Soru

Zorluk: OrtaMevduat ve Kredi Çarpanları

Bir ekonomide para arzı ve bankacılık sistemine ilişkin bazı parametreler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

DeğişkenDeğer
Zorunlu karşılık oranı (rr)%15\%15
Halkın nakit tercih oranı (cc)%10\%10
Bankaların atıl (serbest) rezerv oranı (ee)%5\%5

Merkez Bankası'nın piyasadan 900900 milyon TL tutarında devlet iç borçlanma senedi (DİBS) satın aldığı bir durumda, sızıntılar dikkate alındığında bankacılık sisteminde yaratılacak toplam kaydi mevduat tutarı kaç milyon TL olur?

  1. 3.0003.000Cevap
  2. B
    3.3003.300
  3. C
    3.6003.600
  4. D
    4.5004.500
  5. E
    6.0006.000

Cevap

Bankacılık sisteminde yaratılacak toplam kaydi mevduat tutarı 3.0003.000 milyon TL'dir.
Sisteme giren yeni rezervlerin (900900 milyon TL) ne kadar mevduat yaratacağı hesaplanırken; zorunlu karşılık oranı (rr), nakit tercih oranı (cc) ve atıl rezerv oranı (ee) birer sızıntı olarak paydada toplanır. Formül ΔD=ΔH×[1/(r+c+e)]\Delta D = \Delta H \times [1 / (r + c + e)] şeklindedir. Değerler yerine konulduğunda 900×[1/(0,15+0,10+0,05)]=900×(1/0,30)=3.000900 \times [1 / (0,15 + 0,10 + 0,05)] = 900 \times (1 / 0,30) = 3.000 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Parasal tabandaki değişimi belirle
ΔH=900\Delta H = 900 milyon TL
Merkez Bankası'nın piyasadan DİBS satın alması, piyasaya nakit enjekte ederek parasal tabanı aynı tutarda artırır.
2
Sızıntıların olduğu durumdaki mevduat çarpanını (kdk_d) hesapla
kd=10,15+0,10+0,05=10,30=103k_d = \frac{1}{0,15 + 0,10 + 0,05} = \frac{1}{0,30} = \frac{10}{3}
Mevduat çarpanı; zorunlu karşılıklar, nakit sızıntısı ve atıl rezerv sızıntılarının toplamının tersine eşittir.
3
Toplam kaydi mevduat değişimini hesapla
ΔD=ΔH×kd=900×103=3.000\Delta D = \Delta H \times k_d = 900 \times \frac{10}{3} = 3.000 milyon TL
Parasal tabandaki artış ile mevduat çarpanının çarpımı, sistemde yaratılan toplam mevduat hacmini verir.

Anahtar Kavram

Sızıntılı Mevduat Çarpanı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla