Examkin

Soru

Zorluk: ZorTarihsel Materyalizm

Karl Marx, "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı" adlı eserinin önsözünde; "İnsanların varlığını belirleyen şey onların bilinci değildir; tam tersine, onların bilincini belirleyen toplumsal varlıklarıdır." önermesini dile getirerek tarihsel materyalist analizin temelini ortaya koymuştur.

Buna göre, tarihsel materyalist kuram çerçevesinde toplumsal formasyonların değişimi ve devrimci sürecin mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Üretim güçlerinin ulaştığı belirli bir gelişme aşamasında, mevcut üretim ilişkileri (mülkiyet biçimleri) bu güçlerin önünde birer ayak bağına dönüşür ve bu durum toplumsal devrim çağını başlatır.Cevap
  2. B
    Toplumsal devrimler her zaman öncelikle ideolojik ve felsefi alandaki bir bilinç değişimiyle başlar; bu yeni bilinç daha sonra ekonomik altyapıyı ve üretim tekniklerini dönüştürür.
  3. C
    Üretim ilişkileri; makineler, hammaddeler ve teknik iş bölümü gibi maddi unsurları kapsarken; üretim güçleri bu unsurların toplumdaki mülkiyet ve bölüşüm kalıplarını ifade eder.
  4. D
    Hukuki ve siyasi üst yapı kurumları, maddi üretim tarzından tamamen bağımsız bir gelişim çizgisine sahiptir ve bu bağımsızlıkları sayesinde üretim güçlerinin gelişim hızını tayin ederler.
  5. E
    Toplumsal yapıdaki değişimler, sadece mülkiyet ilişkilerindeki hukuki düzenlemelerle gerçekleşir; üretim güçlerinin (teknoloji ve işgücü) bu süreçte belirleyici bir rolü yoktur.

Cevap

Maddi üretim güçlerinin ulaştığı belirli bir gelişme aşamasında, mevcut üretim ilişkilerinin bu güçlerin önünde birer engel (ayak bağı) haline gelmesi toplumsal devrim çağını başlatır.
Tarihsel materyalizmin özü, toplumsal değişimi fikirlerde değil, maddi yaşamın üretim tarzında aramasıdır. Üretim güçleri (teknoloji ve insan becerisi) geliştikçe, bir noktada mevcut üretim ilişkileriyle (mülkiyet düzeni) çatışır. Bu ilişkiler gelişimin önünde engel haline geldiğinde (fetters/ayak bağı), toplumsal devrim gerçekleşerek yapı dönüşür.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal yapının unsurlarını tanımla
Altyapı (Üretim güçleri + Üretim ilişkileri) ve Üstyapı (Hukuk, Siyaset, Din, İdeoloji) ayrımı yapılır.
Marxist analizin başlangıç noktası altyapının üstyapıyı belirlediği hiyerarşiyi kavramaktır.
2
Altyapı içi dinamikleri analiz et
Üretim güçleri (teknoloji, işgücü kapasitesi) sürekli gelişme eğilimindeyken, üretim ilişkileri (mülkiyet hakları) daha durağandır.
Toplumsal değişimin nedenini ekonomik tabandaki içsel çelişkide aramak gerekir.
3
Çatışma mekanizmasını açıkla
Üretim güçleri belirli bir noktaya geldiğinde mevcut üretim ilişkileri (mülkiyet yapısı) artık bu gelişmeye dar gelmeye başlar (ayak bağı/fetters).
Bu çelişki, toplumsal formasyonun neden değişmek zorunda olduğunu açıklar.
4
Sonuca ulaş
Bu yapısal çatışma, toplumsal devrim süreciyle sonuçlanır ve yeni bir üretim tarzına geçilir.
Tarihsel materyalizme göre tarihin ilerleyişi bu devrimci kopuşlarla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Tarihsel Materyalizm: Altyapı-Üstyapı İlişkisi ve Çelişki Mekanizması

İpuçları

1
Marx'ın 'Altyapı üstyapıyı belirler' ilkesini ve ekonomik tabandaki unsurları düşünün.
2
Toplumsal değişimin motoru olan çelişkiyi hatırlayın: Statik olan nedir, dinamik olan nedir?
3
Devrim, üretim güçlerinin (teknoloji vb.) mevcut mülkiyet kalıplarına sığmadığı anda patlak verir.

Daha Fazla Pratik

Sermayenin organik kompozisyonu ve kar oranlarının düşme eğilimi yasası ile tarihsel materyalizm arasındaki bağı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tarihsel Materyalizm

Bu konudan daha fazla soru