleme mevcuttur.
3
Eylemin yeni hukuki niteliğini tayin et.
Eylem artık yağma değil, araç fiil olan 'Nitelikli Tehdit' (TCK m. 106/2-a) suçuna dönüşür.
TCK m. 150/1 açıkça failin sadece tehdit veya kasten yaralama hükümlerine göre cezalandırılacağını belirtir.
4
Etkin pişmanlık hükmünü (TCK m. 168) değerlendir.
Tehdit suçu m. 168'de sayılan suçlar arasında yer almadığı için indirim yapılamaz.
Etkin pişmanlık sadece kanunda tahdidi (sınırlı) olarak sayılan malvarlığı suçlarında uygulanır; hürriyete karşı suçlarda (tehdit gibi) uygulanmaz.

Anahtar Kavram

Alacağın Tahsili Amacıyla Yağma ve Etkin Pişmanlık Sınırı
Soru 45Soru

Fail (F), aralarında husumet bulunan (M)'yi zorla bir araca bindirerek şehir dışındaki ıssız bir kulübeye götürmüş ve kapıyı üzerine kilitlemiştir. (F), olaydan yaklaşık on saat sonra, henüz durum emniyet birimlerine bildirilmeden ve (M)'nin şahsına herhangi bir zarar vermeden vicdan azabı çekerek (M)'yi kulübenin kapısını açarak serbest bırakmıştır.

Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca, bu olayda (F)'nin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suç tamamlandığı için (F) hakkında cezada indirim öngören etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.

Cevap

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu tamamlanmış olsa da, soruşturma başlamadan önce mağdurun zarar görmeden serbest bırakılması nedeniyle cezada indirim öngören etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.
Türk Ceza Kanunu'nun 110. maddesine göre; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işleyen kişi, soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakırsa, cezada indirim yapılır. Senaryoda fail, henüz emniyete haber verilmeden (soruşturma başlamadan) ve mağdur zarar görmeden onu serbest bıraktığı için bu indirim hükmünden yararlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun tamamlanma anını tespit etme
Failin mağduru zorla alıkoyması ve kapıyı kilitlemesiyle 'Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçu tamamlanmıştır.
Bu suç, kişinin serbestçe hareket etme imkanının kaldırıldığı anda tamamlanan bir suçtur.
2
Gönüllü vazgeçme ve etkin pişmanlık ayrımını yapma
Suç tamamlandığı için gönüllü vazgeçme (cezasızlık) mümkün değildir; ancak suç sonrası eylemler etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilebilir.
Gönüllü vazgeçme icra aşamasında, etkin pişmanlık ise suç tamamlandıktan sonra söz konusu olur.
3
TCK 110. madde şartlarını kontrol etme
Soruşturma başlamamış, mağdur zarar görmemiş ve fail tarafından kendiliğinden serbest bırakılmıştır.
Bu üç şartın birlikte gerçekleşmesi, ilgili kanun maddesi gereği cezada indirim yapılmasını zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK 110)

İpuçları

1
Suçun tamamlanıp tamamlanmadığını ve pişmanlığın hangi aşamada gerçekleştiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Etkin pişmanlık ve gönüllü vazgeçme kurumlarının tamamlanmış suçlardaki farklarını TCK 61 ve ilgili suç maddeleri üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru

Kamu görevlisi (A), aralarında şahsi bir husumet bulunan (B)’yi, görevinin sağladığı nüfuzu kullanarak ve yanındaki memurlara talimat vererek, herhangi bir adli veya idari karar olmaksızın 5 saat boyunca bir odada kilitli tutmuştur. (A), olayla ilgili henüz bir ihbar veya şikâyette bulunulmadan ve resmi makamlarca herhangi bir soruşturma işlemine başlanmadan önce, vicdan azabı duyarak (B)’yi hiçbir zarar görmeden kendiliğinden serbest bırakmıştır.

Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca (A)’nın cezai sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenen nitelikli hali oluşmuştur; ancak fail etkin pişmanlık hükümlerinden yararlandırılır.

