Soru

Zorluk: Zor1990-2001 Dönemi: Krizler ve İstikrar Paketleri

Türkiye ekonomisinde 1990'lı yılların kronikleşen yüksek enflasyon ve kamu finansman dengesizliği sorunlarını çözmek amacıyla 9 Aralık 1999 tarihinde IMF ile imzalanan Stand-by anlaşması çerçevesinde "Enflasyonla Mücadele Programı" yürürlüğe konulmuştur. Ancak Kasım 2000 ve Şubat 2001'de yaşanan mali krizler, bu programın temel dayanağı olan döviz kuruna dayalı istikrar stratejisinin çökmesine neden olmuştur. Krizin ardından ekonomiyi yeniden yapılandırmak amacıyla ilan edilen "Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı" (GEGP) kapsamında gerçekleştirilen kurumsal reformlar ve stratejik öncelikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde alınan kararlardan biri değildir?

  1. A
    Merkez Bankası Kanunu’nda yapılan değişiklikle bankaya araç bağımsızlığı verilerek temel amacın fiyat istikrarı olarak tanımlanması
  2. B
    Bankacılık sektöründeki mali kırılganlığı gidermek amacıyla Kamu Bankaları Ortak Yönetim Kurulu’nun oluşturulması ve görev zararlarının tasfiye edilmesi
  3. C
    Döviz kurunun piyasadaki arz ve talep koşullarınca belirlendiği dalgalı kur rejimine geçişin yapılması
  4. Döviz kurunun önceden ilan edilen bir takvim dahilinde (sepet kur bazlı) artırıldığı "sürünen çıpa" (crawling peg) sisteminin enflasyon beklentilerini kırmak amacıyla sürdürülmesiCevap
  5. E
    Kamu maliyesinde disiplini ve şeffaflığı artırmak amacıyla Kamu İhale Kanunu ve Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gibi yapısal önemi haiz yasaların hazırlık süreçlerinin tamamlanması

Cevap

Döviz kurunun önceden ilan edilen bir takvim dahilinde artırıldığı 'sürünen çıpa' sisteminin sürdürülmesi kararı, Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'na ait değildir; aksine bu sistem 2001 kriziyle terk edilen eski programın özelliğidir.
Sürünen çıpa (crawling peg) sistemi, 1999 yılında başlatılan enflasyonla mücadele programının temel unsuruydu. Bu sistemde döviz kurunun gelecekteki değeri önceden ilan ediliyordu. Ancak 2001 Şubat kriziyle birlikte bu rejim çökmüş ve 'Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı' ile dalgalı kur rejimine geçilmiştir. Dolayısıyla bu sistemin sürdürülmesi GEGP'nin bir kararı değil, GEGP ile sona erdirilen bir uygulamadır.

Adım Adım Çözüm

1
1999 ve 2001 programları arasındaki kur rejimi farkını analiz etme
1999 programı 'sürünen çıpa' (crawling peg) rejimine, 2001 GEGP ise 'dalgalı kur' rejimine dayanır.
Soruda GEGP döneminde olmayan uygulama sorulmaktadır; dolayısıyla eski sisteme ait olan özellik aranmalıdır.
2
GEGP'nin yapısal reform bileşenlerini değerlendirme
Merkez Bankası bağımsızlığı, bankacılık operasyonları (BDDK ve kamu bankaları tasfiyesi) ve mali disiplin yasaları GEGP içindedir.
Yanlış seçeneği doğrulamak için diğer seçeneklerin GEGP kapsamında olduğunu teyit etmek gerekir.
3
Sürünen çıpa sisteminin akıbetini belirleme
Şubat 2001 krizinin temel nedeni çıpa sisteminin sürdürülemez hale gelmesidir; krizden sonra bu sistem 'sürdürülmemiş', aksine 'terk edilmiştir'.
Sürünen çıpa sisteminin sürdürüldüğünü iddia eden seçeneğin olgusal olarak yanlış olduğu sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı (2001) Yapısal Reformları

İpuçları

1
1999 ve 2001 programlarının kullandığı döviz kuru rejimlerinin farklılığını hatırlayınız.
2
Şubat 2001 krizinin hemen ardından ilan edilen rejimin adı 'Dalgalı Kur Rejimi'dir.
3
Sürünen çıpa sistemi, döviz kurunun önceden belirlenmiş bir takvime göre arttığı sistemdir ve bu sistem 2001 krizinin ardından tamamen terk edilmiştir.

Daha Fazla Pratik

1999 programının başarısızlık nedenleri ile 2001 reformlarının kurumsal bağımsızlık üzerindeki etkilerini karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla