Ticari bankaların kaydi para yaratma sürecinde, sisteme giren bir birimlik yeni rezervin yaratacağı toplam kaydi para miktarını (çarpan etkisini) belirleyen temel unsurlar sızıntı oranlarıdır. Buna göre, diğer değişkenler sabitken, aşağıdakilerden hangisi bankacılık sisteminin kaydi para yaratma kapasitesini doğrudan azaltan bir gelişmedir?
- AMerkez Bankası'nın zorunlu karşılık oranlarını () aşağı yönlü revize etmesi
- BHalkın ödemelerinde daha fazla çek ve kredi kartı kullanarak nakit tercih oranını () düşürmesi
- Bankaların gelecekteki likidite risklerini öngörerek atıl (serbest) rezerv oranlarını () artırmasıCevap
- DMerkez Bankası'nın açık piyasa işlemleri yoluyla bankacılık sisteminden hazine bonosu satın alması
- EKayıt dışı ekonominin daralması sonucunda yastık altındaki nakdin bankalara mevduat olarak yatırılması
Cevap
Bankaların atıl (serbest) rezerv oranlarını () artırması, kaydi para yaratma kapasitesini doğrudan azaltır.
Ticari bankalar kendilerine yatırılan mevduatları krediye dönüştürerek kaydi para yaratırlar. Ancak bankaların topladıkları mevduatın bir kısmını zorunlu nedenlerle (zorunlu karşılıklar) veya kendi tercihleriyle (atıl/serbest rezervler) kredi olarak vermeyip tutmaları, sürecin çarpan etkisini azaltır. Atıl rezerv oranının () artması, bankanın her bir birimlik mevduattan daha az kredi vermesi anlamına geldiğinden, sistem genelinde yaratılan toplam kaydi para miktarı doğrudan azalır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kaydi Para Çarpanı ve Sızıntılar
İpuçları
1
Kaydi para yaratma sürecinde çarpanın değerini veren formülü ve paydadaki değişkenleri düşünün.
2
Çarpanın paydasında yer alan 'sızıntı' oranlarından (nakit tercihi, zorunlu karşılık, atıl rezerv) hangisinin artması, sonucun küçülmesine neden olur?
Daha Fazla Pratik
Nakit tercih oranı () ve zorunlu karşılık oranı () verildiğinde, bir bankanın tek başına yaratabileceği maksimum kaydi para ile tüm sistemin yaratabileceği farkını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s