Cevap

Failin eylemi, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun nitelikli halini (TCK m.109/3-d) oluşturur; ancak soruşturma başlamadan önce mağdurun zarar görmeden serbest bırakılması nedeniyle etkin pişmanlık indirimi (TCK m.110) uygulanır.
Doğru yanıt, eylemin TCK m.109/3-d kapsamında kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenen nitelikli kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğunu ve failin m.110'daki şartları (soruşturma öncesi, kendiliğinden, zarar vermeden bırakma) sağladığı için etkin pişmanlık indiriminden yararlanacağını belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Fiilin hukuki nitelendirmesini yapınız.
Bir kimsenin bir yere kilitlenerek hareket serbestliğinin kısıtlanması, TCK m.109 uyarınca 'Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçunu oluşturur.
Suçun maddi unsuru olan hürriyetin kısıtlanması eylemi gerçekleşmiştir.
2
Nitelikli hallerin varlığını kontrol ediniz.
Failin kamu görevlisi olması ve bu nüfuzu kullanması sebebiyle TCK m.109/3-d bendi uyarınca cezanın bir kat artırılması gereken nitelikli hal mevcuttur.
Failin statüsü ve eylemi gerçekleştirme biçimi kanundaki ağırlaştırıcı nedenlere uymaktadır.
3
Suç sonrası davranışın hukuki sonucunu belirleyiniz.
Mağdurun soruşturma başlamadan önce ve zarar görmeden serbest bırakılması, TCK m.110 uyarınca 'etkin pişmanlık' kapsamında ceza indirimi sağlar.
Kanun koyucu, hürriyeti kısıtlanan kişinin bir an önce güvenli bir şekilde serbest kalmasını teşvik etmek amacıyla bu özel pişmanlık hükmünü düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Nitelikli Haller ve Etkin Pişmanlık

Daha Fazla Pratik

Etkin pişmanlığın cezada ne oranda (üçte ikisine kadar) indirim sağladığını ve soruşturma başladıktan sonraki durumların farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 47Soru

(M), bir şirkette muhasebeci olarak çalışmaktadır. Şirket patronu (P), (M)'nin şirket hesaplarında usulsüzlük yaptığını ve zimmetine para geçirdiğini gösteren belgelere ulaşmıştır. (P), (M)'yi odasına çağırarak, "Eğer birikmiş kıdem tazminatından ve tüm işçilik alacaklarından vazgeçtiğine dair bu ibra sözleşmesini imzalayıp istifa etmezsen, elimdeki tüm belgelerle birlikte seni savcılığa şikayet ederim ve hapse girmeni sağlarım" demiştir. Korkuya kapılan (M), patronunun hazırladığı belgeyi imzalamıştır.

Buna göre, (P)'nin eylemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle haksız çıkar sağlamaya zorlama gerçekleştiği için şantaj suçu oluşmuştur.

Cevap

Doğru cevap, hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle haksız çıkar sağlamaya zorlama gerçekleştiği için şantaj suçunun oluştuğunu belirten seçenektir.
Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinin 1. fıkrasına göre; 'Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi' şantaj suçundan cezalandırılır. Somut olayda işverenin, işçisinin işlediği iddia edilen bir suçu yetkili makamlara bildirmesi yasal bir hakkıdır. Ancak patron, bu hakkını işçiyi kıdem tazminatından vazgeçirmek gibi haksız bir maddi çıkar sağlamak amacıyla bir şantaj aracı olarak kullanmıştır. Bu nedenle eylem doğrudan şantaj suçunu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Failin eyleminin hukuki niteliğini tespit etme
Fail (P), mağdur (M)'yi savcılığa şikayet edeceğini söyleyerek üzerinde baskı kurmuştur.
Suçun maddi unsurunu belirlemek için eylemin tam olarak ne olduğu saptanmalıdır.
2
Tehdit konusu eylemin yasal boyutunu değerlendirme
Bir suçu savcılığa bildirmek normal şartlarda herkes için yasal bir hak ve hatta yükümlülüktür.
Kullanılan aracın hukuka uygun olup olmadığı, eylemin yağma veya basit tehdit olup olmadığını ayırmak için önemlidir.
3
Eylemin amacını (saikini) inceleme
Fail bu yasal hakkını, mağduru yasal işçilik alacaklarından vazgeçirmek gibi tamamen ilgisiz ve haksız bir menfaat elde etmek için kullanmıştır.
Haksız menfaat elde etme kastı, eylemin hukuka uygunluk sınırlarını aştığını gösterir.
4
İlgili TCK normunu olaya uygulama
TCK m. 107/1'deki 'hakkı olan bir şeyi yapacağından bahisle haksız çıkar sağlamaya zorlama' tanımının somut olayla birebir örtüştüğü görülür.
Özel normun (şantaj) genel norma (tehdit) veya diğer malvarlığı suçlarına (yağma) karşı önceliği belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Şantaj Suçu (TCK m. 107) ve Hakkın Kullanılması Sınırı
Soru 48Soru

Fail (A), aralarında husumet bulunan (B) hakkında "onun ne kadar hırsız ve namussuz biri olduğunu herkes biliyor" şeklindeki ifadeleri, (B)'nin bulunmadığı bir ortamda sadece ortak arkadaşları olan (C) ve (D)'ye söylemiştir. (B), bu konuşmaları sonradan öğrenerek şikayetçi olmuştur.

Bu olayla ilgili Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiil en az 33 kişiyle ihtilat edilerek işlenmediği için gıyapta hakaret suçu oluşmamıştır.

Cevap

Fiil en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmediği için gıyapta hakaret suçu oluşmamıştır.
Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesine göre hakaret suçunun mağdurun gıyabında işlenmesi durumunda, suçun oluşabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek (bu kişilere ulaştırılarak) işlenmesi gerekir. Olayda fail, mağdur hakkındaki onur kırıcı ifadeleri sadece iki kişiye (C ve D) aktardığı için kanunda aranan asgari ihtilat sayısı gerçekleşmemiştir. Bu nedenle gıyapta hakaret suçu oluşmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiilin işleniş şeklini tespit et.
Fail, sözleri mağdurun bulunmadığı bir ortamda (gıyabında) söylemiştir.
Huzurda hakaret ile gıyapta hakaretin kanuni şartları farklıdır.
2
Gıyapta hakaret suçu için gerekli olan maddi unsuru hatırla.
TCK m. 125/1 uyarınca, gıyapta hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az 33 kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir.
İhtilat (yayılma/ulaşma), gıyapta hakaret suçunun oluşması için kurucu bir unsurdur.
3
Olaydaki ihtilat sayısını yasal sınırla karşılaştır.
Fail sözleri sadece 22 kişiye (C ve D) söylemiştir; bu sayı yasal sınır olan 33'ün altındadır.
İhtilat şartı gerçekleşmediği için suçun unsurları tamamlanmamıştır.

Anahtar Kavram

Gıyapta Hakarette İhtilat Şartı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 49Soru

Kamu görevlisi olan Doktor (A), bir devlet hastanesinde muayene için gelen 20 yaşındaki (B)’yi, tıbbi bir zorunluluk bulunmadığı halde muayene paravanının arkasına almış; (B)’nin rızası dışında vücudunun çeşitli yerlerine dokunarak onu öpmeye çalışmıştır. (B)’nin sert tepki gösterip bağırması üzerine (A) eylemine son vermiştir.

Bu olayla ilgili olarak Doktor (A)’nın cezai sorumluluğu bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mağdurun vücut dokunulmazlığı ihlal edildiği için eylem cinsel taciz değil, sarkıntılık düzeyinde kalan basit cinsel saldırı suçunu oluşturur; failin sağlık hizmeti veren kişi sıfatı nedeniyle suçun takibi şikâyete bağlı değildir ve ceza artırılmalıdır.

Cevap

Mağdurun vücut dokunulmazlığı ihlal edildiği için eylem cinsel taciz değil, sarkıntılık düzeyinde kalan basit cinsel saldırı suçunu oluşturur; failin sağlık hizmeti veren kişi sıfatı nedeniyle suçun takibi şikâyete bağlı değildir ve ceza artırılmalıdır.
Doktor (A)'nın eylemi cinsel amaçla ve fiziksel temas içerecek şekilde gerçekleştirilmiştir. Eylemin ani ve kesintili olması (öpme çabası ve dokunma) onu sarkıntılık düzeyinde basit cinsel saldırı suçuna dahil eder. Failin bir sağlık görevlisi olması ve eylemi sağlık hizmeti sunduğu sırada gerçekleştirmesi, TCK 102/3-a maddesi kapsamında cezanın yarı oranında artırılmasını gerektirir. Ayrıca yine aynı fıkranın son cümlesi uyarınca, bu nitelikli halin varlığı durumunda sarkıntılık düzeyi için normalde aranan şikâyet şartı devre dışı kalır ve suç resen takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin fiziksel temas içerip içermediğini belirle.
Eylem fiziksel temas içerdiği için cinsel taciz (TCK 105) değil, cinsel saldırı (TCK 102) kapsamındadır.
Cinsel taciz suçunun oluşması için vücut dokunulmazlığının ihlal edilmemiş olması gerekir.
2
Eylemin yoğunluğunu ve süresini değerlendir.
Eylem ani, kesintili ve sınırlı düzeyde kaldığı için 'sarkıntılık düzeyinde basit cinsel saldırı' (TCK 102/1-ikinci cümle) olarak nitelendirilir.
Vücuda organ sokulmadığı ve eylem süreklilik arz etmediği için basit cinsel saldırının sarkıntılık hali oluşmuştur.
3
Failin sıfatını ve nitelikli halleri kontrol et.
Failin doktor (sağlık hizmeti veren) olması nedeniyle ceza yarı oranında artırılır (TCK 102/3-a) ve suçun takibi şikâyete bağlı olmaktan çıkar.
TCK 102/3 maddesi, suçun sağlık hizmeti veren kişilerce işlenmesini ağırlaştırıcı neden saymış ve bu durumda sarkıntılık hali için bile şikâyet aranmayacağını hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Cinsel Saldırı Suçunda Nitelikli Haller ve Şikâyet Şartı

Daha Fazla Pratik

Cinsel saldırı suçunda 'nüfuzun kötüye kullanılması' ve 'sağlık hizmeti veren' sıfatlarının birlikte bulunduğu durumları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 50Soru

(A)(A), sosyal medya üzerinden ulaştığı ve daha önce hiç tanımadığı (B)(B)’ye, rızası dışında bir ay boyunca sürekli olarak cinsel içerikli mesajlar göndermiş ve cinsel arzularını dile getirmiştir. Taraflar arasında herhangi bir bedensel temas gerçekleşmemiştir. Buna göre, (A)(A)’nın bu eylemi Türk Ceza Kanunu'nun cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar sistematiğinde aşağıdakilerden hangisini oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cinsel taciz

Cevap

Mağdurun vücuduna herhangi bir fiziksel temas içermeyen, cinsel amaçlı rahatsız edici mesajlar gönderme eylemi Türk Ceza Kanunu madde 105105 kapsamında cinsel taciz suçunu oluşturur.
Türk Ceza Kanunu'nun 105105. maddesine göre, bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal etmeksizin, cinsel amaçlı olarak rahatsız edilmesi cinsel taciz suçunu oluşturur. Olayda failin sosyal medya üzerinden cinsel içerikli mesajlar göndermesi ancak mağdurun vücuduna dokunmaması, eylemin tipik bir cinsel taciz vakası olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu eylemin elektronik haberleşme araçları (sosyal medya) üzerinden işlenmiş olması, suçun temel şeklini değiştirmemekle birlikte cezada artırım nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin fiziksel temas içerip içermediğini belirle.
Olayda bedensel bir temas gerçekleşmediği açıkça belirtilmiştir.
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda eylemin suç tipini belirleyen temel kriterlerden biri vücut dokunulmazlığının ihlal edilip edilmediğidir.
2
Eylemin cinsel amacını ve niteliğini değerlendir.
Mesajların cinsel içerikli olduğu ve cinsel arzuları dile getirdiği tespit edilmiştir.
TCK madde 105105, bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etmeyi suç olarak tanımlar.
3
Tespit edilen unsurları kanuni tanımla eşleştir.
Bedensel temasın olmadığı cinsel içerikli taciz eylemleri 'Cinsel Taciz' suçuna karşılık gelir.
TCK madde 102102 (Cinsel Saldırı) fiziksel temas şartı ararken, TCK madde 105105 (Cinsel Taciz) bedensel temas içermeyen taciz eylemlerini cezalandırır.

Anahtar Kavram

Cinsel Taciz ile Cinsel Saldırı Arasındaki Fiziksel Temas Ayrımı
Soru 51Soru

2525 yaşındaki (A), yolda yürümekte olan 2222 yaşındaki (B)'nin peşine takılarak ona cinsel içerikli sözler söylemiş ve ıslık çalmıştır. Olayda (B)'nin vücuduna yönelik herhangi bir fiziksel temas gerçekleşmemiştir. Bu durumda (A)'nın eylemi Türk Ceza Kanunu kapsamında aşağıdaki suçlardan hangisini oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cinsel taciz

Cevap

Cinsel taciz
Doğru seçenek olan cinsel taciz, Türk Ceza Kanunu'nun 105. maddesinde düzenlenmiştir. Bu suçun oluşması için mağdurun vücuduna fiziksel bir temasın gerçekleşmemesi, ancak failin cinsel amaçlı olarak mağduru rahatsız etmesi (söz atma, mesaj gönderme, ıslık çalma vb.) yeterlidir. Olayda failin mağdura dokunmadığı açıkça belirtildiğinden eylem cinsel taciz suçunu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin niteliğini belirle
Eylemin cinsel amaçlı bir rahatsız etme olduğu tespit edildi.
Failin cinsel içerikli sözler söylemesi ve ıslık çalması cinsel saike işaret eder.
2
Fiziksel temas kontrolü yap
Olayda herhangi bir fiziksel temasın (dokunma, sarılma vb.) gerçekleşmediği saptandı.
Basit cinsel saldırı ile cinsel taciz arasındaki temel fark fiziksel temasın varlığıdır.
3
Kanuni tanımı uygula
Fiziksel temas olmaksızın gerçekleştirilen cinsel amaçlı rahatsızlığın TCK 105 kapsamında olduğu belirlendi.
Vücut dokunulmazlığı ihlal edilmeden yapılan bu tür eylemler cinsel taciz suçunu oluşturur.

Anahtar Kavram

Cinsel saldırı ve cinsel taciz suçları arasındaki fiziksel temas ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Cinsel saldırı suçunun 'sarkıntılık' düzeyinde kalması ile cinsel taciz arasındaki farkı pekiştirmek için fiziksel temas içeren kısa süreli eylemleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 52Soru

Türk Ceza Kanunu sistematiğinde, mağdurun vücuduna herhangi bir fiziksel temas gerçekleşmeksizin, cinsel amaçlı davranışlarla (söz atma, rahatsız edici tekliflerde bulunma vb.) mağdurun huzurunun bozulması halinde aşağıdaki suçlardan hangisi oluşur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cinsel taciz

Cevap

Cinsel taciz
Türk Ceza Kanunu madde 105105 uyarınca, bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi cezalandırılır. Bu suçun en belirgin özelliği, mağdurun vücuduna herhangi bir fiziksel temasın (dokunmanın) gerçekleşmemesidir. Söz atma, ıslık çalma veya cinsel içerikli teklifler bu kapsamda değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemdeki fiziksel temas unsurunu kontrol et.
Soruda mağdurun vücuduna herhangi bir fiziksel temasın gerçekleşmediği belirtilmiştir.
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda 'temas' olup olmaması, suçun hukuki nitelendirmesini doğrudan değiştirir.
2
Türk Ceza Kanunu madde 105105 hükmünü değerlendir.
Vücut dokunulmazlığı ihlal edilmeden yapılan cinsel içerikli rahatsız edici davranışlar 'cinsel taciz' olarak tanımlanmıştır.
Kanun koyucu, fiziksel müdahale içermeyen ancak cinsel hürriyeti kısıtlayan eylemleri bu madde altında koruma altına almıştır.
3
Diğer suç tipleriyle karşılaştırma yaparak sonuca ulaş.
Cinsel saldırı ve sarkıntılık için temas, cinsel ilişki suçu için ise tam birliktelik gerektiğinden eylem cinsel tacizdir.
Suçların maddi unsurları arasındaki farklar, doğru kanun maddesinin uygulanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Cinsel Taciz ve Cinsel Saldırı Arasındaki Temas Farkı

Daha Fazla Pratik

Cinsel taciz suçunun nitelikli hallerini (teşhir suretiyle, nüfuz kullanarak vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 53Soru

AA, arkadaşı BB'nin evinde misafir olduğu sırada, BB'nin başka bir odaya geçmesini fırsat bilerek masanın üzerindeki cep telefonunu çalmak amacıyla cebine koymuş ve evden ayrılmıştır. AA, sokakta yürürken pişmanlık duyarak kısa bir süre sonra geri dönmüş ve BB henüz durumun farkına varmadan telefonu eksiksiz olarak iade etmiştir.

Bu olayla ilgili olarak AA'nın ceza sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eylem tamamlanmış bir hırsızlık suçunu oluşturur; ancak iade nedeniyle etkin pişmanlık hükümleri uygulanarak cezada indirim yapılır.

Cevap

Eylem tamamlanmış bir hırsızlık suçunu oluşturur; ancak iade nedeniyle etkin pişmanlık hükümleri uyarınca cezada indirim yapılır.
Hırsızlık suçunda failin malı bulunduğu yerden alıp üzerinde hakimiyet kurmasıyla suç tamamlanır. Olayda fail telefonu alıp evden ayrıldığı için hırsızlık suçu ikmal edilmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesine göre, hırsızlık suçu tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kamu davası açılmadan önce failin pişmanlık göstererek malı iade etmesi durumunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanarak cezada indirim yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun tamamlanma anını tespit etme
Hırsızlık suçu tamamlanmıştır.
Failin telefonu çalma kastıyla alıp evden ayrılmasıyla zilyetlik tesis edilmiş ve suç tamamlanmıştır.
2
Gönüllü vazgeçme ve etkin pişmanlık ayrımını yapma
Eylem etkin pişmanlık kapsamındadır.
Gönüllü vazgeçme suç tamamlanmadan önce mümkündür; suç tamamlandıktan sonra failin bizzat pişmanlık duyarak malı iade etmesi etkin pişmanlıktır.
3
TCK 168. madde hükmünü uygulama
Cezada indirim yapılmalıdır.
Hırsızlık suçunda, hakkında dava açılmadan önce mağdurun zararının giderilmesi (malın iadesi) halinde etkin pişmanlık indirimi uygulanır.

Anahtar Kavram

Hırsızlık Suçunda Etkin Pişmanlık
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru

(A), tartıştığı arkadaşı (B)’yi rızası dışında bir odaya kilitleyerek oradan ayrılmasını bir süre engellemiştir. (A)’nın bir başkasının bir yere gitme veya bir yerde kalma hürriyetini kısıtladığı bu eylemi, Türk Ceza Kanunu’na göre aşağıdaki suçlardan hangisini oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

Cevap

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, bir kimsenin yer değiştirme hürriyetinin hukuka aykırı olarak kısıtlanmasıyla gerçekleşir.
Türk Ceza Kanunu'nun 109. maddesine göre, bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmekten veya bir yerde kalmaktan yoksun bırakan kişi, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işlemiş olur. Senaryoda (A)'nın (B)'yi odaya kilitlemesi, onun hareket serbestisini ortadan kaldırdığı için bu suçu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin niteliğini belirle
Bir kişinin rızası dışında bir yerde (odada) tutulması söz konusudur.
Suçun maddi unsurunu tespit etmek için eylemin neye yönelik olduğunu anlamak gerekir.
2
Kanuni tanım ile karşılaştır
TCK m. 109 uyarınca bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmekten veya bir yerde kalmaktan yoksun bırakan kişi cezalandırılır.
Hukuki nitelendirme için kanun maddesindeki tanıma uygunluk aranır.
3
Doğru suç tipini seç
Eylem, Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma suçunu oluşturur.
Kişinin hareket özgürlüğünün kısıtlanması bu suçun temel koruma alanıdır.

