Karl Marx tarafından geliştirilen tarihsel materyalist yaklaşıma göre, toplumsal formasyonların dönüşümünü ve tarihsel ilerlemeyi sağlayan temel itici güç aşağıdakilerden hangisidir?
- AToplumsal bilincin ve fikirlerin zamanla evrilerek üretim biçimlerini değiştirmesi
- Üretim güçleri ile mevcut üretim ilişkileri arasındaki çelişki ve çatışmaCevap
- CNüfusun geometrik, gıda arzının ise aritmetik olarak artması sonucu oluşan dengesizlik
- DSiyasi liderlerin iradesi ve hukuki düzenlemelerin ekonomik yapıyı öncelikli olarak şekillendirmesi
- ESermayenin organik kompozisyonunun azalması sonucunda kâr oranlarının yükselmesi
Cevap
Toplumsal formasyonların dönüşümünü sağlayan temel güç, üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki çelişki ve çatışmadır.
Üretim güçleri ile mevcut üretim ilişkileri arasındaki çatışma seçeneği doğrudur çünkü Marx'ın tarih felsefesinde toplumsal değişimin motoru, ekonomik temeldeki (altyapı) içsel çelişkilerdir. Teknoloji ve emek gücü gibi üretim güçleri geliştikçe, mevcut mülkiyet ilişkileri bu gelişmeye dar gelmeye başlar ve bu gerilim toplumsal devrimler aracılığıyla yeni bir üretim tarzına geçilmesini sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Altyapı-Üstyapı İlişkisi ve Üretim Biçimi Dönüşümü
İpuçları
1
Marx'ın 'altyapı' ve 'üstyapı' ayrımını düşünün; değişim nerede başlar?
2
Toplumdaki mülkiyet yapısı (ilişkiler) ile teknolojik/işgücü kapasitesi (güçler) arasındaki dengeyi hatırlayın.
3
Bir üretim tarzı, içindeki üretim araçları gelişip mevcut sınıfsal yapıya sığmadığında çöker.
Daha Fazla Pratik
Sermayenin organik kompozisyonu ve kâr oranlarının düşme eğilimi yasası arasındaki ilişkiyi inceleyen bir soru çözerek Marx'ın kapitalizm analizini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s