Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin belirli yıllara ait tarımsal dış ticaret verileri (milyar dolar) gösterilmiştir:
| Yıl | Tarımsal İhracat | Tarımsal İthalat | Tarımsal Dış Ticaret Dengesi |
|---|---|---|---|
| 2023 | 31,0 | 25,5 | +5,5 |
| 2024 | 33,5 | 27,0 | +6,5 |
| 2025 | 35,0 | 28,5 | +6,5 |
Bu veriler ve Türkiye ekonomisinin tarımsal üretim yapısı birlikte değerlendirildiğinde, genel dış ticaret açığının aksine tarımsal dış ticaretteki bu 'net ihracatçı' konumun sürdürülebilirliğinde etkili olan temel yapısal faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- ACanlı hayvan ve et ürünleri grubunda yerli üretimin iç talebi aşması ve bu gruptaki ihracat gelirlerinin toplam tarımsal ihracatın %40'ına ulaşması
- BYağlı tohumlar ve hububat ham maddelerinde ithalatın tamamen sonlandırılarak sanayinin ham madde ihtiyacının tamamının yerli üretimle karşılanması
- Geleneksel ürünlerdeki (fındık, üzüm, incir) küresel rekabet gücünün yanı sıra, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında ham madde ithal edilerek gerçekleştirilen yüksek katma değerli işlenmiş ürün ihracatıCevap
- DTarımsal desteklemelerin sadece ihracata yönelik sanayi bitkilerine verilmesi sonucunda gıda ithalatı harcamalarının toplam ithalat içindeki payının minimize edilmesi
- ETarımsal dış ticaret fazlasının yalnızca taze meyve ve sebze grubundan kaynaklanması, işlenmiş tarım ürünlerinde ise teknolojik yetersizlik nedeniyle sürekli dış ticaret açığı verilmesi
Cevap
Türkiye'nin tarımsal dış ticarette net ihracatçı olmasının temel nedeni, geleneksel ihraç ürünlerindeki hakimiyeti ile Dahilde İşleme Rejimi (DİR) sayesinde ham maddeyi işleyerek katma değerli mamul madde olarak ihraç etmesidir.
Türkiye'nin tarımsal dış ticaret fazlası vermesinde iki temel sütun bulunmaktadır: Birincisi, iklimsel avantajlarla dünya piyasalarında hakim olunan fındık, kuru üzüm ve kuru incir gibi geleneksel ürünlerdir. İkincisi ise, buğday gibi ham maddelerin dünya piyasalarından ithal edilip (DİR kapsamında) un ve makarna gibi mamul maddelere dönüştürülerek yüksek katma değerle ihraç edilmesidir. Bu yapı, ham madde ithalatına rağmen sektörün toplamda net ihracatçı kalmasını sağlamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tarımsal Dış Ticaret Dengesi ve Dahilde İşleme Rejimi (DİR)
İpuçları
1
Türkiye'nin dünyada un ve makarna ihracatındaki sıralamasını düşünün.
2
Dahilde İşleme Rejimi, ham maddenin ithal edilip mamul olarak ihraç edilmesine olanak sağlayan bir sistemdir.
3
Dış ticaret fazlası, sadece doğanın sunduğu taze ürünlerle değil, sanayinin kattığı değerle (un, makarna) ve fındık gibi tekel konumunda olunan ürünlerle korunmaktadır.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'nin ürün bazında 'yeterlilik dereceleri'ni ve yağlı tohumlar ile baklagillerdeki trendleri inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Eleme yöntemi: Hayvancılık ve yağlı tohumlardaki dışa bağımlılık gerçeği bilindiğinde, bu alanlarda başarı iddia eden seçenekler doğrudan elenerek yapısal dönüşümü vurgulayan doğru yanıta ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s