Anahtar Kavram

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m. 109)
Tahmini Süre:45s
Soru 55Soru

Bir işletme sahibi olan (A), dükkanına gelen müşterileri (C) ve (D)’ye, o sırada dükkanda bulunmayan eski ortağı (B) hakkında 'O tam bir hırsızdır, dükkanın kasasından defalarca para çalmıştı.' şeklinde beyanda bulunmuştur. Olay anında dükkanda fail (A) dışında sadece müşteriler (C) ve (D) bulunmaktadır.

Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca, (A)’nın bu eylemi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gıyapta hakaret suçunun oluşması için aranan en az üç kişiyle ihtilat şartı gerçekleşmediği için hakaret suçu oluşmamıştır.

Cevap

Gıyapta hakaret suçunun oluşması için gerekli olan en az üç kişiyle ihtilat şartı gerçekleşmediği için eylem suç teşkil etmemektedir.
Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin 1. fıkrasına göre, hakaret suçunun mağdurun gıyabında cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi şarttır. Soru metninde belirtilen olayda, failin sözlerini dükkan içerisinde sadece iki müşteri duymuştur. Bu durumda kanunda öngörülen 'üç kişi' şartı gerçekleşmediğinden, failin eylemi gıyapta hakaret suçunu oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin niteliğini ve mağdurun konumunu belirleyin.
Fail (A), mağdur (B)'nin gıyabında (yokluğunda) onur ve saygınlığını rencide edebilecek bir isnatta bulunmuştur.
Mağdurun yokluğunda işlenen fiiller 'gıyapta hakaret' kapsamında değerlendirilir.
2
Gıyapta hakaret suçunun özel şartını (ihtilat) kontrol edin.
TCK m. 125/1'e göre, gıyapta hakaretin suç oluşturması için fiilin en az 3 kişiyle ihtilat (sözün bu kişilere ulaştırılması/duyurulması) edilerek işlenmesi gerekir.
Bu şart, suçun cezalandırılabilirliği için aranan objektif bir unsurdur.
3
Olaydaki ihtilat sayısını değerlendirin.
Dükkanda fail dışında sadece (C) ve (D) olmak üzere 2 kişi vardır.
İhtilat sayısı (2), kanuni alt sınır olan 3 kişinin altında kalmaktadır.

Anahtar Kavram

Gıyapta Hakarette İhtilat Şartı

Daha Fazla Pratik

İhtilat şartının 'aynı anda' olma zorunluluğu bulunmadığını, farklı zamanlarda toplam 3 kişiye söylenmesinin de ihtilatı gerçekleştirebileceğini unutmayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 56Soru

(A), aralarında çıkan şiddetli bir tartışma sırasında öfkesine hâkim olamayarak öz babası (B)’yi hedef alarak hayati bölgesinden bıçaklamış ve (B) bu darbe sonucunda hayatını kaybetmiştir. Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca, (A)’nın bu eylemi aşağıdaki suç tiplerinden hangisinin kapsamına girmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten öldürme suçunun nitelikli hali (Üstsoya karşı işlenmesi)

Cevap

Failin eylemi kasten öldürme suçunun nitelikli hali (üstsoya karşı işlenmesi) olarak nitelendirilmelidir.
Türk Ceza Kanunu'nun 8282. maddesinin 11. fıkrasının (d) bendine göre, kasten öldürme suçunun üstsoy (anne, baba, büyükanne, büyükbaba) veya altsoydan birine karşı işlenmesi suçun nitelikli halidir ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Olayda failin babasını öldürmesi bu kapsama girmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin ve manevi unsurun tespiti
Failin mağduru hayati bölgesinden bıçaklaması, öldürme kastıyla (doğrudan kast) hareket ettiğini gösterir.
Kasten öldürme suçunun oluşması için failin öldürme iradesinin bulunması gerekir.
2
Fail ve mağdur arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Mağdur (B), fail (A)'nın öz babasıdır (üstsoy).
Fail ile mağdur arasındaki akrabalık bağı, ceza miktarını artıran nitelikli bir haldir.
3
Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddesinin uygulanması
TCK madde 82/1d82/1-d uyarınca 'Üstsoya veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı' işlenen kasten öldürme suçu ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir.
Yasada açıkça belirtilen akrabalık ilişkisi suçun nitelikli halini oluşturur.

Anahtar Kavram

Kasten Öldürme Suçunun Nitelikli Halleri (Akrabalık İlişkisi)
Tahmini Süre:45s
Soru 57Soru

Fail (A), bir dernek toplantısında muhalif görüşteki (B)’nin kürsüye çıkıp konuşma yapmasını engellemek istemektedir. Bu amaçla (B)’yi kollarından tutarak sarsmış, fiziksel güç kullanarak bir sandalyeye oturtmuş ve (B) her kalkmaya çalıştığında onu omuzlarından bastırarak kalkmasına engel olmuştur. Kısa süreli bu müdahale sonucunda (B) konuşma sırasını kaçırmış ve kürsüye çıkamamıştır.

Bu olayda (A)’nın eylemi, Türk Ceza Kanunu’nun "Hürriyete Karşı Suçlar" bölümünde düzenlenen aşağıdaki suçlardan hangisini oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cebir

Cevap

Failin, mağdurun konuşma yapmasını engellemek amacıyla fiziksel güç kullanması 'Cebir' suçunu oluşturur.
Doğru yanıt olan cebir seçeneği, Türk Ceza Kanunu'nun 108. maddesinde düzenlenen suç tipine tam olarak uymaktadır. Cebir, bir kişinin iradesini sakatlamak amacıyla ona karşı fiziksel güç kullanılmasıdır. Olayda fail, mağdurun konuşma yapmasını (bir şeyi yapmasını) engellemek için ona fiziksel müdahalede bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Fiilin niteliğini analiz et
Maddi zorlama (fiziksel güç kullanımı)
Failin mağduru tutup sarsması ve sandalyeye bastırması doğrudan fiziksel bir müdahaledir.
2
Failin amacını belirle
Bir şeyi yapmamaya (konuşma yapmamaya) zorlamak
Müdahalenin temel sebebi mağdurun kürsüye çıkmasını engelleme iradesidir.
3
Hukuki tavsifi yap
Cebir suçu (TCK Madde 108)
Bir kimseyi fiziksel güç kullanarak bir şeyi yapmaya veya yapmamaya zorlamak, cebir suçunun tipik tanımıdır.

Anahtar Kavram

Cebir Suçu (Maddi Zorlama)

Daha Fazla Pratik

Cebir suçunda kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlerin nasıl uygulandığını (TCK 108 yollaması) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 58Soru

(M), bir kuyumcuya giderek altın bilezik satın almak istediğini söyler. Kuyumcu (K), incelemesi için birkaç bileziği tezgâhın üzerine bırakır. (K)'nin tezgâhın altındaki diğer modellere bakmak üzere eğilmesini fırsat bilen (M), tezgâhtaki gerçek altın bileziklerden birini cebine atar ve yerine önceden hazırlayıp getirdiği, görünüm olarak gerçeğiyle aynı olan sahte bir bileziği bırakır. Daha sonra (M), bilezikleri beğenmediğini ifade ederek herhangi bir satın alma işlemi yapmadan dükkândan ayrılır.

Buna göre (M)'nin eyleminin hukuki nitelendirmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Malın, zilyedinin rızası olmaksızın bulunduğu yerden alınması söz konusu olduğundan hırsızlık suçu oluşmuştur; eylemdeki hileli hareket yalnızca malın alınmasını gizlemeye ve kolaylaştırmaya yöneliktir.

Cevap

Malın zilyedin rızası hilafına alınması sebebiyle hırsızlık suçunun oluştuğunu ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru yanıt, olayda hırsızlık suçunun oluştuğunu belirten seçenektir. Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin hileli davranışlarıyla mağduru aldatması ve mağdurun bu aldanmanın etkisiyle malın zilyetliğini faile kendi iradesiyle teslim etmesi gerekir. Somut olayda kuyumcu, malın zilyetliğini devretmemiş, yalnızca tezgâh üzerinde incelemesine müsaade etmiştir. Failin sahte bileziği bırakması, zilyetliğin devrini sağlamak için değil, malın rıza dışında alınmasını (çalınmasını) gizlemek amacıyla gerçekleştirilmiş bir hiledir. Mal mağdurun rızası hilafına bulunduğu yerden alındığı için eylem dolandırıcılık değil, hırsızlık suçunu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki zilyetlik devri iradesini analiz etmek.
Kuyumcunun, bileziğin mülkiyetini veya zilyetliğini (M)'ye devretme iradesi yoktur; sadece mağaza içinde gözlem altında incelemesine izin vermiştir.
Dolandırıcılık ile hırsızlık arasındaki temel fark, zilyetliğin hile etkisiyle de olsa rızayla devredilip devredilmediğidir.
2
Hileli hareketin amacını ve etkisini belirlemek.
Failin sahte bileziği bırakması, kuyumcunun rızasını elde edip malı teslim almaktan ziyade, malı rıza dışı olarak cebine atmasını gizlemeye yöneliktir.
Hırsızlık suçunun işlenmesini kolaylaştırmak veya gizlemek için yapılan hileli hareketler (hileli hırsızlık) suçu dolandırıcılığa dönüştürmez.
3
Suçun tamamlanma anını değerlendirmek.
(M)'nin bileziği cebine koyup dükkândan ayrılmasıyla mal üzerinde kendi fiili hakimiyetini kurduğu sabittir.
Mal, mağdurun egemenlik alanından çıkartılıp failin kendi tasarruf alanına sokulduğunda hırsızlık suçu tamamlanmış olur.

