Soru

Zorluk: Zor1990-2001 Dönemi: Krizler ve İstikrar Paketleri

Türkiye ekonomisinde 19901990’lı yıllarda kronikleşen yüksek enflasyon ve bütçe açıklarının temel nedenlerinden biri, para politikasının kamu açıklarını finanse etmek üzere araçsallaştırılması, yani "mali baskınlık" (fiscalfiscal dominancedominance) durumudur. 20012001 yılında ilan edilen "Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı" kapsamında bu sorunu yapısal olarak ortadan kaldırmayı hedefleyen en temel hukuki düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nda yapılan değişiklikle bankaya araç bağımsızlığı verilmesi ve Hazine'ye kısa vadeli avans kullandırılmasının yasaklanmasıCevap
  2. B
    İthal ikameci sanayileşme modelinden vazgeçilerek dışa açık, ihracata dayalı bir büyüme stratejisinin benimsenmesi
  3. C
    Döviz kurunun önceden ilan edilen bir takvim çerçevesinde belirlendiği "sürünen kur" (crawlingcrawling pegpeg) rejimine geçilmesi
  4. D
    Tasarruf mevduatlarına sınırsız (%100\%100) devlet güvencesi getirilerek bankacılık sistemindeki likidite sıkışıklığının giderilmesi
  5. E
    Kamu kesimi finansman ihtiyacını azaltmak amacıyla geçici nitelikteki "Ekonomik Denge Vergisi" gibi ek vergilerin ihdas edilmesi

Cevap

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nda yapılan değişiklikle bankaya araç bağımsızlığı verilmesi ve Hazine'ye kısa vadeli avans kullandırılmasının yasaklanması
Merkez Bankası'na araç bağımsızlığı verilmesi ve kamuya doğrudan kaynak aktarımının (kısa vadeli avans) yasaklanması, para politikasının maliye politikasının uydusu olmasını engelleyen en kritik yapısal reformdur.

Adım Adım Çözüm

1
19901990’lı yıllardaki ekonomik krizlerin kökenindeki "mali baskınlık" kavramını analiz etme
Hazine'nin bütçe açıklarını kapatmak için Merkez Bankası'ndan düşük faizli veya karşılıksız kaynak (kısa vadeli avans) sağladığı saptanmıştır.
Mali baskınlık, para politikasının bağımsızlığını yitirerek bütçe finansmanına hizmet etmesi durumudur.
2
20012001 Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nın (GEGP) getirdiği kurumsal çözümleri belirleme
2525 Nisan 20012001 tarihli TCMB Kanunu değişikliği öne çıkmaktadır.
Bu kanun ile bankanın temel amacı "fiyat istikrarını sağlamak" olarak tanımlanmış ve siyasi otoriteden bağımsızlığı yasal güvenceye alınmıştır.
3
Kanun değişikliğinin spesifik maddesini mali baskınlık sorunuyla ilişkilendirme
Merkez Bankası'nın Hazine'ye ve diğer kamu kurumlarına kredi açması, avans vermesi ve borçlanma araçlarını birincil piyasadan satın alması yasaklanmıştır.
Bu yasak, bütçe açıklarının para basılarak finanse edilmesini (senyoraj geliri kullanımı) imkansız hale getirerek mali baskınlığı sona erdirmiştir.

Anahtar Kavram

Mali Baskınlık ve Merkez Bankası Bağımsızlığı

Daha Fazla Pratik

Bankacılık sektöründeki reformlar kapsamında BDDK'nın kuruluşu ve görevlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla