Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSanayi Politikalarının Tarihsel Gelişimi

Türkiye ekonomisinin tarihsel gelişim sürecinde sanayileşme hedefleri farklı planlama yaklaşımlarıyla yönetilmiştir. 19301930’lu yıllarda uygulanan "Beş Yıllık Sanayi Planları" (BYSİP) ile 19631963 yılında başlayan "Beş Yıllık Kalkınma Planları" (BYKP) isim ve süre bakımından benzerlik gösterseler de kapsam ve nitelik açısından birbirlerinden ayrılmaktadır.

Buna göre, 19301930’lu yılların "Sanayi Planları"nı 19631963 sonrası "Kalkınma Planları"ndan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sanayi Planlarının sadece belirli sanayi tesislerinin kurulmasına odaklanan sektörel (kısmi) nitelikte olması, Kalkınma Planlarının ise ekonomiyi bir bütün olarak ele alan makroekonomik nitelikte olmasıCevap
  2. B
    Kalkınma Planlarının sadece sanayi sektörünü kapsarken, Sanayi Planlarının tarım ve hizmetler dâhil tüm ekonomik sektörleri kapsaması
  3. C
    Sanayi Planlarının 19231923 İzmir İktisat Kongresi kararları gereği özel sektör yatırımlarını teşvik etmesi, Kalkınma Planlarının ise sanayileşmeyi sadece devlet eliyle gerçekleştirmeyi hedeflemesi
  4. D
    Kalkınma Planlarının özel sektör için emredici (zorunlu) nitelikte olması, Sanayi Planlarının ise özel sektöre sadece yol gösterici olması
  5. E
    Sanayi Planlarının dışa açık ve ihracata yönelik bir sanayileşmeyi, Kalkınma Planlarının ise korumacı bir yapıyı temsil etmesi

Cevap

Sanayi Planlarının sadece belirli üretim tesislerinin kurulumunu hedefleyen sektörel/kısmi nitelikte olması, Kalkınma Planlarının ise ekonominin tamamını kapsayan makroekonomik planlar olmasıdır.
Sanayi Planlarının sadece belirli sanayi kollarını ve fabrikaları hedefleyen sektörel bir yapıya sahip olması, buna karşın Kalkınma Planlarının makroekonomik hedefleri içeren bütünsel bir yapı taşıması, iki dönem arasındaki temel farktır.

Adım Adım Çözüm

1
19301930’lu yılların Sanayi Planlarının (BYSİP) kapsamını inceleyin.
Bu planların sadece şeker, dokuma, kağıt, şişe-cam ve demir-çelik gibi belirli sanayi tesislerinin kurulmasını öngören "proje bazlı" veya "sektörel" planlar olduğu görülür.
Bu dönemin temel amacı dışa bağımlılığı azaltmak için temel tüketim mallarını üretecek fabrikaları devlet eliyle kurmaktır.
2
19631963 sonrası Kalkınma Planlarının (BYKP) kapsamını inceleyin.
Bu planların milli gelir, istihdam, büyüme hızı, ödemeler dengesi ve sektörel arası ilişkileri bütünsel bir makroekonomik modelle yönettiği görülür.
Modern planlama anlayışı, ekonomiyi bir bütün olarak koordine etmeyi ve kaynakları buna göre dağıtmayı amaçlar.
3
İki planlama türü arasındaki temel farkı belirleyin.
Sanayi Planları "sektörel/kısmi", Kalkınma Planları ise "bütünsel/makro" niteliktedir.
Bu kavramsal fark, Türkiye ekonomisinde planlama tarihinin en temel ayrım noktasıdır.

Anahtar Kavram

Sektörel Planlama ve Makroekonomik Planlama Ayrımı

İpuçları

1
1930'lardaki planların adının 'Kalkınma' değil 'Sanayi' Planı olması, odak noktası hakkında size bir ipucu verebilir.
2
Sanayi Planları belirli fabrikaların (şeker, dokuma vb.) kurulmasıyla ilgilenirken, 1963 sonrası planlar milli gelir ve işsizlik gibi makro verilerle ilgilenir.
3
Sanayi Planları 'sektörel' ve 'kısmi' planlamayı, Kalkınma Planları ise 'makro' ve 'bütünsel' planlamayı temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın finansman kaynağını (Sümerbank) ve İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın neden uygulanamadığını (II. Dünya Savaşı) araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sanayi Politikalarının Tarihsel Gelişimi

Bu konudan daha fazla soru