Anahtar Kavram

Hırsızlık, Dolandırıcılık ve Güveni Kötüye Kullanma suçlarının zilyetliğin devri iradesi kriteri bakımından birbirinden ayrılması.
Soru 59Soru

(A)(A), bir kuyumcu dükkanına girerek tezgahtar (B)(B)'den pırlanta bir yüzüğü incelemek için ister. (B)(B), yüzüğü (A)(A)'ya uzatır. (A)(A), (B)(B)'nin başka bir müşteriyle ilgilenerek arkasını dönmesini fırsat bilerek, gerçek yüzüğü cebine atar ve yerine önceden hazırladığı, gerçeğine çok benzeyen sahte bir yüzüğü bırakır. Daha sonra "Bu model parmağıma tam oturmadı, vazgeçtim." diyerek sahte yüzüğü (B)(B)'ye iade eder ve dükkandan ayrılır. Bu olayda (A)(A)'nın işlediği suç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hırsızlık

Cevap

Failin eylemi, zilyedin rızası dışında malı alması nedeniyle hırsızlık suçunu oluşturur.
Doğru seçenek olan hırsızlık suçunun temel belirleyicisi, malın zilyedinin rızası dışında alınmasıdır. Olayda kuyumcu yüzüğü faile sadece bakması için vermiş, malın zilyetliğini devretmemiştir. Failin yüzüğü sahtesiyle değiştirerek dükkandan çıkması, malın zilyedinin rızası dışında hakimiyet altına alınması anlamına gelir. Yargıtay uygulamalarına göre, bir malın inceleme amaçlı elden ele verilmesi zilyetliğin devri sayılmadığından, bu sırada malın gizlice değiştirilmesi veya alıp kaçılması hırsızlık suçunu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Zilyetlik durumunun analizi
Zilyetlik devredilmemiştir.
Kuyumcu, yüzüğü faile sadece incelemesi için geçici olarak vermiştir; bu durum hukuki anlamda zilyetliğin devri değil, sadece malın fiili hakimiyetinin kısa süreliğine paylaşılmasıdır.
2
Rıza unsurunun değerlendirilmesi
Rıza sakatlanmamış, doğrudan ihlal edilmiştir.
Fail, mağdurun iradesini hile ile sakatlayıp malı teslim almamış, aksine mağdurun dalgınlığından yararlanarak malı gizlice almıştır.
3
Suç tipinin belirlenmesi
Hırsızlık suçu oluşmuştur.
Taşınır bir malın, zilyedinin rızası dışında, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alınması TCK m. 141 kapsamında hırsızlık suçudur.

Anahtar Kavram

Hırsızlık ve Dolandırıcılık Ayrımı (Zilyetliğin Devri)

Daha Fazla Pratik

Dolandırıcılık ile hırsızlık arasındaki 'rızaya dayalı teslim' farkını pekiştirmek için, failin sahte parayla ödeme yapıp malı aldığı senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru

Failin, kendisine haksız bir menfaat sağlamak amacıyla, mağdurun şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki bazı bilgileri açıklayacağı tehdidinde bulunması eylemi, Türk Ceza Kanunu'na göre hürriyete karşı suçlar kapsamında aşağıdakilerden hangisini oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şantaj

Cevap

Şantaj
Şantaj suçu, Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre; bir kimsenin şeref veya saygınlığına zarar verecek mahiyetteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması ve bu eylemin haksız bir yarar sağlama maksadıyla yapılması durumunda şantaj suçu oluşur. Soruda verilen senaryoda failin, mağdurun saygınlığını hedef alan bir bilgiyi açıklama tehdidiyle menfaat talep etmesi bu suç tipine tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin niteliğini analiz etme
Fail, mağdurun şeref ve saygınlığına yönelik bir ifşa tehdidinde bulunmaktadır.
Suçun hangi hukuki değeri ihlal ettiğini belirlemek için eylemin türü incelenmelidir.
2
Eylemin amacını saptama
Failin temel amacı, bu tehdit yoluyla kendisine haksız bir menfaat (yarar) sağlamaktır.
Tehdit ile şantaj arasındaki en temel ayrım noktalarından biri menfaat sağlama amacıdır.
3
Yasal düzenleme ile eşleştirme
TCK Madde 107/2'de belirtilen 'şeref veya saygınlığa zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidi ile menfaat sağlama' tanımı eylemle birebir örtüşmektedir.
Suçta ve cezada kanunilik ilkesi uyarınca eylemin kanundaki tanımı belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Şantaj Suçunun Maddi ve Manevi Unsurları
ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki