Examkin

Tarımsal Dış Ticaret

13 soru

Soru 1Soru →

Türkiye ekonomisinde tarımsal dış ticaretin yapısı, hammadde bağımlılığı ve sektörel payları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde en büyük ithalat kalemi, dünya üretiminde birinci sırada yer aldığı fındık ve çekirdeksiz kuru üzüm gibi geleneksel ürünlerdir.

Cevap

Türkiye'nin fındık ve çekirdeksiz kuru üzüm gibi geleneksel ürünlerde ithalatçı değil, dünya lideri bir ihracatçı olduğu ifadesidir.
Türkiye, fındık, kuru incir, çekirdeksiz kuru üzüm ve kayısı gibi ürünlerde dünya üretim ve ihracat lideridir. Bu ürünler Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde 'ithalat kalemi' değil, en önemli 'geleneksel ihracat kalemleri'ni oluşturur. Bu nedenle, fındık ve üzümün en büyük ithalat kalemi olduğunu belirten ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin tarımsal ihracat ve ithalat kalemlerini ayrıştırınız.
Fındık, kuru üzüm, kuru incir ve kayısı geleneksel ihraç ürünleri; yağlı tohumlar ve bitkisel yağlar ise yapısal ithal kalemleridir.
İhracat kalemlerinin ithalat kalemleri ile karıştırılmasını önlemek.
2
Tarımsal dış ticaretin tarihsel gelişimini analiz ediniz.
19231923 yılında ihracatın büyük bölümü tarıma dayalıyken, 20262026 yılı itibarıyla sanayi ürünlerinin payı artmış, tarımın oransal payı azalmıştır.
Sektörel dönüşümün dış ticarete etkisini anlamak.
3
Dahilde İşleme Rejimi (DI˙RDİR) kavramını değerlendiriniz.
Hububat gibi ürünlerin ithalatının, işlenmiş gıda ihracatını artırmak amacıyla yapıldığı doğrulanır.
İthalatın amacını (iç tüketim vs. ihracat için hammadde) ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin tarımsal dış ticaret kompozisyonu ve sektörel paylardaki tarihsel değişim.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Türkiye ekonomisinde genel dış ticaret dengesi kronik olarak açık verirken, tarım ve gıda sektörü geleneksel olarak dış ticaret fazlası veren ve "net ihracatçı" konumunda olan bir yapı sergilemektedir. Ancak bu genel sektörel durum, alt mal grupları bazında incelendiğinde bazı kalemlerde ciddi bir dışa bağımlılık ve dış ticaret açığı göze çarpmaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde net ihracatçı konumunu zayıflatan ve hayvancılık ile gıda sanayiindeki girdi ihtiyacı nedeniyle en yüksek dış ticaret açığının verildiği temel ürün grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hububat ve hayvansal üretimde kullanılan proteinli yem hammaddeleri

Cevap

Hububat ve hayvansal üretimde kullanılan proteinli yem hammaddeleri
Türkiye'de tarım sektörü genel olarak dış ticaret fazlası verse de, özellikle hayvancılık sektörünün ihtiyacı olan karma yem hammaddeleri ve bazı endüstriyel bitki girdileri ile hububat grubunda yerli üretim tüketimi karşılayamadığı için yüksek hacimli ithalat yapılmaktadır. Bu durum, sektörün toplam dış ticaret fazlasının daha yüksek seviyelere çıkmasını engelleyen yapısal bir açık kaynağıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sektörel dış ticaret dengesini analiz etme
Tarım sektörü genel toplamda dış ticaret fazlası vermektedir (İhracat > İthalat).
Genel yapının net ihracatçı olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
Alt sektörlerdeki arz-talep dengesini inceleme
Hayvancılık sektörünün büyümesiyle birlikte yem hammaddelerine (soya, mısır vb.) olan talep, yerli üretimi aşmıştır.
Dış ticaret açığına neden olan yapısal darboğazı tespit etmek gerekir.
3
Net ithalatçı olunan kalemleri belirleme
Hububat (özellikle buğdayın bir kısmı ve mısır) ile proteinli yem hammaddeleri grubunda yüksek ithalat hacmine ulaşıldığı görülür.
Sektörel fazlayı baskılayan temel açık kalemini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticarette Ürün Kompozisyonu ve Girdi Bağımlılığı

İpuçları

1
Türkiye'nin toplam tarım dış ticareti fazladır, ancak hayvancılık gibi sektörlerin hammadde ihtiyacını düşünün.
2
Türkiye'nin makarna ve un ihracatında dünya lideri olabilmek için bazen 'Dahilde İşleme Rejimi' kapsamında hangi ürünü ithal ettiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Dahilde İşleme Rejimi'nin (DİR) tarımsal ihracattaki rolünü ve buğday ithalatı ile un ihracatı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

Türkiye’nin tarımsal dış ticareti incelendiğinde; bazı ürünlerin üretim miktarının iç tüketimi karşılamasına rağmen 'Dahilde İşleme Rejimi' kapsamında ithal edildiği, bazı ürünlerin ise yapısal üretim açığı veya sanayi kollarının yoğun ham madde talebi nedeniyle ithal edildiği görülmektedir.

Buna göre, Türkiye’nin tarımsal dış ticaret yapısı ve ürün özellikleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pamuk: Yerli üretimin tekstil ve konfeksiyon sektörünün ham madde talebinin tamamını karşılaması sonucu net ihraç ürünü olma özelliği

Cevap

Pamuk: Yerli üretimin tekstil ve konfeksiyon sektörünün ham madde talebinin tamamını karşılaması sonucu net ihraç ürünü olma özelliği
Doğru yanıt olan seçenek, Türkiye'nin pamuk piyasasındaki durumunu yanlış betimlemektedir. Türkiye, dünyanın önde gelen pamuk üreticilerinden biri olmasına rağmen, tekstil ve konfeksiyon sektörünün kapasitesi yerli üretimin çok üzerindedir. Bu nedenle Türkiye, ham madde ihtiyacını karşılamak için ciddi miktarda pamuk ithal etmekte ve bu alanda net ithalatçı konumunda bulunmaktadır. İhracat ise ham pamuktan ziyade, katma değeri yüksek olan iplik, kumaş ve hazır giyim ürünleri şeklinde gerçekleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin geleneksel ihraç ürünlerinin belirlenmesi
Fındık, kuru üzüm, kuru incir ve kuru kayısı gibi ürünlerin net ihracatçı ve pazar lideri olduğu teyit edildi.
Geleneksel ürünlerin dış ticaretteki hakimiyetini ayırt etmek.
2
Dahilde İşleme Rejimi (DİR) mekanizmasının analiz edilmesi
Buğdayın un ve makarna olarak ihraç edilmek üzere ithal edildiği saptandı.
İthalatın her zaman üretim yetersizliği anlamına gelmediğini, bazen ihracat odaklı olduğunu anlamak.
3
Sanayi ham maddesi olan ürünlerin (Soya, Mısır, Pamuk) dış ticaret dengesinin incelenmesi
Pamuk üretiminin yüksek olmasına rağmen, tekstil sektörünün talebi yerli üretimden çok daha fazla olduğu için Türkiye'nin net pamuk ithalatçısı olduğu belirlendi.
Üretim gücü ile sanayi talebi arasındaki dengesizliğin dış ticarete etkisini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Dahilde İşleme Rejimi ve Sektörel Ham Madde Talebinin Dış Ticarete Etkisi
Soru 4Soru →

Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin belirli yıllara ait tarımsal dış ticaret verileri (milyar dolar) gösterilmiştir:

YılTarımsal İhracatTarımsal İthalatTarımsal Dış Ticaret Dengesi
202331,025,5+5,5
202433,527,0+6,5
202535,028,5+6,5

Bu veriler ve Türkiye ekonomisinin tarımsal üretim yapısı birlikte değerlendirildiğinde, genel dış ticaret açığının aksine tarımsal dış ticaretteki bu 'net ihracatçı' konumun sürdürülebilirliğinde etkili olan temel yapısal faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geleneksel ürünlerdeki (fındık, üzüm, incir) küresel rekabet gücünün yanı sıra, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında ham madde ithal edilerek gerçekleştirilen yüksek katma değerli işlenmiş ürün ihracatı

Cevap

Türkiye'nin tarımsal dış ticarette net ihracatçı olmasının temel nedeni, geleneksel ihraç ürünlerindeki hakimiyeti ile Dahilde İşleme Rejimi (DİR) sayesinde ham maddeyi işleyerek katma değerli mamul madde olarak ihraç etmesidir.
Türkiye'nin tarımsal dış ticaret fazlası vermesinde iki temel sütun bulunmaktadır: Birincisi, iklimsel avantajlarla dünya piyasalarında hakim olunan fındık, kuru üzüm ve kuru incir gibi geleneksel ürünlerdir. İkincisi ise, buğday gibi ham maddelerin dünya piyasalarından ithal edilip (DİR kapsamında) un ve makarna gibi mamul maddelere dönüştürülerek yüksek katma değerle ihraç edilmesidir. Bu yapı, ham madde ithalatına rağmen sektörün toplamda net ihracatçı kalmasını sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki verileri analiz etme
İhracatın ithalattan fazla olduğu ve tarımsal dış ticaret dengesinin sürekli artı (+) değer verdiği, yani 'net ihracatçı' bir yapı olduğu görülmektedir.
Sorunun kökündeki 'yapısal faktör'ü bulmak için önce mevcut durumun (fazla verilmesi) tespiti gerekir.
2
Türkiye'nin tarımsal dış ticaret kompozisyonunu hatırlama
İhracatta geleneksel ürünler (fındık, incir, üzüm) ve işlenmiş gıdalar (un, makarna) ön plandadır. İthalatta ise sanayi bitkileri (pamuk) ve yağlı tohumlar (soya) ağırlıktadır.
Dış ticaret fazlasının kaynağını belirlemek için hangi ürünlerin döviz getirdiğini bilmek gerekir.
3
Dahilde İşleme Rejimi (DİR) etkisini değerlendirme
Türkiye dünyada un ihracatında birinci, makarna ihracatında ise ilk sıralardadır. Bu ihracatın ham maddesi olan buğdayın önemli bir kısmı DİR kapsamında ithal edilmektedir.
Ham madde ithal edilmesine rağmen sektörün nasıl fazla verdiğini açıklayan ana mekanizma budur.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticaret Dengesi ve Dahilde İşleme Rejimi (DİR)

İpuçları

1
Türkiye'nin dünyada un ve makarna ihracatındaki sıralamasını düşünün.
2
Dahilde İşleme Rejimi, ham maddenin ithal edilip mamul olarak ihraç edilmesine olanak sağlayan bir sistemdir.
3
Dış ticaret fazlası, sadece doğanın sunduğu taze ürünlerle değil, sanayinin kattığı değerle (un, makarna) ve fındık gibi tekel konumunda olunan ürünlerle korunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin ürün bazında 'yeterlilik dereceleri'ni ve yağlı tohumlar ile baklagillerdeki trendleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Hayvancılık ve yağlı tohumlardaki dışa bağımlılık gerçeği bilindiğinde, bu alanlarda başarı iddia eden seçenekler doğrudan elenerek yapısal dönüşümü vurgulayan doğru yanıta ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Türkiye’nin tarımsal dış ticareti incelendiğinde; iklim ve toprak yapısının uygunluğu sayesinde üretiminde dünya lideri olunan ve uzun yıllardır dış ticarette önemli yer tutan ürünlere "geleneksel ihraç ürünleri" denilmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin bu geleneksel ihraç ürünleri arasında gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kahve

Cevap

Kahve seçeneği, Türkiye'nin geleneksel tarımsal ihraç ürünleri arasında yer almaz; aksine önemli bir ithalat kalemidir.
Doğru cevap olan ürün, Türkiye'nin iklim kuşakları açısından uygun olmayan tropikal bir bitkidir. Kahve, Türkiye ekonomisinde tarihsel olarak 'ithal' edilen bir keyif maddesi olup, geleneksel ihraç ürünleri (Fındık, Üzüm, İncir, Tütün, Kayısı) grubuna dahil değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Geleneksel ihraç ürünlerini tanımlama
Türkiye'nin uzun yıllardır dış ticaret fazlası verdiği ve üretiminde dünya lideri olduğu ürünler: Fındık, Üzüm, İncir, Tütün ve Kayısı (FİTÜK).
Soruda istenen 'geleneksel' tanımına uyan ürün listesini netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ürünlerin dış ticaret durumunu analiz etme
Fındık, incir, üzüm ve kayısı ihraç edilirken; kahve Türkiye'de ticari ölçekte üretilemediği için ithal edilmektedir.
Hangi ürünün dış ticaret dengesinde 'ithalat' tarafında yer aldığını belirlemek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Geleneksel Tarımsal İhraç Ürünleri
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

Türkiye ekonomisinde tarım sektörü, geleneksel ihraç ürünleri sayesinde genel olarak dış ticaret fazlası veren bir yapı sergilese de sanayinin ham madde ihtiyacı ve hayvancılık sektörünün protein bazlı yem gereksinimi nedeniyle bazı ürün gruplarında dışa bağımlılık devam etmektedir.

Buna göre, Türkiye'nin tarımsal ithalatında değer bazında en yüksek paya sahip olan ve tarımsal dış ticaret dengesi üzerinde baskı oluşturan stratejik ürün grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bitkisel yağ sanayisi girdileri ve yağlı tohumlar

Cevap

Türkiye'nin tarımsal ithalatında en yüksek paya sahip olan ve dışa bağımlılığın en yüksek olduğu grup bitkisel yağ sanayisi girdileri ve yağlı tohumlardır.
Türkiye'de bitkisel yağ ve yem sektörlerinin ham madde ihtiyacı, yerli üretimin çok üzerindedir. Özellikle soya ve ayçiçeği gibi ürünlerdeki üretim yetersizliği, bu grubun tarımsal ithalat faturasında en yüksek paya sahip olmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin tarımsal dış ticaret yapısını analiz edin.
Türkiye net tarım ihracatçısı olsa da sanayi bitkilerinde açık vermektedir.
Genel ticaret dengesi pozitif olsa da alt kalemlerde yapısal sorunlar bulunmaktadır.
2
Sanayi ve hayvancılık sektörlerinin ham madde ihtiyacını belirleyin.
Ayçiçeği, soya ve kolza gibi yağlı tohumların üretiminin iç tüketimi karşılamadığı görülür.
Yem sanayisi ve bitkisel yağ fabrikaları sürekli ham madde ithal etmek zorundadır.
3
Ürün gruplarını dış ticaret hacmi ve dengesi açısından karşılaştırın.
En yüksek ithalat kalemi yağlı tohumlar olarak tespit edilir.
Maliyet ve miktar açısından diğer ithalat kalemlerinden (et, tahıl vb.) daha baskındır.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticaretin Yapısal Analizi

İpuçları

1
Türkiye'nin hangi tarımsal sanayisinin ham maddede dışa bağımlı olduğunu düşünün.
2
Özellikle ayçiçeği ve soya gibi ürünlerin hem mutfakta hem hayvancılıkta kullanımını hatırlayın.
3
Türkiye tarımsal ithalatında milyarlarca dolarlık payı olan 'yağlı tohum' kategorisine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin 'Dahilde İşleme Rejimi' kapsamında en çok ithal ve ihraç ettiği tarım ürünü olan buğdayın durumunu inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

Türkiye’nin tarımsal dış ticareti incelendiğinde; sektörün hammadde, gıda ve sanayi girdisi olma özellikleri dış ticaret dengesini farklı şekillerde etkilemektedir. Türkiye’nin tarımsal dış ticaret yapısı ve ürün bileşimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye; yağlı tohumlar, bitkisel yağlar ve tekstil sanayisinin girdisi olan lifli bitkiler (pamuk vb.) gibi tarımsal hammadde gruplarında net ihracatçı konumundadır.

Cevap

Türkiye, yağlı tohumlar ve lifli bitkiler gibi tarımsal hammadde gruplarında net ihracatçı değil, net ithalatçı konumundadır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Türkiye, özellikle yağlı tohumlar (soya, ayçiçeği vb.) ve lifli bitkiler (pamuk) gibi sanayi girdisi olan tarımsal hammaddelerde önemli bir dış ticaret açığı vermektedir. Bu ürünlerde Türkiye net ithalatçı konumundadır; yerli üretim sanayi kapasitesini karşılamaya yetmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal dış ticaretin alt kalemlerini (Gıda vs. Hammadde) ayrıştırın.
Türkiye gıda ürünlerinde (meyve, sebze, işlenmiş gıda) net ihracatçıyken, endüstriyel tarım hammaddelerinde dışa bağımlıdır.
Sektörel dış ticaret dengesini anlamak için ürün gruplarının net pozisyonunu bilmek gerekir.
2
Sanayi girdisi olan tarım ürünlerinin üretim-tüketim dengesini kontrol edin.
Özellikle bitkisel yağ sanayisi (yağlı tohumlar) ve tekstil sanayisi (pamuk) için gereken miktar, yerli üretimin çok üzerindedir.
Hammadde gruplarındaki net ithalatçı konumu, sanayinin hammadde ihtiyacının büyüklüğünden kaynaklanır.
3
Yanlış olan önermeyi belirleyin.
Hammadde gruplarında 'net ihracatçı' ifadesi gerçek verilerle (TÜİK dış ticaret istatistikleri) çelişmektedir.
Türkiye'nin tarımsal dış ticaretindeki en büyük açık kalemlerini hammadde ithalatı oluşturur.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticaretin Sektörel Yapısı

İpuçları

1
Türkiye'nin gıda ürünlerinde verdiği dış ticaret fazlası ile sanayi hammaddesi olan tarım ürünlerindeki açığını birbirinden ayırın.
2
Bitkisel yağ sanayisi ve tekstil sanayisinin hammadde ihtiyacını düşünün; Türkiye bu ürünleri ihraç mı ediyor yoksa ithal mi ediyor?

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin dış ticaretinde 'Dahilde İşleme Rejimi'nin tarımsal ürün ihracatındaki oransal etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Türkiye ekonomisinde tarım sektörü, Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren dış ticaret dengesine katkı sağlayan en önemli sektörlerden biri olmuştur. Özellikle dünya piyasalarında söz sahibi olunan geleneksel ürünler ve taze meyve-sebze ihracatı bu süreçte belirleyici rol oynamaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinin genel yapısı ve gelişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarım sektörü, fındık, kuru incir ve kayısı gibi geleneksel ihraç ürünlerinin sağladığı avantajla genellikle dış ticaret fazlası veren bir yapıdadır.

Cevap

Türkiye'nin tarımsal dış ticareti, fındık, kuru incir ve kayısı gibi geleneksel ihraç ürünlerinin sağladığı rekabet avantajı sayesinde genellikle dış ticaret fazlası veren bir yapıdadır.
Doğru ifade, tarım sektörünün geleneksel ihraç ürünleri (fındık, kayısı, üzüm, incir) ve taze meyve-sebze grubu sayesinde genellikle dış ticaret fazlası verdiğini belirtmektedir. Türkiye bu ürünlerde dünya üretiminde lider veya üst sıralarda olduğu için ihracat gelirleri, ithal edilen (yağlı tohumlar, yem hammaddeleri vb.) ürünlerin giderlerini genellikle karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal dış ticaret verilerinin genel eğilimini analiz etmek.
Türkiye'nin tarımsal ihracatının, tarımsal ithalatından daha yüksek olduğu ve sektörün net ihracatçı olduğu tespit edilir.
Sektörün dış ticaret dengesindeki (fazla/açık) konumunu belirlemek için temel veridir.
2
İhracatı domine eden ürün gruplarını tanımlamak.
Fındık, kuru üzüm, kuru incir, kuru kayısı (geleneksel ürünler) ve taze meyve-sebze grubunun ihracatta lider olduğu görülür.
Dış ticaret fazlasının kaynağını anlamak için gereklidir.
3
Sektörün toplam dış ticaret içindeki payının değişimini değerlendirmek.
Cumhuriyetin ilk yıllarında %70-80 olan tarım payının, günümüzde sanayileşme nedeniyle %10 civarına gerilediği, ancak buna rağmen sektörün kendi içinde fazla vermeye devam ettiği anlaşılır.
Sektörel dönüşümü doğru yorumlamak için önemlidir.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticaret Dengesi ve Geleneksel Ürünler
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru →

Türkiye ekonomisinde tarımsal dış ticaretin yapısı ve ürün kompozisyonu incelendiğinde, sektörün hem gıda arzı hem de sanayi girdisi sağlama fonksiyonu dış ticaret verilerine yansımaktadır. Buna göre Türkiye’nin tarımsal dış ticaretiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yağlı tohumlar ve bitkisel yağlar gibi sanayi girdisi niteliğindeki ürün gruplarında Türkiye net ithalatçı konumundadır.

Cevap

Türkiye, sanayi hammaddesi niteliğindeki yağlı tohumlar ve bitkisel yağlar grubunda net ithalatçı konumundadır.
Doğru seçenek, Türkiye ekonomisinin tarımsal dış ticaretindeki en temel yapısal sorunlardan biri olan yağlı tohumlar ve bitkisel yağlardaki net ithalatçı pozisyonunu ifade etmektedir. Türkiye, taze meyve-sebze ve geleneksel kuru meyvelerde net ihracatçı olsa da, bitkisel yağ sanayisi için gerekli hammaddeyi (ayçiçeği, soya vb.) ithal etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal dış ticaretin alt gruplarını sınıflandır.
Gıda ürünleri, canlı hayvanlar, sanayi hammaddeleri (yağlı tohumlar, pamuk vb.) ve işlenmiş tarım ürünleri.
Dış ticaret dengesinin hangi ürün grubunda nasıl şekillendiğini anlamak için temel ayrımı yapmak gerekir.
2
Türkiye'nin üretim kapasitesi ile sanayi ihtiyacını karşılaştır.
Geleneksel ürünlerde (fındık, incir vb.) arz fazlası ve net ihracat; yağlı tohumlar ve yem hammaddelerinde ise arz açığı ve net ithalat tespit edilir.
Türkiye ekonomisinin yapısal bir özelliği olarak bitkisel yağ ve hayvancılık sektörünün hammadde bağımlılığını belirlemek.
3
Seçeneklerdeki verileri genel ekonomik göstergelerle doğrula.
İmalat sanayinin toplam ihracattaki hakimiyeti ve yağlı tohumlardaki ithalat bağımlılığı doğrulanır.
Yanlış olan yapısal bilgileri eleyerek doğru yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Tarımsal dış ticarette yapısal bağımlılık ve ürün grupları bazlı dış ticaret dengesi.

İpuçları

1
Türkiye'nin ihracatında tarımın mı yoksa sanayinin mi daha büyük bir paya sahip olduğunu hatırlayın.
2
Türkiye'nin dışarıdan en çok hangi tarımsal ürün gruplarını (yağlı tohumlar, yem hammaddeleri vb.) satın aldığını düşünün.
3
Un ve makarna ihracatında dünya liderliğimizi sağlayan ithal hammadde kullanım mekanizmasını (DİR) göz önüne getirin.

Daha Fazla Pratik

Tarımsal dış ticarette Dahilde İşleme Rejimi'nin (DİR) işleyişini ve un ihracatı üzerindeki etkilerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 10Soru →

Türkiye'nin tarımsal dış ticaret yapısı incelendiğinde, bazı ürün gruplarının geleneksel olarak dış ticaret fazlası verdiği, bazılarının ise yapısal olarak ithal edildiği görülmektedir.

Ürün GrubuDış Ticaret Karakteristiği
Sert Kabuklu MeyvelerGeleneksel İhracat / Net İhracatçı
Tropikal ÜrünlerYapısal İthalatçı
Yağlı TohumlarNet İthalatçı

Yukarıdaki tablo ve Türkiye'nin dış ticaret verileri dikkate alındığında, "Sert Kabuklu Meyveler" grubunda yer alan ve Türkiye'nin dünya üretiminde lider konumda olduğu geleneksel ihraç ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fındık

Cevap

Türkiye'nin dünya üretiminde lider olduğu ve geleneksel ihraç ürünleri arasında yer alan ürün fındıktır.
Fındık, Türkiye'nin dünya üretiminde ve ihracatında yaklaşık %70'lik payla rakipsiz olduğu geleneksel bir üründür. Karadeniz bölgesindeki ekolojik şartlar Türkiye'ye bu üründe mutlak üstünlük sağlamakta ve ürün her yıl yüksek dış ticaret fazlası vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin tarımsal dış ticaretindeki ürün gruplarını sınıflandırmak.
Geleneksel ihraç ürünleri (fındık, üzüm, incir, kayısı) ile ithal edilen ürünler (soya, mısır, kahve, kakao) ayrıştırılır.
İhracat kalemlerinin ayırt edilmesi için ürün bazlı uzmanlık alanlarının bilinmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki ürünlerin üretim ve ticaret karakteristiğini analiz etmek.
Fındığın dünya üretimindeki payının (%70 civarı) mutlak üstünlük sağladığı tespit edilir.
Türkiye'nin dış ticaretinde en çok döviz kazandıran tarımsal kalemlerden biri olması fındığı temel ihraç ürünü yapar.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Geleneksel Tarımsal İhraç Ürünleri
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

Türkiye'nin tarımsal dış ticaret yapısı ve sektörel dengeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi güncel ekonomik verilerle uyumlu ve doğru bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye, tarım ve gıda ürünleri dış ticaretinde genel olarak 'net ihracatçı' konumunda olup dış ticaret fazlası verirken; yağlı tohumlar ve yem ham maddeleri gibi kalemlerde yapısal ithalat ihtiyacı devam etmektedir.

Cevap

Türkiye, tarım ve gıda ürünleri dış ticaretinde genel olarak 'net ihracatçı' konumunda olup dış ticaret fazlası verirken; yağlı tohumlar ve yem ham maddeleri gibi kalemlerde yapısal ithalat ihtiyacı devam etmektedir.
Türkiye'nin tarımsal dış ticaret yapısı incelendiğinde, ülkenin işlenmiş tarım ürünleri ve meyve-sebze grubunda dünya çapında bir ihracatçı olduğu (dış ticaret fazlası verdiği) görülür. Ancak hayvancılık sektörü için kritik olan yem ham maddeleri ve bitkisel yağ sanayisi için gerekli olan yağlı tohumlarda üretim tüketimi karşılamadığı için bu alanlarda yapısal bir ithalat bağımlılığı söz konusudur. Doğru seçenek bu iki durumu birlikte ve doğru bir şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal dış ticaretin genel dengesini analiz et.
Türkiye tarım ve gıda ürünleri toplamında her yıl yaklaşık 3-6 milyar dolar arasında dış ticaret fazlası vermektedir.
Sektörün net ihracatçı pozisyonunu belirlemek için genel dengeye bakılmalıdır.
2
Ürün bazlı dış ticaret bağımlılığını incele.
Gıda ürünleri (unlu mamuller, meyve-sebze) ihraç edilirken; yağlı tohumlar, bitkisel yağlar ve yem ham maddeleri ithal edilmektedir.
Sektördeki yapısal ithalat ihtiyacının hangi kalemlerden kaynaklandığını anlamak gerekir.
3
Toplam dış ticaret içindeki sektörel ağırlığı karşılaştır.
Tarımın payı toplam ihracatta sanayinin çok gerisindedir.
Yanlış olan 'sanayiden büyük pay' algısını düzeltmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin tarımsal dış ticaretindeki 'ikili yapı': Gıda ürünlerinde dış ticaret fazlası, ham maddelerde ise yapısal dışa bağımlılık.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin en çok ithal ettiği tarımsal ham maddelerin (yağlı tohumlar gibi) üretimini artırmaya yönelik 'Havza Bazlı Destekleme Modeli'ni inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 12Soru →

Türkiye'nin tarımsal dış ticaret yapısı incelendiğinde, geleneksel ürünlerde dünya piyasalarında rekabet gücü yüksek olmasına rağmen, bazı temel ürün gruplarında sanayinin hammadde ihtiyacı ve hayvancılık sektörünün yem talebi nedeniyle yapısal bir dış ticaret açığı gözlenmektedir.

Buna göre, yerli üretimin tüketimi karşılama oranının (yeterlilik derecesi) düşük olması sebebiyle Türkiye'nin tarımsal ithalatında her yıl en yüksek paylardan birine sahip olan ürün grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yağlı tohumlar ve türevleri

Cevap

Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde yapısal açık verdiği ve ithalata bağımlı olduğu temel grup yağlı tohumlar ve türevleridir.
Doğru cevap olan yağlı tohumlar ve türevleri (soya, ayçiçeği, kolza vb.), Türkiye'de hem bitkisel yağ sanayisinin hem de hayvancılık sektörünün yem ihtiyacını karşılamak için en çok ithal edilen tarım ürünleri grubudur. Bu ürünlerde yerli üretimin tüketimi karşılama oranı (yeterlilikyeterlilik derecesiderecesi) düşüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin tarımsal dış ticaretindeki ürün kompozisyonunu analiz edin.
Geleneksel ihraç ürünlerinin (fındık, üzüm, incir) dış ticaret fazlası verdiği görülür.
İhracat gücünün hangi ürünlerde olduğunu saptamak için.
2
Sanayi ve hayvancılık sektörlerinin hammadde ihtiyacını değerlendirin.
Yağ sanayisi ve yem endüstrisinin büyük oranda yağlı tohum ithalatına bağımlı olduğu saptanır.
İthalatın temel nedenini anlamak için.
3
Ürün gruplarının yeterlilik derecelerini karşılaştırın.
Yağlı tohumların yeterlilik derecesinin düşük, meyve ve sebzelerin ise yüksek olduğu sonucuna varılır.
Yapısal açığın kaynağını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Tarımsal Dış Ticarette Yapısal Bağımlılık ve Yeterlilik Derecesi

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin buğday ithalatının temel nedeninin 'Dahilde İşleme Rejimi' (DİR) kapsamında ihracata yönelik un ve makarna üretimi olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

Türkiye ekonomisinde tarımsal dış ticaretin yapısı ve tarihsel gelişimi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Günümüzde Türkiye'nin toplam ihracat gelirlerinin yarısından fazlası halen tarım ve hayvancılık ürünlerinden elde edilmektedir.

Cevap

Türkiye'nin toplam ihracat gelirlerinin yarısından fazlasının tarım ürünlerinden elde edildiğini belirten ifade yanlıştır.
Türkiye'nin ihracat kompozisyonu 1980'lerden itibaren köklü bir değişim göstermiştir. Günümüzde toplam ihracat gelirlerinin yarısından fazlası sanayi ürünlerinden (otomotiv, tekstil, beyaz eşya, kimya vb.) elde edilmektedir. Tarım ve gıda ürünlerinin toplam ihracat içindeki payı ise yaklaşık %10\%10 seviyelerindedir. Bu nedenle, ihracatın yarısından fazlasının tarımdan geldiği ifadesi temel bir bilgi hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin dış ticaret yapısındaki sektörel dönüşümü analiz edin.
1980 sonrası dışa açılma süreciyle birlikte sanayi sektörü ihracatın lokomotifi haline gelmiştir.
Tarım sektörünün toplam ihracat içindeki payı reel olarak artsa da, sanayi ürünleri ihracatındaki devasa artış nedeniyle oransal payı düşmüştür.
2
Güncel ihracat verilerini değerlendirin.
Tarım ve gıda ürünlerinin toplam ihracat içindeki payı yaklaşık %10\%10 seviyelerindedir.
Toplam ihracat gelirlerinin yarısından fazlası (>%50>\%50) değil, yaklaşık onte biri tarımdan gelmektedir.
3
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit edin.
Geleneksel ürünlerdeki liderlik, tarımsal dış ticaret fazlası ve yapısal ithalat kalemleri (yağlı tohumlar vb.) genel ekonomik gerçeklerle örtüşmektedir.
Türkiye net bir tarım ve gıda ihracatçısı olsa da, yağlı tohumlar gibi kalemlerde net ithalatçıdır.

Anahtar Kavram

Türkiye Ekonomisinde İhracatın Sektörel Yapısı ve Tarımsal Payı

İpuçları

1
Türkiye'nin 1980 sonrası 'ihracata dayalı sanayileşme' stratejisini ve hangi sektörün ön plana çıktığını düşünün.
2
Tarım ürünlerinin ihracat miktarının artması, toplam ihracat içindeki payının da artacağı anlamına gelmez. Diğer sektörler daha hızlı büyümüş olabilir.

Daha Fazla Pratik

Tarımsal dış ticarette 'Dahilde İşleme Rejimi'nin un ve makarna ihracatındaki rolünü inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Tarımsal Dış Ticaret Alıştırma Soruları — KPSS İktisat | Examkin